مجله خبری مساجد

سماع حدیث
سِماع حدیث به معنای شنیدن حدیث از مدرس (روضه خوان) میباشد.[۱] گردآوری‌ای از حدیث‌شناسان شیعه همانند شهید ثانی، عبدالله مامقانی و جعفر سبحانی از در بین طرز‌های تحمل حدیث، این راه را شایسته ترین خط مش اخذ قصه نزد محدثان دانسته‌اند؛[۲] زیرا معلم در ضبط و نقل حدیث از سایر مطلع‌خیس و طلبه هم با استعداد مایحتاج، تلفظ درست لفظ ها را از مدرس می‌شنود و آن را نقل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌نماید.[۳]

به گفته عبدالله مامَقانی و سبحانی طریق‌های مختلفی برای سماع حدیث وجود دارااست که عبارتند از:

مدرس از روی کتاب حدیثیِ درست السند، قصه را تنها برای محصل بخواند و وی هم آن بشنود و بنویسد.[۴]
مدرس در یک مجلس، روایتی را بخواند و راوی هم میان جمعیت باشد و آن را بنویسد.[۵]
معلم در گرد‌همایی‌ای برای فرد دیگری روایتی بخواند و راوی هم آن را شنیده و بنویسد.[۶]
مدرس روایتی را از نگهداری برای محصل بخواند، خواه طلبه صرفا کاربر وی باشد و یا این که برای سایر افراد خوانده و وی شنیده و رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بنویسد.[۷]
از لحاظ مامقانی، شایسته ترین نوع سماع حدیث، وضعیت اولیه (راوی ماجرا را از معلم بشنود و در به عبارتی مجلس بنویسد) میباشد چون این موقعیت، از آفاتی همانند بیماری آلزایمر و اشتباه‌نویسی در پشتیبانی میباشد. اینان سایر فرآیند را به ترتیب در مقام‌های آجل قرار آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داده‌اند.[۸]

به گفته سیوطی (حدیث‌شناس اهل سنت)، راوی درین نحوه میتواند از لفظ ها «حَدَّثَنا»، «أَخبَرَنا»، «أَنبَأَنا»، «سَمِعتُ فلاناً»، «قال لَنا» و «ذَکَرَ لَنا» به کار گیری نماید.[۹] شهید ثانی ،رجالی شیعه، و خطیب بغدادی ،فقید اهل سنت، «سَمِعتُ» را شایسته ترین واژه و کلمه برای ذکر روش سماع دانسته؛ چون دانش آموز ماجرا را بی واسطه از استادش شنیده میباشد.[۱۰] آن‌گاه، لفظ «حَدَّثَنی یا این که حَدَّثَنا» هست که بیان‌کننده شنیدن از روضه خوان میباشد.[۱۱] آنان کلمه‌گان «أَخبَرَنی، أَخبَرَنا»، «أَنبَأَنی، أَنبَأَنا»،[۱۲] «قال لَنا»، «ذَکَرَ لَنا» و «قالَ فُلانٌ» را به ترتیب در مراتب آینده نقل داستان در این‌راه معرفی کرده‌اند.[۱۳]

پانویس
شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۲۳۱؛ سبحانی، اصول الحدیث و احکامه فی دانش الدرایة، دار جواد الائمة، ص۲۲۵.
شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۲۳۱؛ مامقانی، مقباس الهدایة فی دانش الدرایة، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۶۶؛ سبحانی، اصول الحدیث و احکامه فی دانش الدرایة، دار جواد الائمة، ص۲۲۶.
شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۲۳۲؛ سبحانی، اصول الحدیث و احکامه فی دانش الدرایة، دار جواد الائمة، ص۲۲۶؛ ر.ک: غضنفری، علم ها حدیث، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۵.

سماع حدیث
سِماع حدیث به معنای شنیدن حدیث از مدرس (روضه خوان) میباشد.[۱] گردآوری‌ای از حدیث‌شناسان شیعه همانند شهید ثانی، عبدالله مامقانی و جعفر سبحانی از در بین طرز‌های تحمل حدیث، این راه را شایسته ترین خط مش اخذ قصه نزد محدثان دانسته‌اند؛[۲] زیرا معلم در ضبط و نقل حدیث از سایر مطلع‌خیس و طلبه هم با استعداد مایحتاج، تلفظ درست لفظ ها را از مدرس می‌شنود و آن را نقل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌نماید.[۳]

به گفته عبدالله مامَقانی و سبحانی طریق‌های مختلفی برای سماع حدیث وجود دارااست که عبارتند از:

مدرس از روی کتاب حدیثیِ درست السند، قصه را تنها برای محصل بخواند و وی هم آن بشنود و بنویسد.[۴]
مدرس در یک مجلس، روایتی را بخواند و راوی هم میان جمعیت باشد و آن را بنویسد.[۵]
معلم در گرد‌همایی‌ای برای فرد دیگری روایتی بخواند و راوی هم آن را شنیده و بنویسد.[۶]
مدرس روایتی را از نگهداری برای محصل بخواند، خواه طلبه صرفا کاربر وی باشد و یا این که برای سایر افراد خوانده و وی شنیده و رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بنویسد.[۷]
از لحاظ مامقانی، شایسته ترین نوع سماع حدیث، وضعیت اولیه (راوی ماجرا را از معلم بشنود و در به عبارتی مجلس بنویسد) میباشد چون این موقعیت، از آفاتی همانند بیماری آلزایمر و اشتباه‌نویسی در پشتیبانی میباشد. اینان سایر فرآیند را به ترتیب در مقام‌های آجل قرار آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داده‌اند.[۸]

به گفته سیوطی (حدیث‌شناس اهل سنت)، راوی درین نحوه میتواند از لفظ ها «حَدَّثَنا»، «أَخبَرَنا»، «أَنبَأَنا»، «سَمِعتُ فلاناً»، «قال لَنا» و «ذَکَرَ لَنا» به کار گیری نماید.[۹] شهید ثانی ،رجالی شیعه، و خطیب بغدادی ،فقید اهل سنت، «سَمِعتُ» را شایسته ترین واژه و کلمه برای ذکر روش سماع دانسته؛ چون دانش آموز ماجرا را بی واسطه از استادش شنیده میباشد.[۱۰] آن‌گاه، لفظ «حَدَّثَنی یا این که حَدَّثَنا» هست که بیان‌کننده شنیدن از روضه خوان میباشد.[۱۱] آنان کلمه‌گان «أَخبَرَنی، أَخبَرَنا»، «أَنبَأَنی، أَنبَأَنا»،[۱۲] «قال لَنا»، «ذَکَرَ لَنا» و «قالَ فُلانٌ» را به ترتیب در مراتب آینده نقل داستان در این‌راه معرفی کرده‌اند.[۱۳]

پانویس
شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۲۳۱؛ سبحانی، اصول الحدیث و احکامه فی دانش الدرایة، دار جواد الائمة، ص۲۲۵.
شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۲۳۱؛ مامقانی، مقباس الهدایة فی دانش الدرایة، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۶۶؛ سبحانی، اصول الحدیث و احکامه فی دانش الدرایة، دار جواد الائمة، ص۲۲۶.
شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۲۳۲؛ سبحانی، اصول الحدیث و احکامه فی دانش الدرایة، دار جواد الائمة، ص۲۲۶؛ ر.ک: غضنفری، علم ها حدیث، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۵.