مجله خبری مساجد

رده امامان شیعه نزد اهل سنت
اهل‌سنت امامان دوازده‌گانه شیعه را تحت عنوان امام و جانشینان بلافصل پیامبراکرم(ص) نمی‌پذیرند؛[۱۶۳] ولی نسبت به آن‌ها محبت دارا‌هستند.[۱۶۴] بر محور روایتی از رسول(ص) که در منابع اهل‌سنت بیان شده، خویشاوندانی که براساس آیه مودت،[۱۶۵] مودت آن ها واجب میباشد، علی(ع) و فاطمه(س) و فرزندان آن دو می باشند.[۱۶۶] فخرالدین رازی، مفسر و متکلم اهل‌سنت در قرن ششم هجری، با استناد به آیه مودت، صلوات تشهد و سیره فرستاده(ص)، محبت و دوستی علی(ع) و فاطمه(س) و فرزندان آن‌ها را واجب دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۱۶۷]

بعضی از عالمان اهل‌سنت به زیارت مرقد امامان شیعه می‌رفتند و به آن‌ها متوسل می‌شدند. به عنوان مثال ابوعلی خَلّال از علمای اهل‌سنت در قرن سوم هجری، گفته میباشد هر گاه برایم مشکلی پیش می‌آمد، به زیارت قبر موسی بن جعفر می‌رفتم و به وی متوسل می‌شدم، مشکلم برطرف میشد.[۱۶۸] از ابوبکر محمد بن خُزَیْمه، فقید، محدث و مفسر اهل‌سنت در قرن سوم و چهارم هجری، آورده شده که بارها به زیارت قبر امام رضا(ع) می رفت و تعظیم و تضرعش دیگرافراد را به حیرت وا می‌داشت.[۱۶۹] ابن‌حِبّان، محدث اهل‌سنت در قرن سوم و چهارم، گفته میباشد وقتی که در طوس بودم هر گاه مشکلی برایم پیش می‌آمد، به زیارت علی بن موسی الرضا(ع) می‌رفتم و دعا میکردم، دعایم مستجاب و مشکلم برطرف رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میشد.[۱۷۰]

به گفته جعفر سبحانی، بخش اعظمی از علمای اهل‌سنت مرجعیت فقهی و علمی امامان شیعه(ع) پذیرفته‌اند.[۱۷۱] تحت عنوان مثال از ابوحنیفه،‌ مبنا‌گذار مذهب حنفی، نقل گردیده‌است که احدی دانا‌خیس از جعفر بن محمد(ع) ندیدم.[۱۷۲] این پاراگراف از محمد بن مسلم بن شهاب زُهْری، از تابعین و دانا و محدث اهل سنت قرن اولیه و دوم هجری، درباره امام سجاد(ع) نقل گردیده است.[۱۷۳] عبدالله بن عطاء مکی، از محدثان اهل سنت و از یاران امام باقر(ع)، گفته میباشد: «اینجانب علما را در نزد هیچ کس به نظر علمی ذیل‌خیس و خرد‌خیس ندیدم؛ چنانکه در نزد محمد بن علی(ع) دیدم. حَکَم بن عُتَیبه (از فقهای گرانقدر کوفه) را نزد وی بسان شاگردی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دیدم».[۱۷۴]

کتاب‌شناسی
نوشته‌علمیٔ اساسی: فهرست کتاب‌ها درباره امامان شیعه
درباره گستردن درحال حاضر امامان شیعه و فضائل آن ها کتاب ها زیادی از سوی شیعه ها و اهل‌سنت کتابت گردیده است.

کتاب ها شیعه
به عنوان مثال کتاب‌های علمای شیعه درباره امامان و فضائل آن ها می‌قدرت به‌این مفاد اشاره نمود:

دلائل الامامة، کتابی به گویش عربی منسوب به محمد بن جریر طبری صغیر‌ (درگذشت ۳۱۰ق) درباره زندگانی، معجزات و فضیلت ها حضرت زهرا(س) و امامان.
اَلْإرْبشاش فی مَعْرفة حُجَجِ الله عَلَی الْعِباد کتابی کلامی و تاریخی به گویش عربی نوشته روضه خوان موءثر (درگذشت ۴۱۳ق) فقید و متکلم شیعی. این کتاب، با دقت به احادیث،‌ به تاریخ زندگانی و فضائل ائمه(ع) می پردازد. محمدباقر ساعدی خراسانی این کتاب را به فارسی ترجمه نموده است.
مَناقِبُ آلِ اَبی‌طالب، کتابی عربی درباره فضیلت ها چهارده معصوم(ع)، نوشته ابن‌شهر آشوب مازندرانی (درگذشت ۵۸۸ق).
إعلامُ الوَریٰ بأعلامِ الهدیٰ کتابی به گویش عربی، نوشته ادب بن حسن طبرسی (درگذشت ۵۴۸ ق) درباره سیره و زندگانی پیامبر آفریدگار(ص) و امامان معصوم(ع).
کَشْفُ الغُمَّة فی مَعْرِفَةِ الأئمّة(ع)، اثری به لهجه عربی در گستردن‌درحال حاضر، فضائل و معجزات چهارده معصوم(ع) نوشته علی بن عیسی اربلی (درگذشت ۶۹۲ق).
رَوضَةُ الْواعِظین وَ بَصیرَةُ الْمُتَّعِظین نوشته فتال نیشابوری (درگذشت ۵۰۸) درباره تاریخ زندگانی فرستاده اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) میباشد. این کتاب به وسیله محمود مهدوی دامغانی به فارسی ترجمه شد‌ه‌است.
جَلاءُ العُیون کتابی به گویش فارسی نوشته محمدباقر مجلسی(۱۰۳۷ق-۱۱۱۰ق) که در چهارده باب درباره تاریخ معاش چهارده معصوم(ع) نگاشته گردیده‌است.
مُنْتَهَى ألآمال فی تَواريخِ ألنَّبی وَ ألْآل، تاثیر روحانی عباس قمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) به گستردن از معاش چهارده معصوم(ع) حرف گفته میباشد.
کتاب ها اهل سنت
بعضا از کتاب‌های اهل سنت درباره گستردن حالا و فضیلت ها امامان دوازده‌گانه از این قرار میباشد:

مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول، کتابی به گویش عربی تألیف محمد بن طلحه شافعی (۵۸۲-۶۵۲ق) که در دوازده باب به گستردن حالا دوازده امام(ع) پرداخته میباشد.[۱۷۵]
تَذکِرَةُ الخَواصّ مِنَ الأمّة فی ذِکرِ خَصائص الأئمة، تاثیر یوسف بن قزاوغلی مشهور به سبط بن جوزی مورخ و فقیه حنفی‌مذهب اهل‌سنت (درگذشت ۶۵۴ق) که در دوازده باب به عدد ائمه(ع) درباره تفصیل حالا ائمه(ع) و فضائل آن‌ها کتابت شد‌ه‌است.[۱۷۶]
الفصول المهمة فی معرفة الائمة، از ابن‌صباغ مالکی (درگذشت ۸۵۵ق)، مولف سنی‌مذهب قرن نهم که به زندگانی و فضائل امامان دوازده‌گانه پرداخته میباشد.[۱۷۷] عالمان شیعه و سنی فراوان از این کتاب نقل کرده‌اند.[۱۷۸]
الائمة الاثناعشر‌ یا این که ألشّذَراتُ الذّهَبیة، از ابن‌طولون، دانا حنفی دمشقی (درگذشت ۹۵۳ق).[۱۷۹]
الاتحاف بحب الاشراف، تاثیر جمال‌الدین شبراوی (۱۰۹۲-۱۱۷۲ق)، از علمای اهل‌سنت شافعی مصری، در تفصیل حالا فامیل پيامبر و ائمه(ع).[۱۸۰]
روشنایی الابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار، نوشته مؤمن شبلنجی، از علمای اهل‌سنت در قرن ۱۳ قمری، که به زندگانی فرستاده(ص) و امامان شیعه و خلفای اهل‌سنت می پردازد.
یَنابیعُ المَوَدّة لِذَاو القُرْبی، كتابى در زندگانى و مناقب و فضیلت ها اختصاصی اهل‌بيت پيامبر(ص)،[۱۸۱] که بوسیله سلیمان بن ابراهیم قندوزی (درگذشت ۱۲۹۴ق) از عالمان اهل‌سنت حنفی‌مذهب،[۱۸۲] مندرج میباشد.
جستارهای متعلق
اهل‌بیت(ع)
امامت امامان شیعه
چهارده معصوم(ع)
پانویس
محمدی، تفصیل کشف المراد، ۱۳۷۸ش، ص۴۰۳؛ موسوی زنجانی، عقائد الامامیة الاثنی عشریة، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۱۷۸.
محمدی، گستردن کشف المراد، ۱۳۷۸ش، ص۴۲۵؛ موسوی زنجانی، عقائد الام

رده امامان شیعه نزد اهل سنت
اهل‌سنت امامان دوازده‌گانه شیعه را تحت عنوان امام و جانشینان بلافصل پیامبراکرم(ص) نمی‌پذیرند؛[۱۶۳] ولی نسبت به آن‌ها محبت دارا‌هستند.[۱۶۴] بر محور روایتی از رسول(ص) که در منابع اهل‌سنت بیان شده، خویشاوندانی که براساس آیه مودت،[۱۶۵] مودت آن ها واجب میباشد، علی(ع) و فاطمه(س) و فرزندان آن دو می باشند.[۱۶۶] فخرالدین رازی، مفسر و متکلم اهل‌سنت در قرن ششم هجری، با استناد به آیه مودت، صلوات تشهد و سیره فرستاده(ص)، محبت و دوستی علی(ع) و فاطمه(س) و فرزندان آن‌ها را واجب دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۱۶۷]

بعضی از عالمان اهل‌سنت به زیارت مرقد امامان شیعه می‌رفتند و به آن‌ها متوسل می‌شدند. به عنوان مثال ابوعلی خَلّال از علمای اهل‌سنت در قرن سوم هجری، گفته میباشد هر گاه برایم مشکلی پیش می‌آمد، به زیارت قبر موسی بن جعفر می‌رفتم و به وی متوسل می‌شدم، مشکلم برطرف میشد.[۱۶۸] از ابوبکر محمد بن خُزَیْمه، فقید، محدث و مفسر اهل‌سنت در قرن سوم و چهارم هجری، آورده شده که بارها به زیارت قبر امام رضا(ع) می رفت و تعظیم و تضرعش دیگرافراد را به حیرت وا می‌داشت.[۱۶۹] ابن‌حِبّان، محدث اهل‌سنت در قرن سوم و چهارم، گفته میباشد وقتی که در طوس بودم هر گاه مشکلی برایم پیش می‌آمد، به زیارت علی بن موسی الرضا(ع) می‌رفتم و دعا میکردم، دعایم مستجاب و مشکلم برطرف رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میشد.[۱۷۰]

به گفته جعفر سبحانی، بخش اعظمی از علمای اهل‌سنت مرجعیت فقهی و علمی امامان شیعه(ع) پذیرفته‌اند.[۱۷۱] تحت عنوان مثال از ابوحنیفه،‌ مبنا‌گذار مذهب حنفی، نقل گردیده‌است که احدی دانا‌خیس از جعفر بن محمد(ع) ندیدم.[۱۷۲] این پاراگراف از محمد بن مسلم بن شهاب زُهْری، از تابعین و دانا و محدث اهل سنت قرن اولیه و دوم هجری، درباره امام سجاد(ع) نقل گردیده است.[۱۷۳] عبدالله بن عطاء مکی، از محدثان اهل سنت و از یاران امام باقر(ع)، گفته میباشد: «اینجانب علما را در نزد هیچ کس به نظر علمی ذیل‌خیس و خرد‌خیس ندیدم؛ چنانکه در نزد محمد بن علی(ع) دیدم. حَکَم بن عُتَیبه (از فقهای گرانقدر کوفه) را نزد وی بسان شاگردی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دیدم».[۱۷۴]

کتاب‌شناسی
نوشته‌علمیٔ اساسی: فهرست کتاب‌ها درباره امامان شیعه
درباره گستردن درحال حاضر امامان شیعه و فضائل آن ها کتاب ها زیادی از سوی شیعه ها و اهل‌سنت کتابت گردیده است.

کتاب ها شیعه
به عنوان مثال کتاب‌های علمای شیعه درباره امامان و فضائل آن ها می‌قدرت به‌این مفاد اشاره نمود:

دلائل الامامة، کتابی به گویش عربی منسوب به محمد بن جریر طبری صغیر‌ (درگذشت ۳۱۰ق) درباره زندگانی، معجزات و فضیلت ها حضرت زهرا(س) و امامان.
اَلْإرْبشاش فی مَعْرفة حُجَجِ الله عَلَی الْعِباد کتابی کلامی و تاریخی به گویش عربی نوشته روضه خوان موءثر (درگذشت ۴۱۳ق) فقید و متکلم شیعی. این کتاب، با دقت به احادیث،‌ به تاریخ زندگانی و فضائل ائمه(ع) می پردازد. محمدباقر ساعدی خراسانی این کتاب را به فارسی ترجمه نموده است.
مَناقِبُ آلِ اَبی‌طالب، کتابی عربی درباره فضیلت ها چهارده معصوم(ع)، نوشته ابن‌شهر آشوب مازندرانی (درگذشت ۵۸۸ق).
إعلامُ الوَریٰ بأعلامِ الهدیٰ کتابی به گویش عربی، نوشته ادب بن حسن طبرسی (درگذشت ۵۴۸ ق) درباره سیره و زندگانی پیامبر آفریدگار(ص) و امامان معصوم(ع).
کَشْفُ الغُمَّة فی مَعْرِفَةِ الأئمّة(ع)، اثری به لهجه عربی در گستردن‌درحال حاضر، فضائل و معجزات چهارده معصوم(ع) نوشته علی بن عیسی اربلی (درگذشت ۶۹۲ق).
رَوضَةُ الْواعِظین وَ بَصیرَةُ الْمُتَّعِظین نوشته فتال نیشابوری (درگذشت ۵۰۸) درباره تاریخ زندگانی فرستاده اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) میباشد. این کتاب به وسیله محمود مهدوی دامغانی به فارسی ترجمه شد‌ه‌است.
جَلاءُ العُیون کتابی به گویش فارسی نوشته محمدباقر مجلسی(۱۰۳۷ق-۱۱۱۰ق) که در چهارده باب درباره تاریخ معاش چهارده معصوم(ع) نگاشته گردیده‌است.
مُنْتَهَى ألآمال فی تَواريخِ ألنَّبی وَ ألْآل، تاثیر روحانی عباس قمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) به گستردن از معاش چهارده معصوم(ع) حرف گفته میباشد.
کتاب ها اهل سنت
بعضا از کتاب‌های اهل سنت درباره گستردن حالا و فضیلت ها امامان دوازده‌گانه از این قرار میباشد:

مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول، کتابی به گویش عربی تألیف محمد بن طلحه شافعی (۵۸۲-۶۵۲ق) که در دوازده باب به گستردن حالا دوازده امام(ع) پرداخته میباشد.[۱۷۵]
تَذکِرَةُ الخَواصّ مِنَ الأمّة فی ذِکرِ خَصائص الأئمة، تاثیر یوسف بن قزاوغلی مشهور به سبط بن جوزی مورخ و فقیه حنفی‌مذهب اهل‌سنت (درگذشت ۶۵۴ق) که در دوازده باب به عدد ائمه(ع) درباره تفصیل حالا ائمه(ع) و فضائل آن‌ها کتابت شد‌ه‌است.[۱۷۶]
الفصول المهمة فی معرفة الائمة، از ابن‌صباغ مالکی (درگذشت ۸۵۵ق)، مولف سنی‌مذهب قرن نهم که به زندگانی و فضائل امامان دوازده‌گانه پرداخته میباشد.[۱۷۷] عالمان شیعه و سنی فراوان از این کتاب نقل کرده‌اند.[۱۷۸]
الائمة الاثناعشر‌ یا این که ألشّذَراتُ الذّهَبیة، از ابن‌طولون، دانا حنفی دمشقی (درگذشت ۹۵۳ق).[۱۷۹]
الاتحاف بحب الاشراف، تاثیر جمال‌الدین شبراوی (۱۰۹۲-۱۱۷۲ق)، از علمای اهل‌سنت شافعی مصری، در تفصیل حالا فامیل پيامبر و ائمه(ع).[۱۸۰]
روشنایی الابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار، نوشته مؤمن شبلنجی، از علمای اهل‌سنت در قرن ۱۳ قمری، که به زندگانی فرستاده(ص) و امامان شیعه و خلفای اهل‌سنت می پردازد.
یَنابیعُ المَوَدّة لِذَاو القُرْبی، كتابى در زندگانى و مناقب و فضیلت ها اختصاصی اهل‌بيت پيامبر(ص)،[۱۸۱] که بوسیله سلیمان بن ابراهیم قندوزی (درگذشت ۱۲۹۴ق) از عالمان اهل‌سنت حنفی‌مذهب،[۱۸۲] مندرج میباشد.
جستارهای متعلق
اهل‌بیت(ع)
امامت امامان شیعه
چهارده معصوم(ع)
پانویس
محمدی، تفصیل کشف المراد، ۱۳۷۸ش، ص۴۰۳؛ موسوی زنجانی، عقائد الامامیة الاثنی عشریة، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۱۷۸.
محمدی، گستردن کشف المراد، ۱۳۷۸ش، ص۴۲۵؛ موسوی زنجانی، عقائد الام