مجله خبری مساجد

زمان امامت
زمان اول
مبنی بر احادیث مسلمان ها، در سال ۶۱۰ م که محمد اولی وحی را اخذ کرد، علی ۱۰ ساله بود. در حین محمد برخی از دوستداران علی، مثل مقداد بن الاسود، سلمان فارسی، ابوذر غفاری و عمار بن یاسر شیعه‌ها علی نامیده می‌شدند. تقسیم اسلام به شیعه و سنی به معضل جانشینی محمد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد برمی شود.

[۳۴] رهروان علی با بعضی از قریش و بعضا از یاران محمد مانند طلحه و زبیر جنگیدند. زیرا اکثر هوادارانش در عراق بودند، علی پایتخت را به کوفه منتقل کرد و در آنجا با معاویه که بیعت با علی را رد کرد، جنگید و رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد باخت خورد.

[۳۵] در اواخر قرن اولیه، رهبران متنفذ حکومت، شهر قم را برای اسکان شیعه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ها تأسیس کردند.[۳۶]

محور‌گذاری امامیه
به ماجرا شیعه، محمد باقر ۲۰ سال مدرس و ناقل حدیث بود. وی اصل تقیه را مطرح کرد.[۳۷] باقر روایات فراوانی در فقه و بقیه علم ها فقهی نقل نموده است که مبانی دستورهای شیعه میباشد. با تغییر‌و تحول احوال سیاسی و تولید اوضاع مطلوب برای توسعه و گسترش کار‌های فقاهتی و مجال تبیین علم ها فقهی، جعفر راست گو نقش مهمی در صورت‌گیری فقه شیعه داشت.[۳۸] جعفر درست گو و باقر بنیانگذاران مدرسه فقاهتی شیعه امامیه می باشند. درست گو در نزدیکی خویش دسته قابل توجهی از علما داشت که بعضی از پر رنگ‌ترین فقها، محدثان و متکلمان مجال بودند. در طی وی شیعه در مسائل کلامی و حقوقی توسعه و گسترش کرد.[۳۷] باقر و درست گو مبنای فکری تعبیر و تفسیر و کار شیعه امامیه را تشریح کردند.[۳۷]

الهیات اثنی عشری
روضه خوان اثرگذار (۹۴۸–۱۰۲۲م) (۳۳۶–۴۱۳ق) را مهمترین متکلم شیعه دوازده امامی دانسته‌اند. وی از عقاید بستگان نوبختی و معتزله بغداد برای صورت‌دادن به عقیده خویش استفاده نمود و در تطبیق دادن نظرها کلامی خویش با روایات دوازده امامی کوشید.[۲۸] وی بایستگی وجود امام در هر بعد از ظهر و طهارت امام و نص را برای فرقه‌های امامیه تعریف‌و‌تمجید کرد[۲۹] و منکرین امامت را کافر[۳۰] و امامان شیعه را از تمامی انبیا به استثنای محمد بلندتر می‌دانست. از نگاه اثر گذار، امامان میتوانند در اجرای احکام، مجازات‌ها، و تربیت انسان مکان پیامبران را بگیرند.[۲۹]

سازماندهی
ابتدا قرن سوم هجری یا این که نهم میلادی آزادی دادن مأمون و ترجمه کتاب ها علمی و فلسفی از زبانهای دیگر به عربی و مناظره‌ها رواج طریقه‌های متفاوت فقاهتی سبب شد شیعه شکوفا گردد. در قرن چهارم/دهم، ضعف در حکومت عباسی و روی عمل وارد شدن حکام آل بویه موجب اقتدار و توسعه آشکار شیعه شد. آن‌گاه از قرن پنجم/یازدهم تا قرن نهم اکثری از پادشاهان شیعه در دنیا اسلام ظهور کردند که تشیع را تبلیغ می‌کردند.[۳۶]

رجزهای حبیب
حبیب روز عاشورا رَجَزی که در حمله‌هایش می خواند مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اینگونه بود:

اَنا حَبیبُ وَ اَبی مُظَهَّر
فارِسُ هَیجاءَ و حَرْبٍ تُسعَر
اَنتُم اَعَدُّ عُدَّةً وَ اَکثَر
وَ نَحنُ اَوفی مِنکُم وَ اَصْبَر
وَ نَحنُ اَعلی حُجَّةً وَ اَظْهَر
حَقّاً وَ اَتقی مِنکُم وَ اَعذَر
ترجمه: اینجانب حبیبم و پدرم مظهر میباشد، جنگاور میدان کارزار و حریق شعله‌ور نبردم تعداد شما بیشتر و فراتر میباشد اما ما در راه و روش حق از شما وفادارتر و بردبارتریم. حجت‌مان رفیعتر و حق ما آشکارتر میباشد و از شما باتقواتر و دلیلمان استوارتر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۳۱]

شهید شدن

مرقد حبیب بن مظاهر در بقعه امام حسین(ع)
سازه به نقل از روضه خوان عباس قمی، حبیب بن مظاهر ۶۲ نفر از اشخاص معاند را کشت. بعداز آن بدیل بن صریم عقفانی به وی حمله کرد و با چاقو بر فرقش زد، شخص دیگری با نیزه به وی حمله کرد. بعد از آنکه حبیب از اسب بر زمین زمین‌خورد بدیل بن صریم سرش را از بدن غیر وابسته کرد.[۳۲] بنابر گزارش دیگری که در بحار الانوار آمده میباشد، مردى از بنی‌تمیم بر حبیب حمله کرد و نیزه‌‏اى به وی زد. وقتى حبیب خواست برخیزد، حصین بن نمیر، ضربه‌ای بر سرش زد و اورا از پاى درآورد، بعد آن مرد تمیمى سرش را از بدن مستقل آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نمود.[۳۳]

امام حسین(ع) خویش را به بالین حبیب رساند و فرمود: «اَحْتَسِبُ نَفْسی و حماة اَصحابی» محرک خویش و یاران پشتوانه خویش را، از معبود انتظار می برم.[۳۴] در نَفَس المَهْموم آمده میباشد که حضرت فرمود: ای حبیب، مردی با فضیلت بودی که در یک شب قرآن را ختم می‌کردی.[۳۵]

آسیب بدن و خون رمز و پیشانی مصدوم
هستنـد بـه میدان وصالم سه آدرس
بگشـوده دهن، جراحت تنم، تاکه بگوید
عشق و علاقه میباشد، صرفا علاقه واقعی، خیر زبانی[۳۶]

به نقل از محمد بن طاهر سماوی، حبیب بن مظاهر فرزندی به اسم قاسم داشت. وی زمانی به بلوغ رسید بدیل بن صریم را کشت.[۳۷]

مدفن
گویند: خاندان بنی‌اسد هنگام دفن شهدای کربلا حبیب را که از بزرگان خویش بود، در کنار قبر امام حسین(ع) جدا به خاک سپردند. مرقد وی در بقاع امام حسین(ع) جای‌دارد.[۳۸] البته دانشمندان دانشنامه امام حسین(ع) که درخصوص رخداد عاشورا به شرح بازرسی کرده‌اند، به جهت دست نیافتن به مدرکی در ارتباط جداگانه بودن مدفن حبیب از سایر شهدا، این جای را تحت عنوان مزار حبیب تأیید نکرده‌اند.[۳۹]

نقل داستان
در کتاب‌های حدیثی روایاتی از حبیب نقل گردیده است. بنابه گفته روضه خوان صدوق، حبیب از امام حسین(ع) پرسید، پیش از آن‌که پروردگار حضرت انسان(ع) را بیافریند، شما چه بودید؟ امام(ع) فرمود: ما شبح‌‏هاى نورى بودیم که دور و اطراف افق معبود به دور می‌زدیم و به ملائکه، تسبیح (سبحان الله) اعلام کردن و تهلیل (لا اله الا الله) و تحمید (الحمد لله) را یاد دادن می‌‏دادیم.[۴۰]

تک‌نگاری
کتاب "حبیب بن مظاهر" پنج‌مین شماره از تیم شناخت با اسوه‌ها نوشته جواد محدثی میباشد که چاپ هشتم آن در سال ۱۳۹۳ش از سوی بوستان کتاب قم منتشر شد‌ه‌است. این کتاب در ۵۲ برگه معاش حبیب بن مظاهر را گزارش نموده است.

حضور حبیب بن مظاهر در حادثه کربلا
دعوت از امام
بعد از مرگ معاویه در سال ۶۰ق، حبیب و عده ای از بزرگان شیعه‌ها کوفه، همانند سلیمان بن صُرَد، مُسیب بن نَجَبَه و رَفاعة بن شداد بَجَلی، از بیعت با یزید پرهیز کردند و برای امام حسین(ع) طومار نوشتند و آن حضرت را برای قیام بر ضد امویان به کوفه دعوت کردند[۱۹] هنگامی که مسلم بن عقیل به کوفه آمد، به امداد وی شتافتند. حبیب به همدم مسلم بن عوسجه به صورت پنهانی در کوفه برای مسلم بن عقیل از عموم بیعت مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌گرفتند.[۲۰]

پیوستن به امام
زمانی که ابن‌زیاد به کوفه رفت و عموم مسلم بن عقیل را فقط گذاشتند، بستگان بنی‌اسد، حبیب و مسلم بن عوسجه را مخفی کردند تا به آن ها آسیبی نرسد. آن ها مخفیانه از کوفه بیرون شدند و در روز هفتم محرم در کربلا، به کاروان امام رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد پیوستند.[۲۱]

به نقل از سید محسن امین، حبیب هنگامی مشاهده کرد که یاران امام اندک و معاندان وی بسیارند، از امام حسین(ع) اذن گرفت و نزد عده ای از خویشان بنی‌اسد که در اطراف کربلا سکونت داشتند رفت و آن ها به امداد امام طلبید. ولی قدمت بن سعد با ارسال کردن سپاهی، بازدارنده از پیوستن آن‌ها به آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد امام شد.[۲۲]

در بعدازظهر تاسوعا
حبیب بن مظاهر، پیش از روز عاشورا، قرة بن قیس حنظلی را که از طرف قدمت بن سعد برای امام حسین(ع) طومار آورده بود، پند کرد و از وی خواست که حسین(ع) را امداد نماید چراکه به واسطه پدرانش معبود تو و ما کرامت بخشیده میباشد.[۲۳] در روز نهم محرم، حبیب به ملازمت زهیر و گروهی دیگر به یاروهمدم حضرت عباس(ع) به قصد پند سپاه معاند که می‌خواستند به چادر‌های امام حمله نمایند، به عنوان کردن اوصاف امام و یارانش پرداخت و آنها‌را از مبارزه برحذر داشت.[۲۴]

در شب عاشورا
در شب عاشورا، نافع بن هلال، حبیب را از نگرانی زینب دختر امام علی(ع)، درباره وفاداری یاران امام با خبر کرد. نافع و حبیب، اصحاب امام حسین را گرد آوردند و همه نزد امام رفتند و اعلان کردند که تا واپسین قطره خون خویش از خویشان رسول(ص) جانبداری خواهند کرد.[۲۵]

در روز عاشورا
روز عاشورا، امام حسین(ع) حبیب بن مظاهر را فرمانده جبهه چپ نیروهای خود کرد.[۲۶] امام حسین(ع) در سخنرانی خویش، حسب، نسب، فضیلت ها خود و حدیث "هذانِ سَیّدا شَبابِ اَهلِ الْجَنَّةِ" را یادآور شد و فرمود فی مابین شما کسانی میباشند که‌این حدیث را از رسول(ص) شنیده‌اند. درین هنگام شمر بن ذی‌الجوشن اظهار‌کرد: اینجانب خداوند را با شک عبادت کرده باشم در‌حالتی که بدانم تو چه می گویی. حبیب بن مظاهر در جواب وی ذکر کرد: به معبود اینجانب چنان میبینم که تو با هفتاد تردید خداوند را عبادت میکنی، شهید شدن می ‌دهم که راست می گویی و نمی‌فهمی چه میگوید، چراکه قلب تو سیاه و مهر گردیده‌است.[۲۷]

در اولِ تضارب که سلامت از خویشاوندان زياد و يسار از وابستگان عبيداللَّه بن سلامت لشکریان قدمت سعد نبرد می‌طلبیدند، حبیب و بریر بن خضیر به سوی میدان رفتند، البته امام حسین آنان را بازداشتن کرد.[یادداشت ۱] وقتی که ابوثمامه صائدی وقت نماز را به امام متذکر شد، امام فرمود: از آنها بخواهید دست از مبارزه بردارند تا نماز بخوانیم. حصین بن نمیر اذعان کرد: نمازتان قبول وجود ندارد. حبیب بن مظاهر خاطرنشان کرد: خیال و خاطر می کنی نماز خویشاوندان نبی قبول وجود ندارد و نماز تو قبول میباشد ‌ای شراب‌خوار. حبیب بر وی حمله کرد و با خنجر به طور اسب حصین زد، وی بر زمین زمین‌خورد و یارانش حمله کرده، اورا از چنگ حبیب نجات دادند.[۲۹]

حبیب بعد از آنکه مسلم بن عوسجه بر زمین افتاده بود و لحظات انتها عمرش را سپری میکرد خطاب به وی خاطرنشان کرد: «کشته شدن تو بر اینجانب بسی ایراد میباشد، اما تورا به فردوس مژده می ‌دهم» مسلم بن عوسجه ذکر کرد: معبود تورا به نه بشارت دهد. سپس حبیب به وی ذکر کرد: درصورتی که شهادتم مجاورت عدم وجود، دوست داشتم آنچه برایت اساسی میباشد به اینجانب وصیت کنی تاحق فقهی و خویشاوندی خویش را ادا کرده باشم. مسلم بن عوسجه به امام اشاره نمود و به حبیب اظهار‌کرد: «تو‌را وصیت می کنم به امام حسین(ع)، خدای رحمتت نماید تا جان در تن داری از وی تامین کن و از کمک‌اش دست مکش تا کشته شوی.» حبیب بن مظاهر ذکر کرد: به وصیت تو شغل میکنم و دیده تو‌را پر‌نور می‌گردانم.[۳۰]

مهدی در نزد شیعه ها زیدی
زیدیان اعتقادی به غایب بودن ندارند و نزد وی هر هر که از فرزندان حسن یا این که حسین باشد میتواند به امامت رسد. به نظریه آنها امام می بایست همواره در جامعه حاضر باشد تا موازی ظلم و بی‌عدالتی قیام نماید و حکومت نماید و عدل را روان مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد سازد.[۳۰]

در شیعه زیدی که برای امام‌ها توان فوق انسانی قائل نیستند، یقین به مهدی بسیار کمرنگ میباشد. در طی تاریخ عده ای مهدی پنداشته‌شدند یا این که داعیه شده است که زنده‌اند و به غایب بودن رفته‌اند. به عنوان مثال حسین بن قاسم عیانی، امام زیدیه(۴۰۱–۴۰۳ هجری قمری)، در یمن بوسیله گروهی از زیدیه که به حسینیه دارای شهرت شدند. ولی این باور راجع به این اشخاص از سوی اکثریت زیدیه به رسمیت شناخته‌رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نشده‌میباشد.[۱۷]

مهدی در نزد شیعه دوازده امامی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: حجت بن حسن
طریقه اعتقادی شیعه ها دوازده امامی
بنابر اعتقادوباور شیعه هاِ دوازده‌امامی حجت بن آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد الحسن فرزند حسن عسکری (امام یازدهم شیعه ها) به عبارتی مهدی موعود میباشد. وی در نصفهٔ شعبان سال ۲۵۵ یا این که ۲۵۶ ه‍.ق در سامرا به جهان آمده و در پنج سالگی و بعد از مرگ پدرش به امامت رسیده و از منظر عموم غیب شده است. همینطور، به اطمینان آن ها نبی اسلام در خطبه خویش در روز غدیر خم به وارد شدن مهدی اشاره کرده‌میباشد.[۳۱][۳۲]

طریقه تاریخی
زمانی که موسی کاظم، امام هفتم شیعه درگذشت، گروهی پیروانی از وی که به واقفیه موسوم شدند، مرگ موسی کاظم را نفی می‌کردند. واقفیه داعیه می‌کردند که موسی کاظم به عبارتی قائم و مهدی میباشد و به غایب بودن رفته‌میباشد. واقفیه به دو عصر غایب بودن قائل بودند. یک عصر غایب بودن صغری و آنگاه یک زمان غایب بودن زمانبر که به ظهور موسی کاظم منتهی می گردد. به نوشته امیر ارجمند ریشه باور به دو زمان غایب بودن را می‌اقتدار در دو زمان زندانی شدن موسی کاظم کاوش نمود.[۲۲]

بعداز فوت حسن عسکری امام یازدهم شیعه، سال‌ها سردرگمی بزرگی برای نیم قرن فی مابین رهروان آنها به وجود آمد که نویسندگان شیعه از آن به عنوان روزگار حیرت اسم میبرند. بین رهروان امامان شیعه بر راز سرانجام اسرار آمیز فرزندی که برای حسن عسکری قائل بودند اختلاف بزرگی به وجود آمد. گروهی از شیعه ها اینگونه می‌پنداشتند که حسن عسکری اساساً فرزندی نداشته‌میباشد[۲۷] و گروهی می‌گفتند حسن عسکری امام فارغ از فرزندی میباشد که نمرده‌میباشد و حسن عسکری به عبارتی مهدی غایب میباشد که دارنده دو عصر غایب بودن میباشد.[۲۲] دسته دیگری تیتر می‌کردند که فرزند حسن عسکری قبل از فوت بابا در قبل‌میباشد. صرفا گروهی که در آن فرصت در اقلیت کوچکی بودند که اطمینان داشتند که فرزند حسن عسکری به عبارتی مهدی میباشد و در غایب بودن به‌راز میبرد و در پایان الزمان ظهور خواهد کرد. بینش این دسته به گذر زمان به نگرش کلیه شیعیانی تبدیل شد که شیعه ها دوازده امامی فعلی میباشند.[۲۷]

پذیرفته شدن این نگرش بوسیله شیعه نتایج کارایی‌های شماری از اندیشمندان شیعه امامی و محدثانی مانند نوبختی، ابو جعفر ابن کعبه، کلینی، نعمانی و به‌خصوص ابن بابویه تاثیر ارزنده وی کمال الدین-معمار عقیده امام غایب و روزگار غایب بودن و ظهور منجی نصیب ولی غائب - بود.[۲۷]

دکترین مهدی فی مابین شیعه دوازده امامی بیشتراز همگی مذهب‌ها گسترش پیدا کرد. در طول قرن‌ها علمای شیعه زیادی بوده‌اند که ظهور قریب‌الوقوع مهدی را پیش‌بینی نموده‌اند که طبق اعتقادات شیعه یاور با پیکار‌های داخلی، پیغمبران دروغی و زمین‌لرزه‌میباشد.[

مهدی در نزد فرقه‌های اسلامی
مَهدی (در لغت در معنای «رهیافته، هدایت‌گردیده»[۱][۲]) به اعتقادوباور مسلمان ها، منجی موعود و اعاده‌کنندهٔ آئین و عدل و داد میباشد که در حین فرمانروایی وی عموم در متانت بوده و به یکدیگر نیکوکاری می‌نمایند تا جایی که به‌دنبال تهیدستی میگردند که به وی امداد نمایند البته کسی را نمی‌یابند و قدمت عموم بسیار وقت گیر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌گردد

[۳][۴] و زمین را از ظلم و جور منزه خواهد کرد.[۵] مهدی در تشیع دوازده‌امامی اشاره به حجت بن حسن، امام دوازدهم شیعه ها، فرزند حسن عسکری داراست. دربین اهل سنت محدثان مشهوری احادیثی در زمینه ی بشارت مهدی از نبی اسلام نقل رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند،

البته معنی مهدی از مفاهیم اساسی اعتقادی اهل سنت وجود ندارد. از محدثان و علمای اهل سنت طریقه‌ها و حدیث‌های گوناگونی دربارهٔ مهدی بازگو شده است. در‌این احادیث از عیسی مسیح، فرزندی از نسل حسن و حسین، فرزند حسن عسکری امام یازده شیعه تحت عنوان مهدی حافظه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شده است.

[۶] در میان فرق اسلامی در زمان تاریخ اسلام همینطور از اشخاصی مانند محمد حنفیه، موسی بن جعفر، حسن عسکری، حجت بن حسن، عیسی مسیح[۶] و میرزا غلام احمد و محمد احمد در سودان تحت عنوان مهدی ذکر شده شده است
اولی تکثیر ایده فرقهٔ کیسانیه را می‌اقتدار در قیام یک رهبر منجی‌سیرتکاملٔ یهودی ملقب به راعی (چوپان) در اصفهان در نزدیکی سال ۱۰۰ هجری (۷۱۸–۷۱۹ میلادی) دانست. وقتی که وی به وسیله عامل ها خلیفه در دمشق زندانی شد، اینگونه داعیه شد که به غایب بودن رفته‌میباشد. در نزدیکی سال‌های ۷۴۷ تا ۷۴۹ میلادی عبدلله بن معاویه گردآوری کثیری از کیسانی‌ها را در اصفهان و عجم رهبری نمود و سه سال بر این بخشها حکمرانی کرد. وقتی که وی در زندان ابومسلم خراسانی کشته شد، پیروانش اینگونه گفتند که وی به غایب بودن رفته‌میباشد و در کوه‌های اصفهان زنده میباشد. اکثری از احادیثی که در کتاب‌هایی مانند روضه خوان طوسی و مجلسی تصویب گردیده‌اند و به نادرست محل رضوا را این مرز و بوم (عجم) می‌نامند ریشه در‌این فرصت دارد. وقتی که داعی دیگری ده سال بعد از آن به وسیله عباسیان در ری کشته شد. داعیه شد که وی در کوه‌های ری به غایب بودن رفته‌میباشد.[۲۲]
به گفتهٔ اف. ای. پیترز، معلم تاریخ دانشکده نیویورک، هر دو دسته شیعه و سنی به عباسیون برای تغییر تحول حالت دل بسته بودند، ولی عباسیون هر دو مجموعه را ناامید کردند. شیعه و سنی ناامید به‌ایدهٔ مهدی، منجی پایان الزمانه‌ای در‌این مجال روی آوردند. شیعه‌ها به‌طور طبیعی آیتمٔ خویش برای مهدی را داشتند که فرزندان علی بود. البته اهل سنت اینگونه آیتم‌ای نداشتند. در صدر عیسی تحت عنوان نجات‌قسمت پایان مجال مطرح بود. البته به گذر زمان فرصت به مکان شخصیت عدم وضوح‌آلود عیسی، شخصیت‌های تاریخی‌تری برای مهدی در حیث دریافت شد؛ یعنی به گذر زمان در کنار ایدهٔ اول عیسی تحت عنوان منجی انتها الزمان، در بینش مسلمان ها اهل سنت، مهدی یاروهمدم با عیسی ظهور می کرد یا این که خویش منجی انتها الزمان بود.[

فضیلت ها حضرت فاطمه(س)
فضیلت ها حضرت فاطمه(س) صفات و خصوصیت‌های فاطمه، دختر فرستاده اکرم(ص)، که بنابر اطمینان شیعه‌ها، در آیه ها قرآن و احادیث به آن ها اشاره گردیده‌است. او جزو اصحاب کساء و اهل‌بیت(ع) میباشد و همگی فضیلت ها مشترک فی مابین آن ها، دربرگیرنده حضرت زهرا(س) مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نیز می شود.

به یقین شیعه ها، آیاتی همانند آیه پاک سازی و آیه مودت و احادیثی مانند حدیث ثقلین،‌ سفینه و مدد، بیان‌کننده فضائلی همانند پاکی، وجوب محبت، هم‌سنگ قرآن بودن، کشتی نجات و حمایت بودن برای اصحاب کسا‌ء‌ و اهل‌بیت(ع) میباشد. سوره کوثر نیز به نه کثیر بودنِ فاطمه و استمرار نسل رسول رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اشاره داراست.

برخی دیگر از فضیلت ها حضرت فاطمه(ع) که در روایات مذکور‌اند، عبارتند از برگزیدگان بانوی فقیه، پاره بدن نبی(ص)، اول وارد شونده به فردوس، هم‌حرف با ملائکه، الگوی امام مهدی(عج)، و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد جایگاه شفاعت.

گروهی از عالمان شیعه همانند علامه امینی با استناد به بعضا از احادیث دالِّ بر فضیلت ها فاطمه(س)،‌ او را بعداز پیامبر خداوند(ص) و امام علی(ع)، بلندتر از کلیه پیامبران(ع)، امامان و فرشتگان دانسته‌اند.

عالمان شیعه و اهل‌سنت کتاب‌های مستقلی درباره فضیلت ها و مناقب حضرت زهرا(س) نگاشته‌اند؛ به عنوان مثال «مناقب فاطمة الزهراء و وُلْدِها»، نوشته طبری امامی، «فاطمه زهرا(س)» تاثیر علامه امینی، «فضائل فاطمة الزهراء از دید دیگر افراد» نوشته ناصر مکارم شیرازی،‌ «فضائل فاطمة الزهراء» نوشته حکم دهنده نیشابوری و «اَلثُّغورُ الباسِمة فی مَناقبِ السیدة الفاطمة» نوشته جلال‌الدین سیوطی.

مقام و مداقه
فضیلت ها یا این که مناقب فاطمه، اشاره به خصوصیت‌ها و صفات نیک و نیکو حضرت فاطمه(س) میباشد.[۱] فاطمه(س) (۵ بعثت[۲] - ۱۱ق)، دختر نبی اکرم(ص) و خدیجه کبری(س)، همسر امام علی(ع) و مامان امام حسن(ع) و امام حسین(ع)، امام دوم و سوم شیعه‌ها میباشد.

وی یک کدام از پنج‌بدن آل‌عبا (اصحاب کساء)[۳] و یکی‌از مصادیق اهل‌بیت(ع)[۴] و چهارده معصوم(ع)[۵] میباشد. به یقین عالمان شیعه، فاطمه(س) معصوم و مصون از گناه و اشتباه میباشد.[۶] روضه خوان موثر[۷] و علامه مجلسی،[۸] طهارت اورا گزینه اجماع دانسته‌اند.

در پاره‌ای از منابع روایی شیعه[۹] و اهل‌سنت،‌[۱۰] بابی به ذکر فضیلت ها و مناقب حضرت فاطمه(س) تخصیص داده گردیده و اشعار فراوانی نیز درباره فضیلت ها و مناقب فاطمه(س) سروده گردیده است.[۱۱]

برای حضرت فاطمه(س) اسم‌ها و لقب ها زیادی مانند فاطمه، صدیقه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه و زهرا نام برده[۱۲] و آورده شده که هر نام به یکی فضیلت ها و مقامات فاطمه(س) اشاره داراست.[

جای ‌های احتمالی دفن حضرت زهرا
عالمان شیعه درباره محل دفن حضرت فاطمه(س) احتمالاتی داده‌اند.[۶] لحاظ پر اسم و رسم در بین عالمان شیعه، دفن فاطمه(س) را در منزل وی دانسته‌اند؛[۷] اگرچه به گفته روحانی طوسی محدث شیعه، بیشتر عالمان شیعه معتقدند فاطمه در روضة النبی دفن شد‌ه‌است.[۸] فرضیات دیگری نیز در منابع شیعه مطرح گردیده است، برای مثال بقیع[۹] و منزل عقیل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد (بقاع ائمه بقیع).[۱۰]

سید جعفر مرتضی عاملی، تاریخ‌پژوه شیعه، گزینش محل قبر حضرت فاطمه(س) را نا ممکن دانسته میباشد.[۱۱] به باور روحانی طوسی[۱۲] و امین‌الاسلام طَبْرسی[۱۳] خوب میباشد زیارت حضرت فاطمه(س) در هر سه جای روضةالنبی، منزل فاطمه(س) و بقیع ایفا گیرد.[۱۴] سید بن طاووس در کتاب مصباح الزائر جای زیارت را روضةالنبی،[۱۵] اما در کتاب الاقبال، حجره نبی(ص) رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دانسته میباشد.[۱۶]

نقشه منزل فاطمه(س) در مسجدالنبی که یک کدام از فرضیات محل دفن فاطمه(س) آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شمرده شد‌ه‌است.
منزل حضرت فاطمه(س)
همینطور ملاحظه کنید: منزل حضرت فاطمه(س)
حیث دارای شهرت در بین عالمان شیعه را، دفن فاطمه(س) در منزل وی دانسته‌اند.[۱۷] روحانی صدوق،[۱۸] ابن ادریس حلی،[۱۹] ابن طاووس،[۲۰] علامه مجلسی[۲۱] و سید محسن امین[۲۲] نیز، این احتمال را حاذق‌خیس از سایر فرض ها شمرده‌اند. استناد آنان به روایتی[۲۳] از امام رضا(ع) میباشد که بر طبق آن حضرت فاطمه(س) در منزل‌اش دفن شد و در گسترش‌ای که بنی‌امیه در مسجدالنبی تولید کردند، درون مسجد قرار گرفت.[۲۴]

به اعتقاد و باور بعضا عالمان شیعه، امام علی(ع) در سخنانی، فاطمه(س) را «دفن گردیده در مجاورت رسول(ص)» معرفی کرده،[۲۵] احتمال دفن‌شدن در منزل را تأیید می‌نماید؛ چون مجاورت‌ترین محل نسبت به محل دفن نبی، منزل فاطمه(س) بود.[۲۶] افتخارْ شمردنِ تشییع‌جنازه کنار قبر نبی(ص)، تأیید دیگری برای این احتمال دانسته گردیده است، به عبارتی‌طور که امام حسن(ع) نیز وصیت کرد در شکل قابلیت کنار قبر فرستاده(ص) دفن گردد.[۲۷]

بعضا پژوهشگران شیعه، احتمال دفن‌شدن در منزل را با روایاتی که امام علی(ع) پیکر فاطمه(س) را برای تشییع از منزل بیرون کرد ناسازگار شمرده‌اند.[۲۸] در جواب، احتمال داده گردیده تدفین حقیقی نبوده، بلکه شکلِ لاشه تشییع شد‌ه‌است،[۲۹] یا این که مراسم تشییع برای ساختن شکلِ قبرها و شناسایی نشدن محل قبر اساسی انجام یافته میباشد.[۳۰] یک کدام از دانشمندان شیعه اعتقاد دارد تشییع از منزل دیگر علی(ع) و فاطمه(س) که در اطراف بقیع قرار داشت به سمت منزل دیگر فاطمه(س) شکل گرفت.[۳۱] به اطمینان وی، رویدادها بعد از رحلت رسول(ص) مثلا هجوم به منزل فاطمه(س) در منزل در حدود بقیع شکل گرفت.

فرمان المدینه
دُستورُ المَدینة یا این که صحیفة النبی یا این که عهدوپیمان مدینه قراردادی درباره ارتباط ها و مناسبات فی مابین مسلمانها و یهودیان میباشد که در او‌لین سال ورود فرستاده(ص) به مدینه انعقاد شد. مطابق عهد مدینه، رسول(ص)، مرجع اعلام نزاع و صلح و فقط مرجع حل و فصل اختلافات در مدینه میباشد. نقش قول نام برده در متحد کردن مسلمان‌ها در قبال معاندان، گزینه تأکید قرار مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گرفته میباشد.
متن عهدوپیمان مدینه، اولیه توشه در کتاب سیره ابن هشام، به ماجرا از ابن اسحاق نقل گردیده است. مجال ظریف تدوین عهدوپیمان مدینه پر‌نور وجود ندارد؛ با این درحال حاضر، بیشتر منابع تاریخی، فرصت تدوین عهدوپیمان را ماه پنجم یا این که هشتم، یعنی در سال نخستین بعد از مسافرت فرستاده به مدینه دانسته‌اند. بعضی پژوهشگران، از تدوین فرمان المدینه بعداز مبارزه بدر، یعنی در سال دوم مهاجرت صحبت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گفته‌اند.
عنایت و منزلت
فرمان المدینه[۱] که با اسم‌های دیگری مثلا صحیفة النبی،[۲] صحیفة المدینه،[۳] عهدوپیمان مدینه،[۴] یا این که قانون اساسی ایران مدینه[۵] نیز شناخته می گردد، از مهم ترین اقدامات رسول(ص) دانسته گردیده[۶] که از یک‌سو مناسبات مسلمانها با غیرمسلمانان مدینه را تهیه میکرد و از سوی دیگر، قواعدی مهم برای مناسبات دربین مسلمان ها احوال نموده است؛[۷] از این رو، عهدوپیمان‌طومار مدینه، دستورالعملی برای تبیین اصول مناسبات درونی و بیرونی در دولت نوپای اسلامی دانسته میگردد.[۸] این عهدوپیمان همینطور به منزله یکی‌از توسعه یافته‌ترین طرز‌های حل اختلاف با منفعت‌گیری از آموزه‌های اسلامی دانسته گردیده که سبب به صلحی به یادماندنی در جامعه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده است.[۹]
بعضی محققان و تاریخ‌نگاران معاصر، فرمان المدینه را سندی بسیار اصلی و صادر گردیده از جانب نبی(ص) دانسته[۱۰] و معتقدند می تواند منبعی برای آشنایی مناسبات جامعه نخست تاریخ اسلام در مدینه باشد.[۱۱] بر پایه ی عهد مدینه، فرستاده، مرجع اعلام مبارزه یا این که صلح، و همینطور فقط مرجع حل و فصل اختلافات در مدینه میباشد.[۱۲] این عهدوپیمان همینطور خلال متحد کردن مسلمانها، بازدارنده همیاری یهودیان با قریش و دیگر معاندان اسلام شد

خلل تغییر تحول قبله در اکنون نماز جماعت
بیت المقدس در سمت شمال مدینه و مسجدالحرام در جهت جنوب آن میباشد. از این رو، فرستاده(ص) به عکس آن جهت که روی بدان داشت، چرخیده میباشد.[۳۲] بر این شالوده، این شبهه پدید آمده میباشد که در‌این نماز، مأمومان بر امام و نیز زنان بر مردان پیش مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد افتاده‌اند؛[

۳۳] ولی بعضا منابع گفته‌اند، نبی(ص) بعد از چرخیدن به سوی کعبه، از مکان خویش در جلو مسجد به سمت انتها آن تکان نموده است[۳۴] و مأمومان نیز به تقلید از امام جماعت خویش، رو به کعبه جا به جا گردیده‌اند.[۳۵] بر اساسٔ این گزارش، امام جماعت به چرخش ۱۸۰ یا این که ۱۶۰[۳۶] سکو‌ای اکتفا نکرده میباشد؛ چون پشت راز وی در مسجد، جایی عدم وجود تا صف مردان و زنان تشکیل رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردد.[۳۷]

علل تغییر تحول قبله
مفسران قرآن علل تغییر تحول قبله را اینگونه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد برشمرده‌اند:

در سال‌های حضور رسول(ص)در مکه، منزل کعبه محل حفظ بت‌های مشرکان بود. از این رو، نبی(ص) به صورت موقت با امر خدا به بیت المقدس روی گرداند و بدین ترتیب، صفوف مسلمانها از مشرکان که به کعبه اهتمام می‌ورزیدند، غیروابسته گشت.[۳۸]
با تشکیل حکومت رسول(ص) در مدینه، جامعه مسلمانها تا حدی پایدار گشت و صفوف آن‌ها از دیگرافراد تماماً معلوم شد. از این رو، قبله‌بودن بیت المقدس دیگر لزوم نداشت و رسول(ص) خواهان تغییر‌و تحول آن شد؛ علاوه بر آنکه کعبه، قدیمی‌ترین منزل توحید و اصیل‌ترین کانون پیامبران بود. همینطور با صدور حکم تغییر و تحول قبله، مسمانان از یهودیان که به سوی بیت المقدس متوجه بودند، مشخص و معلوم می‌شدند.[۳۹]
بعد از مهاجرت رسول(ص) به مدینه، یهودیان از قبله‌بودن بیت المقدس، سوءاستفاده کرده و آن را نشان نقص اسلام و حقانیت خویش معرفی می‌کردند. (بقره، ۱۴۶؛ انعام، ۲۰)[۴۰] بنابر بعضی احادیث، یهودیان مدینه مدعا بودند که مسلمان ها قبله‌ای نداشته‌اند و آن ها مسلمان ها را به سوی بیت المقدس ارشادوراهنمایی کرده‌اند.[۴۱]
از حکمت‌های تغییر و تحول قبله، تست[۴۲] مسلمان‌ها بوده میباشد؛ چون آن ها که در پی راستین دستور پروردگار بودند، سوای تعصب و اکراه این تغییر و تحول را پذیرفتند؛ اما آنها که ایمان خالص نداشتند و به منزلت تسلیم نرسیده بودند، هم‌نوا با یهودیان، عذروبهانه‌جویی و زیرا و چرا را شروع کردند و اطاعت از این امر را بسیار سخت یافتند.[

تاریخ وصلت حضرت علی
درباره تاریخ تزویج علی(ع) و فاطمه اختلاف‌لحاظ وجود داراست:

عقد در نخستین ذی‌الحجه و وصلت در ششم ذی‌الحجه در سال دوم قمری.[۱۰] در کتاب المصباح کفعمی (مندرج در قرن نهم قمری) نیز ۱ ذی‌الحجه تحت عنوان روز تزویج علی(ع) با فاطمه نام برده مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[

۱۱] در روزنگار کشور‌ایران این روز به‌تیتر روز وصلت نامگذاری رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد‌ه‌است.
اواخر ماه صفر در سال دوم قمری[۱۲]
عقد در ماه رجب و عروسی بعداز رجوع و برگشت علی(ع) از پیکار بدر[۱۳]
عقد در ماه رمضان و تزویج در ماه ذی‌الحجه در سال دوم هجری آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد قمری[۱۴]
تزویج در ۲۱ محرم در سال سوم هجری[۱۵]
عقد در اواخر صفر و وصلت در ذی‌الحجه سال دوم قمری[۱۶]
عقد و وصلت در ربیع‌الاول سال دوم قمری[۱۷]
به گفته محمدهادی یوسفی غروی (متولد ۱۳۲۷ش) تاریخ‌پژوه، مسافت فرصت عقد تا تزویج فاطمه و علی(ع) حدودا ده ماه بوده میباشد وی احتمال داده که تسریع رسول در اجرای صیغه عقد برای این بوده که خواستگاران قبلِ فاطمه جواب روشنی اخذ نمایند. همینطور تأخیر در برپایی مراسم عروسی برای این بوده که فاطمه از حیث جسمی پرورش نماید و به حد زنان دیگر رسد.[۱۸]

سن فاطمه هنگام تزویج
درباره سن فاطمه به هنگام وصلت اختلاف‌لحاظ وجود دارااست به گفته سید محسن امین (درگذشت ۱۳۷۱ق‌) تراجم‌نگار شیعه، این اختلاف به اختلاف‌حیث درباره تاریخ به دنیاآمدن و نیز تاریخ تزویج او برمی‌خواهد شد. از آن‌جا که سازه بر لحاظ پر اسم و رسم، فاطمه در سال پنجم بعثت به جهان آمده و اختلاف درباره وصلت وی در سال نخستین، دوم و سوم قمری میباشد سن وی به هنگام تزویج نُه، ده و یا این که یازده سال نام برده میباشد.[۱۹] با این درحال حاضر در بعضی منابع سن فاطمه به هنگام تزویج ۱۸ سال[۲۰] و در بعضا دیگر پانزده سال و پنج ماه[۲۱] نام برده میباشد.

همینطور در کتاب الاستیعاب از منابع صحابه‌نگاری قرن پنجم قمری، سن امام علی(ع) به هنگام وصلت ۲۱ سال مذکور میباشد.[