(۱۲۷۰-۱۳۳۹ش) از فقیهان شیعه و از عالمان حوزه علمیه مشهد بود. میرزا مهدی اصفهانی، میرزا مهدی آشتیانی و محمدحسین فشارکی از استادان وی بودهاند. همینطور سید علی خامنهای، ابوالقاسم خزعلی و سید حسین شمس از شاگردان اویند. قزوینی در ماجرای قیام مسجد گوهر خنده رو، بازداشت و به قزوین تبعید شد. بهگفته محمدرضا حکیمی وی به مدرسه تفکیک تمایل داشته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
معرفی و منزلت ، روضه خوان هاشم قزوینی از عالمان مشهد بود.[۱] بهگفته آیتالله خامنهای، استادی در رشته ذکر و احاطه همچون وی نیست[۲] و بهنقل از اسماعیل صالحی مازندرانی، هاشم قزوینی دارنده ذکر سرازیر، توان تعبیروتفسیر و بررسی و مالک کرامات بود.[۳] محمدرضا حکیمی هم اورا مثال یک دانا فقاهتی، خردمند، وارسته، انسان خاکی و هوشیار دانسته میباشد.[۴] محمدتقی شریعتی نیز گفته میباشد که بعداز میرزا مهدی اصفهانی، عالمی بزرگتر از روضه خوان هاشم قزوینی وجود مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ندارد.[۵]
معاشطومار، هاشم قزوینی در سال ۱۲۷۰ هجری خورشیدی در روستای «قلعه هاشمخان» قزوین (شناختهگردیده به شهرک استاد) چشم به جهان گشود.[۶] وی در ۲۲ مهر ۱۳۳۹ش مصادف با ۲۰ ربیعالثانی ۱۳۸۱ق و در ۶۹ سالگی وفات کرد و در بقاع امام رضا(ع) بهخاک امانت آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۷]
تحصیلات
قزوینی در نوجوانی، تحصیلات حوزوی را شروع کرد[۸] و بعد از یادگرفتن مقدمات و ادبیات عرب، نزد استادانی زیرا ملاعلی طارمی و ملا علیاکبر درسهای فقه و اصول را آموخت. فلسفه اشراق و فلسفه مشاء را نزد سید موسی زرآبادی قزوینی یادگرفت.[۹] سپس به اصفهان رفت و به زمان شش سال نزد محمدابراهیم کلباسی و محمدحسین فشارکی استفاده نمود و بعد از آن به قزوین بازگشت.[۱۰]
قزوینی بعداز آن به نجف رفت و در حوزه علمیه نجف از میرزای نائینی، آقا ضیاء عراقی و سید ابوالحسن اصفهانی بهره برد و بعد از آن در سال ۱۳۴۰ش به کشورایران بازگشت و در مشهد سکونت کرد.[۱۱] وی در مشهد، فقه را نزد سید حسین طباطبایی قمی و اصول را نزد محمد آقازاده خراسانی و معارف و مشاجره هیئت قدیم را نزد میرزا مهدی اصفهانی فراگرفت.[۱۲]
در سفری که میرزا مهدی آشتیانی به مشهد داشت، به درخواست میرزا مهدی اصفهانی و قزوینی، کتاب «مصباح الانس در میان المعقول و المشهود» ابن فناری را به آنها درس دادن کرد.[۱۳]
اجتهاد
روضه خوان هاشم قزوینی با تأیید محمد آقازاده خراسانی، میرزا مهدی اصفهانی و سید ابوالحسن اصفهانی اذن اجتهاد اخذ کرد.[۱۴]
شاگردان
به نقل از خبرنامه حوزه در مذاکره با محمد واعظزاده خراسانی، تعداد شاگردان روحانی هاشم قزوینی در مشهد در حدود هزار نفر می سید.[۱۵] برخی از شاگردان او به گزارش کتاب مدرسه تفکیک عبارتند از:
سید علی خامنهای
سید محمدرضا سعیدی
اسماعیل صالحی مازندرانی
میرزا حسنعلی مروارید
میرزا جواد آقا خراسانی
محمد واعظزاده خراسانی
سید جواد سبزواری
محمدباقر ملکی
سید حسین شمس
عباس واعظ طبسی
میرزا مهدی نوغانی
میرزا محمد انواری
محمد شریفرازی
عبدالجواد فلاطوری
ابوالقاسم خزعلی[۱۶]
میرزا مهدی اصفهانی مؤسس مدرسه تفکیک، معلم روحانی هاشم قزوینی بود و از محمدرضا حکیمی اورده شده که وی مبانی فکری استادش را اعتقادوباور داشت.[۱۷]
کارهای سیاسی
هاشم قزوینی از معارضان حکومت رضاشاه و از معترضان به شهیدشدن سید مجتبی نواب صفوی بود. وی در اتفاق مسجد گوهرشاد که سبب ساز به قیام روحانیان و عموم مشهد شد، مؤثر بود.[۱۸] قزوینی بهیاروهمدم عالمان دیگر به عنوان مثال میرزا محمد آقازاده و حسین قمی مبادرت به تایپ کردن طومار به رضاخان در قبال ضابطه کشف عفاف کردند. درپی این واقعه، هاشم قزوینی هفت سال به قزوین تبعید شد.[۱۹]
پانویس
حاجی محمدی و نوروزی، «معاشطومار آیت الله روحانی هاشم قزوینی» ص۱۰۲.
خامنهای، سخنرانی دیدار عده ای از اساتید و فضلا و طلاب نابغه حوزه علمیه قم.
صالحی مازندرانی، اسوه صالحان، ۱۳۸۷ش. ص۱۲.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ص۲۸۳.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ص۲۸۴.
حاجیمحمدی و نوروزی، «معاشطومار آیتالله روضه خوان هاشم قزوینی»، ص۱۰۲.
حاجیمحمدی و نوروزی، «معاشطومار آیتالله روحانی هاشم قزوینی»، ص۱۱۲.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
شریفرازی، گنجینه محققان، ۱۳۵۲ش، ج۷، ص۱۵۵.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
درست گولو، «آیت آزادی»، وبگاه فرهیختگان فرهنگ و تمدن شیعی
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۸۳.
واعظزاده خراسانی، «مذاکره با حجه الاسلام و المسلمین محمد واعظزاده خراسانی»، ص۲۰۲.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۴۲.
حاجی محمدی و نوروزی، «معاشطومار آیتالله روحانی هاشم قزوینی»، ص۱۱۲.
محل کار تبلیغات اسلامی، مرجعیت آیتالله العظمی خامنهای از نگرش فقها و بزرگان، ص۴۴.
حاجیمحمدی و نوروزی، «معاشطومار آیت الله روضه خوان هاشم قزوینی»، ص۱۱۲.
(۱۲۷۰-۱۳۳۹ش) از فقیهان شیعه و از عالمان حوزه علمیه مشهد بود. میرزا مهدی اصفهانی، میرزا مهدی آشتیانی و محمدحسین فشارکی از استادان وی بودهاند. همینطور سید علی خامنهای، ابوالقاسم خزعلی و سید حسین شمس از شاگردان اویند. قزوینی در ماجرای قیام مسجد گوهر خنده رو، بازداشت و به قزوین تبعید شد. بهگفته محمدرضا حکیمی وی به مدرسه تفکیک تمایل داشته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
معرفی و منزلت ، روضه خوان هاشم قزوینی از عالمان مشهد بود.[۱] بهگفته آیتالله خامنهای، استادی در رشته ذکر و احاطه همچون وی نیست[۲] و بهنقل از اسماعیل صالحی مازندرانی، هاشم قزوینی دارنده ذکر سرازیر، توان تعبیروتفسیر و بررسی و مالک کرامات بود.[۳] محمدرضا حکیمی هم اورا مثال یک دانا فقاهتی، خردمند، وارسته، انسان خاکی و هوشیار دانسته میباشد.[۴] محمدتقی شریعتی نیز گفته میباشد که بعداز میرزا مهدی اصفهانی، عالمی بزرگتر از روضه خوان هاشم قزوینی وجود مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ندارد.[۵]
معاشطومار، هاشم قزوینی در سال ۱۲۷۰ هجری خورشیدی در روستای «قلعه هاشمخان» قزوین (شناختهگردیده به شهرک استاد) چشم به جهان گشود.[۶] وی در ۲۲ مهر ۱۳۳۹ش مصادف با ۲۰ ربیعالثانی ۱۳۸۱ق و در ۶۹ سالگی وفات کرد و در بقاع امام رضا(ع) بهخاک امانت آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۷]
تحصیلات
قزوینی در نوجوانی، تحصیلات حوزوی را شروع کرد[۸] و بعد از یادگرفتن مقدمات و ادبیات عرب، نزد استادانی زیرا ملاعلی طارمی و ملا علیاکبر درسهای فقه و اصول را آموخت. فلسفه اشراق و فلسفه مشاء را نزد سید موسی زرآبادی قزوینی یادگرفت.[۹] سپس به اصفهان رفت و به زمان شش سال نزد محمدابراهیم کلباسی و محمدحسین فشارکی استفاده نمود و بعد از آن به قزوین بازگشت.[۱۰]
قزوینی بعداز آن به نجف رفت و در حوزه علمیه نجف از میرزای نائینی، آقا ضیاء عراقی و سید ابوالحسن اصفهانی بهره برد و بعد از آن در سال ۱۳۴۰ش به کشورایران بازگشت و در مشهد سکونت کرد.[۱۱] وی در مشهد، فقه را نزد سید حسین طباطبایی قمی و اصول را نزد محمد آقازاده خراسانی و معارف و مشاجره هیئت قدیم را نزد میرزا مهدی اصفهانی فراگرفت.[۱۲]
در سفری که میرزا مهدی آشتیانی به مشهد داشت، به درخواست میرزا مهدی اصفهانی و قزوینی، کتاب «مصباح الانس در میان المعقول و المشهود» ابن فناری را به آنها درس دادن کرد.[۱۳]
اجتهاد
روضه خوان هاشم قزوینی با تأیید محمد آقازاده خراسانی، میرزا مهدی اصفهانی و سید ابوالحسن اصفهانی اذن اجتهاد اخذ کرد.[۱۴]
شاگردان
به نقل از خبرنامه حوزه در مذاکره با محمد واعظزاده خراسانی، تعداد شاگردان روحانی هاشم قزوینی در مشهد در حدود هزار نفر می سید.[۱۵] برخی از شاگردان او به گزارش کتاب مدرسه تفکیک عبارتند از:
سید علی خامنهای
سید محمدرضا سعیدی
اسماعیل صالحی مازندرانی
میرزا حسنعلی مروارید
میرزا جواد آقا خراسانی
محمد واعظزاده خراسانی
سید جواد سبزواری
محمدباقر ملکی
سید حسین شمس
عباس واعظ طبسی
میرزا مهدی نوغانی
میرزا محمد انواری
محمد شریفرازی
عبدالجواد فلاطوری
ابوالقاسم خزعلی[۱۶]
میرزا مهدی اصفهانی مؤسس مدرسه تفکیک، معلم روحانی هاشم قزوینی بود و از محمدرضا حکیمی اورده شده که وی مبانی فکری استادش را اعتقادوباور داشت.[۱۷]
کارهای سیاسی
هاشم قزوینی از معارضان حکومت رضاشاه و از معترضان به شهیدشدن سید مجتبی نواب صفوی بود. وی در اتفاق مسجد گوهرشاد که سبب ساز به قیام روحانیان و عموم مشهد شد، مؤثر بود.[۱۸] قزوینی بهیاروهمدم عالمان دیگر به عنوان مثال میرزا محمد آقازاده و حسین قمی مبادرت به تایپ کردن طومار به رضاخان در قبال ضابطه کشف عفاف کردند. درپی این واقعه، هاشم قزوینی هفت سال به قزوین تبعید شد.[۱۹]
پانویس
حاجی محمدی و نوروزی، «معاشطومار آیت الله روحانی هاشم قزوینی» ص۱۰۲.
خامنهای، سخنرانی دیدار عده ای از اساتید و فضلا و طلاب نابغه حوزه علمیه قم.
صالحی مازندرانی، اسوه صالحان، ۱۳۸۷ش. ص۱۲.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ص۲۸۳.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ص۲۸۴.
حاجیمحمدی و نوروزی، «معاشطومار آیتالله روضه خوان هاشم قزوینی»، ص۱۰۲.
حاجیمحمدی و نوروزی، «معاشطومار آیتالله روحانی هاشم قزوینی»، ص۱۱۲.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
شریفرازی، گنجینه محققان، ۱۳۵۲ش، ج۷، ص۱۵۵.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۳.
درست گولو، «آیت آزادی»، وبگاه فرهیختگان فرهنگ و تمدن شیعی
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۸۳.
واعظزاده خراسانی، «مذاکره با حجه الاسلام و المسلمین محمد واعظزاده خراسانی»، ص۲۰۲.
حکیمی، مدرسه تفکیک، ۱۳۸۲ش، ص۲۴۲.
حاجی محمدی و نوروزی، «معاشطومار آیتالله روحانی هاشم قزوینی»، ص۱۱۲.
محل کار تبلیغات اسلامی، مرجعیت آیتالله العظمی خامنهای از نگرش فقها و بزرگان، ص۴۴.
حاجیمحمدی و نوروزی، «معاشطومار آیت الله روضه خوان هاشم قزوینی»، ص۱۱۲.
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد