مجله خبری مساجد

توسل به حضرت عباس
به جهت رده ویژه حضرت عباس بین شیعه ها، عموم چهت نیل به حاجات خویش به حضرت عباس متوسل می گردند و برای وی نذر می‌نمایند.[۱۳۴] بعضا نیز کراماتی را از حضرت عباس در حق اهل‌سنت، مسیحیان، کلیمیان و ارمنی‌ها نقل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.[۱۳۵]

سوگواری روز تاسوعا
در مراسم مذهبی دهه محرم، نهم محرم تحت عنوان روز تاسوعا به سوگواری برای حضرت عباس(ع) تخصیص داراست که بعد از روز عاشورا، مهمترین مجال برگزاری سوگواری شیعه‌ها در مساجد، هیئت‌ها و توکل‌ها به حساب میآید. این روز در جمهوری اسلامی ایران و بعضی از کشورهای اسلامی تعطیل میباشد.[۱۳۶] یکی نرم‌افزار‌هایی که همواره در‌این مراسم برگزار می شود قرائت «دو دمه» معروفی میباشد که در آن عزاداران حسینی به دو مجموعه تقسیم می گردند و یک مجموعه مصراع نخستین و گروه دیگر مصراع دوم را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می خوانند.

ای اهل مقبره میر و علمدار نیامد، علمدار نیامد
سقای حسین(س) سید و سالار نیامد، علمدار نیامد[۱۳۷]
همینطور ملاحظه کنید: ای اهل مقبره میر و علمدار نیامد

یوم العباس زنجان: سالانه در غروب روز هشتم محرم، جمعیت متعددی از عزاداران در مسافت حسینیه اعظم زنجان تا امامزاده سید ابراهیم این شهر عده میگردند و روضه‌خوانی و سوگواری می‌نمایند. مطابق برخی از گزارش‌ها در سال ۹۶ بیشتراز ۹۷۰۰ و در سال ۹۵ حدود دوازده هزار رأس گوسفند درین مراسم به واسطه نذر عموم، قربانی شد‌ه‌است.[۱۳۸] در سال‌های اخیر، سالانه حدود پانصد هزار نفر در‌این مراسم کمپانی می‌نمایند. این مراسم تحت عنوان یک کدام از به جا مانده‌های معنوی جمهوری اسلامی ایران تصویب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده است.[۱۳۹]

بیان یا این که کشف کننده الکرب
بیان «یا این که کشف کنندهَ الکَرْبِ عنْ وَجهِ الْحُسَین اِکْشِفْ کَرْبی بِحَقِّ أَخیکَ الحُسَین» (ای برطرف کننده ناراحتی و حزن از روی حسین به حق برادرت حسین، غم و نقص‌ مرا برطرف کن). به عنوانی یکی‌از ذکرهای توسل به حضرت عباس پر اسم و رسم گردیده و گاه پیشنهاد می گردد که‌این بیان به تعداد ۱۳۳ جايگاه [یادداشت ۳] گفته گردد.[۱۴۰] این بیان در کتاب‌های حدیثی شیعه نقل نشده میباشد.

آئین‌ها و نمادهای دیگر
عَلَم‌گردانی: دانش یک کدام از نمادهایی میباشد که در مراسم سوگواری امام حسین(ع) برای یاداوری حضرت عباس، علمدار کربلا به کارگیری می شود.[۱۴۱]
سقایی: یک کدام از دین‌های منقبت‌خوانی میباشد که در روزها سوگواری به ویژه تاسوعا و عاشورا در کشور‌ایران برگزار میگردد. این آئین گاهی به طور مدیحه‌خوانی جمعی و گاهی به طور سیراب کردن تشنگان در مسیر سوگواری‌ها و در هیئت‌های مذهبی برگزار میشود؛ در شکل نخستین اشعار و مدیحه‌های مخصوصی دارااست و در شکل دوم نیز سقاها لباسی منحصر به فرد می پوشند و با کوزه یا این که مشک، عزاداران را سیراب می‌نمایند.[۱۴۲] کمپانی‌کنندگان در‌این هیئت‌ها سقا میگردند و نشان‌های سقایی به خویش می‌آویزند. آنان با یکپارچه دهانهٔ مشک پرآبی را که بر دوش دارا‌هستند، می گیرند و در اختیار دیگر ظرف‌ای دارا‌هستند و دربین عزاداران رفت‌وآمد می‌نمایند و به تشنگان آب می رسانند و اشعاری را در ذکر تشنگی امام حسین(ع) و یارانش می خوانند تا نوشندهٔ آب را بیشتر به خاطر امام(ع) و یارانش بیندازند؛ برای مثال، سقایان سروستان عجم این اشعار را می خوانند: آبی‌رنگ بنوش و لعنت حق بر یزید کن / جان را فدای مرقد پاد شاه شهید کن.[۱۴۳] فرهنگ وتمدن سقایی در اکثری از شهرهای شیعه‌نشین عراق و کشور ایران رایج میباشد[۱۴۴] و تأثیر فرهنگ و تمدن سقایی در سقاخانه‌های زیادی که به اسم حضرت عباس تشکیل شده قابل مشاهده میباشد.[۱۴۵]
عهد و پیمان میل کردن به حضرت عباس(ع): پیمان میل کردن به حضرت عباس دربین شیعه‌ها و حتی اهل سنت امری رایج میباشد، به نحوی که به نقل بعضی، بخش اعظمی از شیعه‌ها برای نقطه نهایی دادن به جنگ‌های خویش به حضرت عباس قول می خورند. و بعضی فقط قسم و سوگند حقیقی و واقعی را همین قسم به اسم عباس میدانند.[۱۴۶] برخی از اقوام شیعه، عهدها، قول‌ها، معاملات و قراردادهای خویش را با عهد تناول کردن به حضرت عباس(ع) ثبت و تحکیم می‌نمایند.[۱۴۷] عامل اعتنا ویژه به عهدوپیمان حضرت عباس(ع)، شجاعت، وفاداری، غیرت، متانت و جوانمردی او تیتر شد‌ه‌است.[۱۴۸] برخی نقل‌ها دربارهٔ پشت گرمی به عهد و پیمان حضرت عباس از طرف اهل‌سنت و مخصوصاً اهل‌سنت عراق وجود دارااست؛ به عنوان مثال حردان تکریتی وزیر هواخواهی قبل عراق نقل نموده است که به یار و همدم احمد حسن البکر (یک کدام از روسای جمهور قبل عراق) و صدام و یک‌سری نفر دیگر می‌خواستند پیمانی ببندند و برای تحکیم عهد خویش و برای اینکه به همدیگر کارشکنی نکنند، تصمیم گرفتند که قول بخورند. با وجود اینکه بعضی محل دفن ابوحنیفه را برای عهدوپیمان میل کردن سفارش دادند، ولی در غایت تصمیم گرفتند برای پیمان میل کردن به بقعه حضرت عباس بروند و آنجا عهدوپیمان بخورند.[۱۴۹]

توسل به حضرت عباس
به جهت رده ویژه حضرت عباس بین شیعه ها، عموم چهت نیل به حاجات خویش به حضرت عباس متوسل می گردند و برای وی نذر می‌نمایند.[۱۳۴] بعضا نیز کراماتی را از حضرت عباس در حق اهل‌سنت، مسیحیان، کلیمیان و ارمنی‌ها نقل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.[۱۳۵]

سوگواری روز تاسوعا
در مراسم مذهبی دهه محرم، نهم محرم تحت عنوان روز تاسوعا به سوگواری برای حضرت عباس(ع) تخصیص داراست که بعد از روز عاشورا، مهمترین مجال برگزاری سوگواری شیعه‌ها در مساجد، هیئت‌ها و توکل‌ها به حساب میآید. این روز در جمهوری اسلامی ایران و بعضی از کشورهای اسلامی تعطیل میباشد.[۱۳۶] یکی نرم‌افزار‌هایی که همواره در‌این مراسم برگزار می شود قرائت «دو دمه» معروفی میباشد که در آن عزاداران حسینی به دو مجموعه تقسیم می گردند و یک مجموعه مصراع نخستین و گروه دیگر مصراع دوم را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می خوانند.

ای اهل مقبره میر و علمدار نیامد، علمدار نیامد
سقای حسین(س) سید و سالار نیامد، علمدار نیامد[۱۳۷]
همینطور ملاحظه کنید: ای اهل مقبره میر و علمدار نیامد

یوم العباس زنجان: سالانه در غروب روز هشتم محرم، جمعیت متعددی از عزاداران در مسافت حسینیه اعظم زنجان تا امامزاده سید ابراهیم این شهر عده میگردند و روضه‌خوانی و سوگواری می‌نمایند. مطابق برخی از گزارش‌ها در سال ۹۶ بیشتراز ۹۷۰۰ و در سال ۹۵ حدود دوازده هزار رأس گوسفند درین مراسم به واسطه نذر عموم، قربانی شد‌ه‌است.[۱۳۸] در سال‌های اخیر، سالانه حدود پانصد هزار نفر در‌این مراسم کمپانی می‌نمایند. این مراسم تحت عنوان یک کدام از به جا مانده‌های معنوی جمهوری اسلامی ایران تصویب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده است.[۱۳۹]

بیان یا این که کشف کننده الکرب
بیان «یا این که کشف کنندهَ الکَرْبِ عنْ وَجهِ الْحُسَین اِکْشِفْ کَرْبی بِحَقِّ أَخیکَ الحُسَین» (ای برطرف کننده ناراحتی و حزن از روی حسین به حق برادرت حسین، غم و نقص‌ مرا برطرف کن). به عنوانی یکی‌از ذکرهای توسل به حضرت عباس پر اسم و رسم گردیده و گاه پیشنهاد می گردد که‌این بیان به تعداد ۱۳۳ جايگاه [یادداشت ۳] گفته گردد.[۱۴۰] این بیان در کتاب‌های حدیثی شیعه نقل نشده میباشد.

آئین‌ها و نمادهای دیگر
عَلَم‌گردانی: دانش یک کدام از نمادهایی میباشد که در مراسم سوگواری امام حسین(ع) برای یاداوری حضرت عباس، علمدار کربلا به کارگیری می شود.[۱۴۱]
سقایی: یک کدام از دین‌های منقبت‌خوانی میباشد که در روزها سوگواری به ویژه تاسوعا و عاشورا در کشور‌ایران برگزار میگردد. این آئین گاهی به طور مدیحه‌خوانی جمعی و گاهی به طور سیراب کردن تشنگان در مسیر سوگواری‌ها و در هیئت‌های مذهبی برگزار میشود؛ در شکل نخستین اشعار و مدیحه‌های مخصوصی دارااست و در شکل دوم نیز سقاها لباسی منحصر به فرد می پوشند و با کوزه یا این که مشک، عزاداران را سیراب می‌نمایند.[۱۴۲] کمپانی‌کنندگان در‌این هیئت‌ها سقا میگردند و نشان‌های سقایی به خویش می‌آویزند. آنان با یکپارچه دهانهٔ مشک پرآبی را که بر دوش دارا‌هستند، می گیرند و در اختیار دیگر ظرف‌ای دارا‌هستند و دربین عزاداران رفت‌وآمد می‌نمایند و به تشنگان آب می رسانند و اشعاری را در ذکر تشنگی امام حسین(ع) و یارانش می خوانند تا نوشندهٔ آب را بیشتر به خاطر امام(ع) و یارانش بیندازند؛ برای مثال، سقایان سروستان عجم این اشعار را می خوانند: آبی‌رنگ بنوش و لعنت حق بر یزید کن / جان را فدای مرقد پاد شاه شهید کن.[۱۴۳] فرهنگ وتمدن سقایی در اکثری از شهرهای شیعه‌نشین عراق و کشور ایران رایج میباشد[۱۴۴] و تأثیر فرهنگ و تمدن سقایی در سقاخانه‌های زیادی که به اسم حضرت عباس تشکیل شده قابل مشاهده میباشد.[۱۴۵]
عهد و پیمان میل کردن به حضرت عباس(ع): پیمان میل کردن به حضرت عباس دربین شیعه‌ها و حتی اهل سنت امری رایج میباشد، به نحوی که به نقل بعضی، بخش اعظمی از شیعه‌ها برای نقطه نهایی دادن به جنگ‌های خویش به حضرت عباس قول می خورند. و بعضی فقط قسم و سوگند حقیقی و واقعی را همین قسم به اسم عباس میدانند.[۱۴۶] برخی از اقوام شیعه، عهدها، قول‌ها، معاملات و قراردادهای خویش را با عهد تناول کردن به حضرت عباس(ع) ثبت و تحکیم می‌نمایند.[۱۴۷] عامل اعتنا ویژه به عهدوپیمان حضرت عباس(ع)، شجاعت، وفاداری، غیرت، متانت و جوانمردی او تیتر شد‌ه‌است.[۱۴۸] برخی نقل‌ها دربارهٔ پشت گرمی به عهد و پیمان حضرت عباس از طرف اهل‌سنت و مخصوصاً اهل‌سنت عراق وجود دارااست؛ به عنوان مثال حردان تکریتی وزیر هواخواهی قبل عراق نقل نموده است که به یار و همدم احمد حسن البکر (یک کدام از روسای جمهور قبل عراق) و صدام و یک‌سری نفر دیگر می‌خواستند پیمانی ببندند و برای تحکیم عهد خویش و برای اینکه به همدیگر کارشکنی نکنند، تصمیم گرفتند که قول بخورند. با وجود اینکه بعضی محل دفن ابوحنیفه را برای عهدوپیمان میل کردن سفارش دادند، ولی در غایت تصمیم گرفتند برای پیمان میل کردن به بقعه حضرت عباس بروند و آنجا عهدوپیمان بخورند.[۱۴۹]