مُسلم مَلَکوتی (۱۳۰۳ش – ۱۳۹۳ش)، فقید شیعه، امام آدینه تبریز، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری بود. او از حامیان امام خمینی در انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران بود و آن گاهها نماینده او در تبریز شد. ملکوتی از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۳ش امامت آدینه تبریز را به ذمه داشت و بعد از آن به قم برگشت و به درس دادن سرگرم شد و در سالهای پایان قدمت، رساله عملیه خویش را منتشر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرد.
معاشطومار
مسلم ملکوتی در ۱۵ خرداد ماه سال ۱۳۰۳ش در حومه شهرستان سراب، واقع در ۱۳۰ کیلومتری تبریز به جهان آمد.[۱] پدرش کشاورز بود و تحصیلاتی نیز داشت. مسلم ملکوتی در پنج یا این که شش سالگی نزد فقید محل که از خویشان وی بود، توانست تایپ کردن و تلاوت را فرا گیرد و با قرآن مجید و معارف آن آشنا خواهد شد و بخشی از قرآن را نگهداری نماید. او بعد از آن تحصیلات خویش را در سراب، تبریز، قم، مشهد و نجف خاطر نشان کرد. ملکوتی در سال ۱۳۴۶ش به کشورایران رجوع و در حوزه علمیه قم به شغل علمی و درس دادن و نوشتن سرگرم رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۲]
ملکوتی ضمن عمل علمی، وارد مبارزات سیاسی علیه رژیم پهلوی نیز شد. او بعد از برد انقلاب اسلامی در مجلس خبرگان حضور پیدا کرد و بعداز شهید شدن شهید مدنی در سال ۱۳۶۰ش از سوی امام خمینی تحت عنوان نماینده وی در استان آذربایجان شرقی و امام آدینه تبریز منصوب شد. مسلم ملکوتی در سال ۱۳۷۳ش به قم برگشت و عمل علمی خویش درین حوزه را از آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد راز گرفت.[۳]
وفات
ملکوتی در سال ۱۳۹۳ش از جهان رفت[۴] و پیکرش بعد از تشییع و اقامه نماز بوسیله آیتالله سبحانی در بقعه حضرت معصومه به خاک امانت شد.[۵]
معاش علمی
ملکوتی تحصیلات حوزی خویش را در شهر سراب شروع کرد. او در آنجا بخشی از زمان مقدمات را سپری کرد و در هفده سالگی برای ادامه علم آموزی، به تبریز رفت. در حوزه علمیه تبریز، به بازه زمانی چهار سال اقامت داشت و در درس سید کاظم شریعتمداری، سید مهدی انگجی، میرزا فتاح شهیدی و میرزا محمود دوزدوزانی سود موفقیت و زمان سطح را به نقطه نهایی رساند. وی در حین این سالها، کتابهایی را که پیشخیس فرا گرفته بودند، به طلابی که جدید وارد حوزه گردیده بودند، درس دادن میکرد.[۶]
ملکوتی با اتمام زمان سطح، در سال ۱۳۲۱ش به خواسته ادامه علم آموزی به قم رفت. او در درس بیرون آقایان میرزا محمد سود قمی و سید محمد حجت کمپانی نمود. با ورود آیت الله بروجردی به قم از درس وی نیز فایده موفقیت و در علم ها عقلی از درس امام خمینی، میرزا مهدی مازندرانی، روضه خوان ابوالقاسم اصفهانی، میرزا مهدی آشتیانی و علامه طباطبایی منفعت پیروزی. وی بعد به حوزه علمیه مشهد عزیمت کرد و در درس میرزا مهدی اصفهانی حضور یافت. او در مشهد هیأت و ریاضی ها را از روضه خوان محمد رضا کرباسی فرا گرفت.[۷]
مسلم ملکوتی در سال ۱۳۳۴ش به نجف رفت و در مجلس درس سید ابوالقاسم خویی، سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودی و روضه خوان حسین حلی حضور یافت؛ وی خلال علم آموزی، به درس دادن فقه، اصول فقه، فلسفه، صحبت، ریاضی و... نیز در حوزه نجف اشتغال داشت.[۸]
مسلم ملکوتی دوازده سال در نجف ماند و ابتدا فصلتابستان سال ۱۳۴۶ش به کشور ایران رجوع و قصد داشت بعداز نقطه پايان فصل تابستان به نجف بازگردد، ولی زد خوردهای آن روز دولت کشور ایران و عراق که به ناامن شدن مرزها انجامیده بود، اورا از تصمیم خویش دستگیر و مجدد عازم شهر مقدس قم شد. او در قم به درس دادن فقه و اصول و فلسفه و نوشتن کتاب اشتغال پیدا کرد. وی تا سال ۱۳۶۰ش در قم حضور داشت و در آن سال به امر امام خمینی به تبریز رفت و تا سال ۱۳۷۳ش امامت آدینه تبریز را بر ذمه داشت. و آن گاه در قم حضور یافت و تا نقطه پایان عمرش به شغل علمی و درس دادن سرگرم بود.[۹]
کتاب «مسجد مسجد شد.»
تالیفات
الربا فی التشریع الاسلامی
مسجد، مسجد شد (تاریخ بی نقص آذربایجان)
المحاکمات (عیب گیری و نظارت دیدگاه ها مرحوم میرزای نایینی و مقایسه آن با نظرها دیگر علما)
تفصیل کفایة الاصول
یک زمان اصول مدوّن
کناره بر اسفار
لبه بر شفا
الامن العام فی الاسلام وی الامر بالمعروف و النهی عن المنکر
تعبیروتفسیر سوره فاتحه
المنافقون فی القرآن و السنة و التاریخ
الفرق در بین الدین و العلم و الفلسفه
رساله توضیحالمسائل
مناسک حج
مقتل الامام الحسین(ع)
الحاشیه علی العروة الوثقی
الصلوة
الحدود و الدیات
رقبات موقوفه طبق وقفطومار.[۱۰]
شغلهای سیاسی و اجتماعی
مسلم ملکوتی بعداز ورود به جمهوری اسلامی ایران وارد شغلهای سیاسی و اجتماعی شد. برخی از شغلهای او عبارتند از:
تشویق اشخاص به نزاع با رژیم پهلوی
تأسیس کتابخانه و صندوق قرض الحسنه المهدی در شهر سراب
عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جنگ با رژیم پهلوی از روش کار درین تشکل
حضور در محل کار استفتائات امام خمینی بعداز برد انقلاب اسلامی
نمایندگی از طرف امام خمینی برای حل اشتباهات عموم آذربایجان و زنجان
نماینده امام خمینی دراستان آذربایجان شرقی و امام آدینه تبریز از سال ۱۳۶۰ش بعداز شهیدشدن آیت الله مدنی
نمایندگی عموم آذربایجان شرقی در دورۀ اولیه و دوم مجلس خبرگان رهبری.[۱۱]
مُسلم مَلَکوتی (۱۳۰۳ش – ۱۳۹۳ش)، فقید شیعه، امام آدینه تبریز، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری بود. او از حامیان امام خمینی در انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران بود و آن گاهها نماینده او در تبریز شد. ملکوتی از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۳ش امامت آدینه تبریز را به ذمه داشت و بعد از آن به قم برگشت و به درس دادن سرگرم شد و در سالهای پایان قدمت، رساله عملیه خویش را منتشر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرد.
معاشطومار
مسلم ملکوتی در ۱۵ خرداد ماه سال ۱۳۰۳ش در حومه شهرستان سراب، واقع در ۱۳۰ کیلومتری تبریز به جهان آمد.[۱] پدرش کشاورز بود و تحصیلاتی نیز داشت. مسلم ملکوتی در پنج یا این که شش سالگی نزد فقید محل که از خویشان وی بود، توانست تایپ کردن و تلاوت را فرا گیرد و با قرآن مجید و معارف آن آشنا خواهد شد و بخشی از قرآن را نگهداری نماید. او بعد از آن تحصیلات خویش را در سراب، تبریز، قم، مشهد و نجف خاطر نشان کرد. ملکوتی در سال ۱۳۴۶ش به کشورایران رجوع و در حوزه علمیه قم به شغل علمی و درس دادن و نوشتن سرگرم رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۲]
ملکوتی ضمن عمل علمی، وارد مبارزات سیاسی علیه رژیم پهلوی نیز شد. او بعد از برد انقلاب اسلامی در مجلس خبرگان حضور پیدا کرد و بعداز شهید شدن شهید مدنی در سال ۱۳۶۰ش از سوی امام خمینی تحت عنوان نماینده وی در استان آذربایجان شرقی و امام آدینه تبریز منصوب شد. مسلم ملکوتی در سال ۱۳۷۳ش به قم برگشت و عمل علمی خویش درین حوزه را از آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد راز گرفت.[۳]
وفات
ملکوتی در سال ۱۳۹۳ش از جهان رفت[۴] و پیکرش بعد از تشییع و اقامه نماز بوسیله آیتالله سبحانی در بقعه حضرت معصومه به خاک امانت شد.[۵]
معاش علمی
ملکوتی تحصیلات حوزی خویش را در شهر سراب شروع کرد. او در آنجا بخشی از زمان مقدمات را سپری کرد و در هفده سالگی برای ادامه علم آموزی، به تبریز رفت. در حوزه علمیه تبریز، به بازه زمانی چهار سال اقامت داشت و در درس سید کاظم شریعتمداری، سید مهدی انگجی، میرزا فتاح شهیدی و میرزا محمود دوزدوزانی سود موفقیت و زمان سطح را به نقطه نهایی رساند. وی در حین این سالها، کتابهایی را که پیشخیس فرا گرفته بودند، به طلابی که جدید وارد حوزه گردیده بودند، درس دادن میکرد.[۶]
ملکوتی با اتمام زمان سطح، در سال ۱۳۲۱ش به خواسته ادامه علم آموزی به قم رفت. او در درس بیرون آقایان میرزا محمد سود قمی و سید محمد حجت کمپانی نمود. با ورود آیت الله بروجردی به قم از درس وی نیز فایده موفقیت و در علم ها عقلی از درس امام خمینی، میرزا مهدی مازندرانی، روضه خوان ابوالقاسم اصفهانی، میرزا مهدی آشتیانی و علامه طباطبایی منفعت پیروزی. وی بعد به حوزه علمیه مشهد عزیمت کرد و در درس میرزا مهدی اصفهانی حضور یافت. او در مشهد هیأت و ریاضی ها را از روضه خوان محمد رضا کرباسی فرا گرفت.[۷]
مسلم ملکوتی در سال ۱۳۳۴ش به نجف رفت و در مجلس درس سید ابوالقاسم خویی، سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودی و روضه خوان حسین حلی حضور یافت؛ وی خلال علم آموزی، به درس دادن فقه، اصول فقه، فلسفه، صحبت، ریاضی و... نیز در حوزه نجف اشتغال داشت.[۸]
مسلم ملکوتی دوازده سال در نجف ماند و ابتدا فصلتابستان سال ۱۳۴۶ش به کشور ایران رجوع و قصد داشت بعداز نقطه پايان فصل تابستان به نجف بازگردد، ولی زد خوردهای آن روز دولت کشور ایران و عراق که به ناامن شدن مرزها انجامیده بود، اورا از تصمیم خویش دستگیر و مجدد عازم شهر مقدس قم شد. او در قم به درس دادن فقه و اصول و فلسفه و نوشتن کتاب اشتغال پیدا کرد. وی تا سال ۱۳۶۰ش در قم حضور داشت و در آن سال به امر امام خمینی به تبریز رفت و تا سال ۱۳۷۳ش امامت آدینه تبریز را بر ذمه داشت. و آن گاه در قم حضور یافت و تا نقطه پایان عمرش به شغل علمی و درس دادن سرگرم بود.[۹]
کتاب «مسجد مسجد شد.»
تالیفات
الربا فی التشریع الاسلامی
مسجد، مسجد شد (تاریخ بی نقص آذربایجان)
المحاکمات (عیب گیری و نظارت دیدگاه ها مرحوم میرزای نایینی و مقایسه آن با نظرها دیگر علما)
تفصیل کفایة الاصول
یک زمان اصول مدوّن
کناره بر اسفار
لبه بر شفا
الامن العام فی الاسلام وی الامر بالمعروف و النهی عن المنکر
تعبیروتفسیر سوره فاتحه
المنافقون فی القرآن و السنة و التاریخ
الفرق در بین الدین و العلم و الفلسفه
رساله توضیحالمسائل
مناسک حج
مقتل الامام الحسین(ع)
الحاشیه علی العروة الوثقی
الصلوة
الحدود و الدیات
رقبات موقوفه طبق وقفطومار.[۱۰]
شغلهای سیاسی و اجتماعی
مسلم ملکوتی بعداز ورود به جمهوری اسلامی ایران وارد شغلهای سیاسی و اجتماعی شد. برخی از شغلهای او عبارتند از:
تشویق اشخاص به نزاع با رژیم پهلوی
تأسیس کتابخانه و صندوق قرض الحسنه المهدی در شهر سراب
عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جنگ با رژیم پهلوی از روش کار درین تشکل
حضور در محل کار استفتائات امام خمینی بعداز برد انقلاب اسلامی
نمایندگی از طرف امام خمینی برای حل اشتباهات عموم آذربایجان و زنجان
نماینده امام خمینی دراستان آذربایجان شرقی و امام آدینه تبریز از سال ۱۳۶۰ش بعداز شهیدشدن آیت الله مدنی
نمایندگی عموم آذربایجان شرقی در دورۀ اولیه و دوم مجلس خبرگان رهبری.[۱۱]
نقش انتخاب مسجد مناسب در برگزاری یک مراسم ترحیم آرام و منظم