از پادشاهان عمالقه بود که بر بنیاسرائیل احاطه یافت و در غایت به دست حضرت داوود(ع) کشته شد. قرآن کریم ومهربان در نقل ماجرای جنگ سپاه طالوت و جالوت، بر اسم او تصریح مینماید. در قسم قدیم (کتاب مقدس یهودیان) نیز این ماجرا با جزئیات بیشتری آمده میباشد. موفقیت داوود(ع) بر جالوت را، آرم برد اهل ایمان دانستهاند.منزلت،جالوت را از پادشاهان عمالقه[یادداشت ۱] دانستهاند که بر قبیله بنیاسرائیل تسلّط یافت.[۱] اسم جالوت سه توشه در قرآن، در آیه ها ۲۴۹-۲۵۱ از سوره بقره آمده میباشد.[۲] در تعبیروتفسیر قمی از امام باقر(ع) بیان شده که بنیاسرائیل بعداز موسی(ع) مرتکب معاصی شدند، آیین آفریدگار را تغییرو تحول داده و از فرمان پروردگارشان قانون شکنی کردند. بعد از آن پروردگار فرمانروا ستمگری بنام جالوت را بر آن ها مسلّط ایجاد کرد که آنان را به ذلّت کشاند. مردانشان را کشت، زنانشان را به اسارت گرفت و آنهارا از شهر و دیارشان خارج راند و اموالشان را مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد غصب کرد.[۳]
نزاع طالوت و جالوت،نوشته ی علمیٔ مهم: پیکار طالوت و جالوت،ماجرای مبارزه سپاه طالوت و جالوت در قرآن کریم ومهربان به اختصار و سوای بیان جزئیات، چنین آمده میباشد: نبی وقتِ بنیاسرائیل (که اسم اورا سموئیل دانستهاند)[۴] به امر پروردگار طالوت را برای نزاع با فلسطینیان به پادشاهی برگزید.[۵] بنیاسرائیل بعداز اعتراضاتی به پیامبرشان دربارهٔ این گزینش عاقبت او را به پادشاهی پذیرفتند و پایین فرماندهی او، راهی نزاع با جالوت و یارانش شدند.[۶] در مسیر پیکار، بعد از گذشتن از نهری که وسیله آزمون الاهی بود، بیشتر سپاهیان طالوت از مقاومت در قبال جالوت و سپاهیانش اظهار ناتوانی کردند.[۷] وقتی که سپاهیان بامسئولیت طالوت با جالوت و سپاهش رویارو شدند، از آفریدگار درخواست طاقت و برد کردند[۸] و به اجازه آفریدگار بر وی موفق گشتند و داوود، جالوت را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کشت.[۹]
جالوت به قصه قول قدیم،بر پایه ی نقل پیمان قدیم، زمانی که بنیاسرائیل و فلسطینیها (سپاه جالوت) با هم روبرو شدند، جِلیات (کلمه و واژه عبرانی جالوت)[۱۰] از در میان جماعت فلسطینیها پیش آمد و آغاز به مبارزطلبی کرد و این شغل را تا چهل روز اعمال میبخشید.[۱۱] شائول (طالوت) فرمانده سپاه اسرائیلیان، وعده کرده بود که به آدم کش جلیات فرآورده فراوان دهد و دخترش را به همسری او در آوَرد. داوودِ جوان که نو به اردوگاه سپاهیان طالوت رسیده بود، بعداز متقاعد کردن فرمانده، مهیا پیکار بدن به بدن با وی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۱۲]
جلیات زیرا داوود را مشاهده کرد که فارغ از چاقو و صرفا با چوب و سنگ به نزاع وی آمده میباشد، او را تحقیر و ارعاب کرد و در مقابل، داوود نیز اورا ارعاب نمود و با فلاخن، سنگی به پیشانی جلیات زد و اورا از پای در آورد. بعد از آن بر راز لاشهاش آمد و با چاقوِ خویشِ وی، رمز از تنش غیر وابسته کرد و این موفقیت موجب ناکامی بدون نقص فلسطینیان و گریزو فرار آن ها شد.[۱۳] همینطور در تورات خصوصیتهای جسمانی خارق العادهای برای جالوت مذکور؛ مثلا اینکه قدی به بلندی سه متر داشته و در مبارزه با بنی اسرائیل مجهز به ادوات جنگی بسیار سنگینی بوده میباشد.[۱۴]
گزارش منابع تاریخی و تفسیری
در منابع تاریخی و تفسیری اسلامی مطالبی دربارهٔ جالوت مذکور میباشد. قمی[۱۵] از مفسّران قرن دوم هجری، او را قِبطی (بومیان مصر)[۱۶] و ابنخلدون (تاریخنگار)،[۱۷] اورا از کنعانیانِ فلسطین دانستهاند. ولی احتمال دادهاند که او فلسطینی الاصل نبوده و تحت عنوان سرباز در سرویس سپاه فلسطین بوده میباشد.[۱۸] همینطور طبری جالوت را از پادشاهان عمالقه و شخصی جنگاور و تنومند معرفی کرده[۱۹] و یعقوبی ارتفاع قامتش را پنج ذراع مینویسد.[۲۰]
ماجرای تقابل جالوت و بنیاسرائیل، به ویژه پیکار او با داوود به شرح در منابع اسلامی گزارش گردیدهاست.[۲۱] این گزارشها را نوعاً ذیل تأثیر ماجرا یهود از این روایت دانستهاند[۲۲] که گاهی با تفاوتهایی به منابع تاریخی و تفسیری مسلمانها منش یافتهاند.[۲۳]
تاریخنگاران دربارهٔ محل جنگ و کشته شدن جالوت اقوال مختلفی ذکر نمودهاند؛ مسعودی،[۲۴] بَیسان در اردن و ابنعساکر قصر اُّمِحکیم در اطراف دمشق را محل قتل جالوت دانستهاند.[۲۵] دباغ نیز محل این حادثه را روستایی در جنوب غربی بیتلَحْم بیان نموده است.[۲۶] نامگذاری منطقة عین جالوت در فلسطین هم، با جنگ داوود و جالوت مرتبط دانسته شدهاست.[۲۷]
غلبه داوود، نشانه موفقیت اهل ایمان
در بعضی تفاسیر، با استناد به آیه ۲۴۹ سوره بقره، غلبه اعجازآمیز داوود بر جالوت را، یادآور آن دانستهاند که در پیکار و زد خورد، برد از آنِ اهل ایمان میباشد و پروردگار آن ها را کمک مینماید، اگرچه در ظواهر عِدّه (نفرات) و عُدّة (امکانات) کمتری داشته باشند.[۲۸] چنانکه بعضا اصحاب رسول(ص)، پیکار بدر را به مبارزه فی مابین سپاه طالوت و جالوت تشبیه کرده و تعداد مسلمانها درین مبارزه را بهاندازه عدد سپاه طالوت دانستهاند.[۲۹]همینطور جابر بن عبدالله انصاری از اصحاب پیامبر آفریدگار(ص) نیز، کشته شدن عَمْرو بن عَبدوَدّ به دست حضرت علی(ع) در نزاع خندق را به ماجرای جالوت و داوود تشبیه کرده است.[۳۰]
از پادشاهان عمالقه بود که بر بنیاسرائیل احاطه یافت و در غایت به دست حضرت داوود(ع) کشته شد. قرآن کریم ومهربان در نقل ماجرای جنگ سپاه طالوت و جالوت، بر اسم او تصریح مینماید. در قسم قدیم (کتاب مقدس یهودیان) نیز این ماجرا با جزئیات بیشتری آمده میباشد. موفقیت داوود(ع) بر جالوت را، آرم برد اهل ایمان دانستهاند.منزلت،جالوت را از پادشاهان عمالقه[یادداشت ۱] دانستهاند که بر قبیله بنیاسرائیل تسلّط یافت.[۱] اسم جالوت سه توشه در قرآن، در آیه ها ۲۴۹-۲۵۱ از سوره بقره آمده میباشد.[۲] در تعبیروتفسیر قمی از امام باقر(ع) بیان شده که بنیاسرائیل بعداز موسی(ع) مرتکب معاصی شدند، آیین آفریدگار را تغییرو تحول داده و از فرمان پروردگارشان قانون شکنی کردند. بعد از آن پروردگار فرمانروا ستمگری بنام جالوت را بر آن ها مسلّط ایجاد کرد که آنان را به ذلّت کشاند. مردانشان را کشت، زنانشان را به اسارت گرفت و آنهارا از شهر و دیارشان خارج راند و اموالشان را مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد غصب کرد.[۳]
نزاع طالوت و جالوت،نوشته ی علمیٔ مهم: پیکار طالوت و جالوت،ماجرای مبارزه سپاه طالوت و جالوت در قرآن کریم ومهربان به اختصار و سوای بیان جزئیات، چنین آمده میباشد: نبی وقتِ بنیاسرائیل (که اسم اورا سموئیل دانستهاند)[۴] به امر پروردگار طالوت را برای نزاع با فلسطینیان به پادشاهی برگزید.[۵] بنیاسرائیل بعداز اعتراضاتی به پیامبرشان دربارهٔ این گزینش عاقبت او را به پادشاهی پذیرفتند و پایین فرماندهی او، راهی نزاع با جالوت و یارانش شدند.[۶] در مسیر پیکار، بعد از گذشتن از نهری که وسیله آزمون الاهی بود، بیشتر سپاهیان طالوت از مقاومت در قبال جالوت و سپاهیانش اظهار ناتوانی کردند.[۷] وقتی که سپاهیان بامسئولیت طالوت با جالوت و سپاهش رویارو شدند، از آفریدگار درخواست طاقت و برد کردند[۸] و به اجازه آفریدگار بر وی موفق گشتند و داوود، جالوت را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کشت.[۹]
جالوت به قصه قول قدیم،بر پایه ی نقل پیمان قدیم، زمانی که بنیاسرائیل و فلسطینیها (سپاه جالوت) با هم روبرو شدند، جِلیات (کلمه و واژه عبرانی جالوت)[۱۰] از در میان جماعت فلسطینیها پیش آمد و آغاز به مبارزطلبی کرد و این شغل را تا چهل روز اعمال میبخشید.[۱۱] شائول (طالوت) فرمانده سپاه اسرائیلیان، وعده کرده بود که به آدم کش جلیات فرآورده فراوان دهد و دخترش را به همسری او در آوَرد. داوودِ جوان که نو به اردوگاه سپاهیان طالوت رسیده بود، بعداز متقاعد کردن فرمانده، مهیا پیکار بدن به بدن با وی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۱۲]
جلیات زیرا داوود را مشاهده کرد که فارغ از چاقو و صرفا با چوب و سنگ به نزاع وی آمده میباشد، او را تحقیر و ارعاب کرد و در مقابل، داوود نیز اورا ارعاب نمود و با فلاخن، سنگی به پیشانی جلیات زد و اورا از پای در آورد. بعد از آن بر راز لاشهاش آمد و با چاقوِ خویشِ وی، رمز از تنش غیر وابسته کرد و این موفقیت موجب ناکامی بدون نقص فلسطینیان و گریزو فرار آن ها شد.[۱۳] همینطور در تورات خصوصیتهای جسمانی خارق العادهای برای جالوت مذکور؛ مثلا اینکه قدی به بلندی سه متر داشته و در مبارزه با بنی اسرائیل مجهز به ادوات جنگی بسیار سنگینی بوده میباشد.[۱۴]
گزارش منابع تاریخی و تفسیری
در منابع تاریخی و تفسیری اسلامی مطالبی دربارهٔ جالوت مذکور میباشد. قمی[۱۵] از مفسّران قرن دوم هجری، او را قِبطی (بومیان مصر)[۱۶] و ابنخلدون (تاریخنگار)،[۱۷] اورا از کنعانیانِ فلسطین دانستهاند. ولی احتمال دادهاند که او فلسطینی الاصل نبوده و تحت عنوان سرباز در سرویس سپاه فلسطین بوده میباشد.[۱۸] همینطور طبری جالوت را از پادشاهان عمالقه و شخصی جنگاور و تنومند معرفی کرده[۱۹] و یعقوبی ارتفاع قامتش را پنج ذراع مینویسد.[۲۰]
ماجرای تقابل جالوت و بنیاسرائیل، به ویژه پیکار او با داوود به شرح در منابع اسلامی گزارش گردیدهاست.[۲۱] این گزارشها را نوعاً ذیل تأثیر ماجرا یهود از این روایت دانستهاند[۲۲] که گاهی با تفاوتهایی به منابع تاریخی و تفسیری مسلمانها منش یافتهاند.[۲۳]
تاریخنگاران دربارهٔ محل جنگ و کشته شدن جالوت اقوال مختلفی ذکر نمودهاند؛ مسعودی،[۲۴] بَیسان در اردن و ابنعساکر قصر اُّمِحکیم در اطراف دمشق را محل قتل جالوت دانستهاند.[۲۵] دباغ نیز محل این حادثه را روستایی در جنوب غربی بیتلَحْم بیان نموده است.[۲۶] نامگذاری منطقة عین جالوت در فلسطین هم، با جنگ داوود و جالوت مرتبط دانسته شدهاست.[۲۷]
غلبه داوود، نشانه موفقیت اهل ایمان
در بعضی تفاسیر، با استناد به آیه ۲۴۹ سوره بقره، غلبه اعجازآمیز داوود بر جالوت را، یادآور آن دانستهاند که در پیکار و زد خورد، برد از آنِ اهل ایمان میباشد و پروردگار آن ها را کمک مینماید، اگرچه در ظواهر عِدّه (نفرات) و عُدّة (امکانات) کمتری داشته باشند.[۲۸] چنانکه بعضا اصحاب رسول(ص)، پیکار بدر را به مبارزه فی مابین سپاه طالوت و جالوت تشبیه کرده و تعداد مسلمانها درین مبارزه را بهاندازه عدد سپاه طالوت دانستهاند.[۲۹]همینطور جابر بن عبدالله انصاری از اصحاب پیامبر آفریدگار(ص) نیز، کشته شدن عَمْرو بن عَبدوَدّ به دست حضرت علی(ع) در نزاع خندق را به ماجرای جالوت و داوود تشبیه کرده است.[۳۰]
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد