نوشتن کتابهایی در باب مهدی (عج) از طرف واقفیه
کتابهای چندی به وسیله سران واقفیه برای ثابت آراء و اقوالشان نوشته شد که در صورتی چه هیچ یک از آنان باقی نمانده میباشد اما از آنان در منابع سابق ذکر شده گردیده است، از آن گزاره روضه خوان طوسی از کتاب نصرة الواقفه ذکر شده که توسط یکی سران واقفیه به اسم علی بن احمد موسوی علوی درج شده بود.[۶۳] امّا نکتهای که بیشتر قابل مراعات میباشد نوشتن کتاب هایی به وسیله آنها در زمینه غایب بودن مهدی می باشد. در واقع سران واقفیه برای ثابت مدعای خویش درباره مهدویت و غایب بودن موسی بن جعفر(ع) در آغاز میبایست این موضوعات را به صورت مبنایی و اصولی به ثابت برسانند و آن گاه راجعبه مصداق آن ـ که به ادعای آن ها امام هفتم(ع) بود ـ به گفت و گو بپردازند. از این رو بعضا از بزرگان این طایفه کتابهایی درباره ی غایب بودن تألیف کردند که مجال تألیف اکثر این کتاب ها به قبل از غایب بودن امام دوازدهم(ع) میرسید. آن ها درین کتابها به صورت عمده به مطرح شدن احادیث اورده شده از نبی خداوند(ص) و ائمه(ع) در مورد مهدی و قائم آل محمد (عج) پرداخته و بعد آنانرا بر امام هفتم(ع) تطبیق داده و آن حضرت را به عبارتی مهدی و قائم موعود معرفی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میکردند.
از اصلیترین این کتابها، کتاب الغیبه نوشته حسن بن محمد بن سماعه کوفی میباشد. ابن سماعه یکی دارای شهرتترین سران واقفیه بود که تصنیفات خیر و خوبی داشته و در فقه نیز فرهیخته بود، او در سال ۲۶۳ق. درگذشت. وی کتابهای زیادی نوشته بود، از آن پاراگراف کتاب الغیبه میباشد که در قضیه غایب بودن هست.[۶۴] نجاشی اخباری درباره عناد وی با شیعه و امامان بعداز موسی بن جعفر(ع) نقل نموده است.[۶۵] از همین قبیل علی بن حسن طاطری بود که تعصب شدیدی در مذهب خودش داشت و با شیعه ها امامی دشمنی رنج میورزید. وی در پناه از واقفیه کتابهای بخش اعظمی نوشت، شمار کتابهای اورا که اکثراً در زمینه فقه میباشند بیش تر از سی کتاب دانستهاند، [۶۶] برای مثال آن ها نیز کتابی به اسم الغیبه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۶۷]
این تألیفات نشانه میدهد که سران واقفیه عمل وسیعای را برای ترویج مذهب خویش استارت کرده بودند با این اکنون، این تکان انشعابی بیشتراز این تداوم نیافت و بعداز غایب بودن صغری امام دوازدهم حضور فعالی از این طایفه مشاهده نمی شود ولی اعتنا زیاد علماء تعالی امامی مانند روضه خوان صدوق و روحانی اثرگذار و روحانی طوسی به انتقاد و ردّ اقوال و آراء واقفیه ـ که در مقایسه با واکنش وی با اقوال بقیه فرق شیعه نصیب قابل توجهی را به خویش تخصیص داده میباشد ـ بیان کنده التفات و آلرژی این جریان در تاریخ تشیع آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می باشد.[۶۸]
کتاب شناسی
پژوهش تاریخی قضیه های اعتقادی پیدایش واقفیه نوشته عبدالکریم حسن پور. این تاثیر با نحوه سندپژوهی خلال نظارت باورهای فقهی و آموزههای اعتقادی جامعه شیعی زمان پیدایش واقفیه درپی ثابت این مدعاست که پندار واقفیه معاصر امام رضا (ع)، استمرار و ورژن تکامل یافته ای از انحراف نخستینی میباشد که در کناره دو اصل شیعی «امامت» و «مهدویت» صورت گرفته و در مقاطع متفاوت ظهوری اقتضایی داشته میباشد.[۶۹]
واقفه و حدیث امامیه (باتاکید بر مفاهیم امامت، غایب بودن، رجعت) نوشته سعیده سادات موسوی نیا، موسسه فرهنگی هنری آتی پرنور، قم ۱۴۰۲ق.[۷۰]
اینجانب خواب چشمام، نوشته فاطمه الیاسی، کمپانی چاپ و انتشار در میان الملل، طهران ۱۴۰۰ش. این کتاب نگاهی داستانی به جریان انحراف گروهی از شیعهها در روزگار «امام کاظم (ع)» دارااست که به واقفیه مشهور شدند و از بیعت با «امام رضا (ع)» رمز گشوده زدند.[۷۱]
پانویس
صدوق، کمال الدین و کل النعمه، ۱۴۱۶ق، ص۱۰۱ - ۱۰۳.
صدوق، کمال الدین و کل النعمه، ۱۴۱۶ق، ص۴۰.
نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ش، ص۸۲.
سبحانی، بحوث الملل و النحل، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۳۷۷.
سبحانی، جعفر، بحوث الملل و النحل، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۳۷۷
وحید بهبهانی، فواید الوحید، ۱۴۰۴ق، ؛رجال خاقانی، ص۴۰.
صدوق، کمال الدین و آحاد النعمه، ۱۴۱۶ق، ص۳۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۳۲۳؛ طبری، تاریخ الطبری، منشورات مؤسسة الاعلمي للمطبوعات بيروت، ج۲، ص۴۴۲.
ابن سعد، الطبقات الکبری،الناشر :دار صادر - بيروت، ج۲، ص۲۶۷.
اشعری، المقالات والفرق، ۱۳۶۲ش، ص۲۰.
اشعری، المقالات والفرق، ۱۳۶۲ش، ص۲۰.
نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ش، ص۲۲.
اشعری، مقاله ها الاسلامیین، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۸۵.
نوشتن کتابهایی در باب مهدی (عج) از طرف واقفیه
کتابهای چندی به وسیله سران واقفیه برای ثابت آراء و اقوالشان نوشته شد که در صورتی چه هیچ یک از آنان باقی نمانده میباشد اما از آنان در منابع سابق ذکر شده گردیده است، از آن گزاره روضه خوان طوسی از کتاب نصرة الواقفه ذکر شده که توسط یکی سران واقفیه به اسم علی بن احمد موسوی علوی درج شده بود.[۶۳] امّا نکتهای که بیشتر قابل مراعات میباشد نوشتن کتاب هایی به وسیله آنها در زمینه غایب بودن مهدی می باشد. در واقع سران واقفیه برای ثابت مدعای خویش درباره مهدویت و غایب بودن موسی بن جعفر(ع) در آغاز میبایست این موضوعات را به صورت مبنایی و اصولی به ثابت برسانند و آن گاه راجعبه مصداق آن ـ که به ادعای آن ها امام هفتم(ع) بود ـ به گفت و گو بپردازند. از این رو بعضا از بزرگان این طایفه کتابهایی درباره ی غایب بودن تألیف کردند که مجال تألیف اکثر این کتاب ها به قبل از غایب بودن امام دوازدهم(ع) میرسید. آن ها درین کتابها به صورت عمده به مطرح شدن احادیث اورده شده از نبی خداوند(ص) و ائمه(ع) در مورد مهدی و قائم آل محمد (عج) پرداخته و بعد آنانرا بر امام هفتم(ع) تطبیق داده و آن حضرت را به عبارتی مهدی و قائم موعود معرفی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میکردند.
از اصلیترین این کتابها، کتاب الغیبه نوشته حسن بن محمد بن سماعه کوفی میباشد. ابن سماعه یکی دارای شهرتترین سران واقفیه بود که تصنیفات خیر و خوبی داشته و در فقه نیز فرهیخته بود، او در سال ۲۶۳ق. درگذشت. وی کتابهای زیادی نوشته بود، از آن پاراگراف کتاب الغیبه میباشد که در قضیه غایب بودن هست.[۶۴] نجاشی اخباری درباره عناد وی با شیعه و امامان بعداز موسی بن جعفر(ع) نقل نموده است.[۶۵] از همین قبیل علی بن حسن طاطری بود که تعصب شدیدی در مذهب خودش داشت و با شیعه ها امامی دشمنی رنج میورزید. وی در پناه از واقفیه کتابهای بخش اعظمی نوشت، شمار کتابهای اورا که اکثراً در زمینه فقه میباشند بیش تر از سی کتاب دانستهاند، [۶۶] برای مثال آن ها نیز کتابی به اسم الغیبه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۶۷]
این تألیفات نشانه میدهد که سران واقفیه عمل وسیعای را برای ترویج مذهب خویش استارت کرده بودند با این اکنون، این تکان انشعابی بیشتراز این تداوم نیافت و بعداز غایب بودن صغری امام دوازدهم حضور فعالی از این طایفه مشاهده نمی شود ولی اعتنا زیاد علماء تعالی امامی مانند روضه خوان صدوق و روحانی اثرگذار و روحانی طوسی به انتقاد و ردّ اقوال و آراء واقفیه ـ که در مقایسه با واکنش وی با اقوال بقیه فرق شیعه نصیب قابل توجهی را به خویش تخصیص داده میباشد ـ بیان کنده التفات و آلرژی این جریان در تاریخ تشیع آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می باشد.[۶۸]
کتاب شناسی
پژوهش تاریخی قضیه های اعتقادی پیدایش واقفیه نوشته عبدالکریم حسن پور. این تاثیر با نحوه سندپژوهی خلال نظارت باورهای فقهی و آموزههای اعتقادی جامعه شیعی زمان پیدایش واقفیه درپی ثابت این مدعاست که پندار واقفیه معاصر امام رضا (ع)، استمرار و ورژن تکامل یافته ای از انحراف نخستینی میباشد که در کناره دو اصل شیعی «امامت» و «مهدویت» صورت گرفته و در مقاطع متفاوت ظهوری اقتضایی داشته میباشد.[۶۹]
واقفه و حدیث امامیه (باتاکید بر مفاهیم امامت، غایب بودن، رجعت) نوشته سعیده سادات موسوی نیا، موسسه فرهنگی هنری آتی پرنور، قم ۱۴۰۲ق.[۷۰]
اینجانب خواب چشمام، نوشته فاطمه الیاسی، کمپانی چاپ و انتشار در میان الملل، طهران ۱۴۰۰ش. این کتاب نگاهی داستانی به جریان انحراف گروهی از شیعهها در روزگار «امام کاظم (ع)» دارااست که به واقفیه مشهور شدند و از بیعت با «امام رضا (ع)» رمز گشوده زدند.[۷۱]
پانویس
صدوق، کمال الدین و کل النعمه، ۱۴۱۶ق، ص۱۰۱ - ۱۰۳.
صدوق، کمال الدین و کل النعمه، ۱۴۱۶ق، ص۴۰.
نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ش، ص۸۲.
سبحانی، بحوث الملل و النحل، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۳۷۷.
سبحانی، جعفر، بحوث الملل و النحل، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۳۷۷
وحید بهبهانی، فواید الوحید، ۱۴۰۴ق، ؛رجال خاقانی، ص۴۰.
صدوق، کمال الدین و آحاد النعمه، ۱۴۱۶ق، ص۳۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۳۲۳؛ طبری، تاریخ الطبری، منشورات مؤسسة الاعلمي للمطبوعات بيروت، ج۲، ص۴۴۲.
ابن سعد، الطبقات الکبری،الناشر :دار صادر - بيروت، ج۲، ص۲۶۷.
اشعری، المقالات والفرق، ۱۳۶۲ش، ص۲۰.
اشعری، المقالات والفرق، ۱۳۶۲ش، ص۲۰.
نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ش، ص۲۲.
اشعری، مقاله ها الاسلامیین، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۸۵.
نقش انتخاب مسجد مناسب در برگزاری یک مراسم ترحیم آرام و منظم