اسمگذاری قم
بنابر حدیثی از رسول اکرم(ص) انگیزه نامگذاری این شهر به قم آن میباشد که اهل آن با قائم آل محمد(عج) عده می شوند و وی را در قیام کمک مینمایند.[۸۹] در داستان دیگری اسم این شهر، از فرمان پروردگار به ابلیس گرفته گردیده که با کلمه «قم» (یعنی بلند شو) به اخراج ابلیس از این شهر فرمان داده میباشد.[۹۰]بر اساس روایتی دیگر وقتی که کشتی نوح بدین مملکت رسید، ایستاد به همین ادله به قم نامیده شد.[۹۱]بر پایه ی روایتی از امام راستگو(ع) از نیاکانش در علل الشرایع روحانی صدوق پیامبر معبود درشب معراج چشمش بر حرمای سرخ که رنگش از زعفران زیباتر و بویش از مشک معطّرتر بود به زمین خورد، در آن حرم پیر مردی که بر سرش کلاه بلندی گذارده بود رویت کرد وچون جبرئیل اذعان کرد کهاین مرزوبوم محل شیعهها و رهروان وصی شما علی میباشد و این پیرمرد کلاه بر راز ابلیس میباشد رسول به وی فرمود: (قُمْ يَا مَلْعُونُ فَشَارِكْ أَعْدَاءَهُمْ فِي أَمْوَالِهِمْ وَ أَوْلَادِهِمْ وَ نِسَائِهِمْ فَإِنَّ شِيعَتِي وَ شِيعَةَ عَلِيٍّ لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ فَسُمِّيَتْ قُمْ) ای لعنت شده؛ "بلند شو" و در اموال و اولاد و زنان معاندان شیعیانم کمپانی کن، چون بر شیعه اینجانب و علی تورا دستی وجود ندارد و سلطهای بر وی نخواهی داشت، از این رو این مرزو بوم به اسم «قم» موسوم گشت. [۹۲] همینطور از نگاه تاریخی چندین احتمال برای نامگذاری قم مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آمده میباشد.
قم، عربی گردیده «کُم» و آن مخفف کومه میباشد.[۹۳]این جای به طور مزارع و روستاهای دور از هم بوده، این منزلهای دور از هم را به فارسی کومه میگفتند.[۹۴]
در کتاب تاریخ قم از احمد بن عبدالله برقی آورده شده که قم را بهاین جهت قم نامیدهاند که محلی بود که آب در آن عده میشد و اطرف آن گیاه و علف میرویید و عربها به عده شدن آب قم می گویند.[۹۵]
قم آغاز به طور مزرعههای دور از هم بود. بعداز ورود اشعریون بهاین مرز و بوم (جایی که اکنون شهر قم میباشد) هفت روستا به اسم ممجان، قردان (قزوان)، مالون، جمر (کمر)، سکن، جلنبادان، پدیدآمد.[۹۶] این روستاها با هم متحد شدند و به اسم روستای تعالیخیس که کمیدان یا این که کمندان بود نامیده شد. بعداز تخفیف کمیدان به نادر و عربی شدن آن، اسم این مرز و بوم به قم تغییرو تحول پیدا کرد.[۹۷]
در منابع تاریخی و روایی از قم با اسمهای، قمّ،[۹۸] بحر،[۹۹] زهراء،[۱۰۰] کومه، نادر، کمیدان، ممجان، تیمره، کبود دشت، صفرا و ویرانآباد، کردقباد نیز خاطر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدهاست.[۱۰۱]
سوگواری
توغهایی از عصر صفویه در موزه آستانه مقدسه قم حفظ می شود که نشانگر سوگواری همسایه قم در زمان صفویه میباشد. در سالروز درگذشت یا این که شهیدشدن هرمورد از معصومان گروههای سوگواری از بخش ها متفاوت شهر به سوی بقاع حضرت معصومه تکان مینمایند. آن ها دو ماه محرم و صفر را به سوگواری آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میپردازند.
همینطور در سالروز ورود حضرت معصومه بدین شهر مراسم نمادین استقبال از آن حضرت در یکی خیابانهای منتهی به بقعه از سمت ساوه (خیابان امامزاده ابراهیم) برگزار میشود.
منبعشناسی
کتاب تاریخ قم
قدیمیترین تاثیر جان دار درباره قم، کتاب تاریخ قم میباشد که در قرن ۴ قمری مندرج میباشد. در کتابهای حدود العالم(منسوب به ابو یوسف پیشاوری)[۱۰۲] و مسالک الممالک( ابراهیم بن محمد اصطخری)[۱۰۳] از اثر ها قرن چهارم و کتاب النقض از اثر ها قرن ششم [۱۰۴] و نزهة القلوب از اثر ها قرن هشتم تعریف قم آمده میباشد.[۱۰۵]
از زمان صفویه به سپس، جهانگردانی همانند تارونیه[۱۰۶] و شاردن فرانسوی[۱۰۷] در سفرنامههای خویش قم را تعریف کردهاند. همینطور در سفرنامههای عصر قاجار، قم تعریف گردیده است. اوژن قلاندان، هانری رنهدالانی فرانسوی، مادام دیولافوآ، بروان انگلیسی، لرد کورزون، پیرلوتی و فوریه در سفرنامههای خویش قم را تعریف کردهاند.
دسته ۴ جلدی تحفة الفاطمیین فی بیان وضع و اوضاع قم و القمیین تألیف حسین بن محمدحسن قمی در زمان قاجاریه میباشد.
سفرنامه افضل الملک (ادیب کرمانی) در سال ۱۳۳۴ق درج شده میباشد.[۱۰۸]
تاریخ قم؛ علی دوانی
تاریخ مذهبی قم؛ علیاصغر فقیهی
تیم ۸ جلدی آشناییطومار قم
قم از حیث بیگانگان؛ محمدجواد صاحبی دراین کتاب در تحت قسمت هایی با تیتر قم در روزگار آق قوینلو، صفویه، قاجاریه، مشروطه، پهلوی و معاصر به معرفی آن از حیث مسافران فرنگی پرداخته میباشد.
اسمگذاری قم
بنابر حدیثی از رسول اکرم(ص) انگیزه نامگذاری این شهر به قم آن میباشد که اهل آن با قائم آل محمد(عج) عده می شوند و وی را در قیام کمک مینمایند.[۸۹] در داستان دیگری اسم این شهر، از فرمان پروردگار به ابلیس گرفته گردیده که با کلمه «قم» (یعنی بلند شو) به اخراج ابلیس از این شهر فرمان داده میباشد.[۹۰]بر اساس روایتی دیگر وقتی که کشتی نوح بدین مملکت رسید، ایستاد به همین ادله به قم نامیده شد.[۹۱]بر پایه ی روایتی از امام راستگو(ع) از نیاکانش در علل الشرایع روحانی صدوق پیامبر معبود درشب معراج چشمش بر حرمای سرخ که رنگش از زعفران زیباتر و بویش از مشک معطّرتر بود به زمین خورد، در آن حرم پیر مردی که بر سرش کلاه بلندی گذارده بود رویت کرد وچون جبرئیل اذعان کرد کهاین مرزوبوم محل شیعهها و رهروان وصی شما علی میباشد و این پیرمرد کلاه بر راز ابلیس میباشد رسول به وی فرمود: (قُمْ يَا مَلْعُونُ فَشَارِكْ أَعْدَاءَهُمْ فِي أَمْوَالِهِمْ وَ أَوْلَادِهِمْ وَ نِسَائِهِمْ فَإِنَّ شِيعَتِي وَ شِيعَةَ عَلِيٍّ لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ فَسُمِّيَتْ قُمْ) ای لعنت شده؛ "بلند شو" و در اموال و اولاد و زنان معاندان شیعیانم کمپانی کن، چون بر شیعه اینجانب و علی تورا دستی وجود ندارد و سلطهای بر وی نخواهی داشت، از این رو این مرزو بوم به اسم «قم» موسوم گشت. [۹۲] همینطور از نگاه تاریخی چندین احتمال برای نامگذاری قم مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آمده میباشد.
قم، عربی گردیده «کُم» و آن مخفف کومه میباشد.[۹۳]این جای به طور مزارع و روستاهای دور از هم بوده، این منزلهای دور از هم را به فارسی کومه میگفتند.[۹۴]
در کتاب تاریخ قم از احمد بن عبدالله برقی آورده شده که قم را بهاین جهت قم نامیدهاند که محلی بود که آب در آن عده میشد و اطرف آن گیاه و علف میرویید و عربها به عده شدن آب قم می گویند.[۹۵]
قم آغاز به طور مزرعههای دور از هم بود. بعداز ورود اشعریون بهاین مرز و بوم (جایی که اکنون شهر قم میباشد) هفت روستا به اسم ممجان، قردان (قزوان)، مالون، جمر (کمر)، سکن، جلنبادان، پدیدآمد.[۹۶] این روستاها با هم متحد شدند و به اسم روستای تعالیخیس که کمیدان یا این که کمندان بود نامیده شد. بعداز تخفیف کمیدان به نادر و عربی شدن آن، اسم این مرز و بوم به قم تغییرو تحول پیدا کرد.[۹۷]
در منابع تاریخی و روایی از قم با اسمهای، قمّ،[۹۸] بحر،[۹۹] زهراء،[۱۰۰] کومه، نادر، کمیدان، ممجان، تیمره، کبود دشت، صفرا و ویرانآباد، کردقباد نیز خاطر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدهاست.[۱۰۱]
سوگواری
توغهایی از عصر صفویه در موزه آستانه مقدسه قم حفظ می شود که نشانگر سوگواری همسایه قم در زمان صفویه میباشد. در سالروز درگذشت یا این که شهیدشدن هرمورد از معصومان گروههای سوگواری از بخش ها متفاوت شهر به سوی بقاع حضرت معصومه تکان مینمایند. آن ها دو ماه محرم و صفر را به سوگواری آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میپردازند.
همینطور در سالروز ورود حضرت معصومه بدین شهر مراسم نمادین استقبال از آن حضرت در یکی خیابانهای منتهی به بقعه از سمت ساوه (خیابان امامزاده ابراهیم) برگزار میشود.
منبعشناسی
کتاب تاریخ قم
قدیمیترین تاثیر جان دار درباره قم، کتاب تاریخ قم میباشد که در قرن ۴ قمری مندرج میباشد. در کتابهای حدود العالم(منسوب به ابو یوسف پیشاوری)[۱۰۲] و مسالک الممالک( ابراهیم بن محمد اصطخری)[۱۰۳] از اثر ها قرن چهارم و کتاب النقض از اثر ها قرن ششم [۱۰۴] و نزهة القلوب از اثر ها قرن هشتم تعریف قم آمده میباشد.[۱۰۵]
از زمان صفویه به سپس، جهانگردانی همانند تارونیه[۱۰۶] و شاردن فرانسوی[۱۰۷] در سفرنامههای خویش قم را تعریف کردهاند. همینطور در سفرنامههای عصر قاجار، قم تعریف گردیده است. اوژن قلاندان، هانری رنهدالانی فرانسوی، مادام دیولافوآ، بروان انگلیسی، لرد کورزون، پیرلوتی و فوریه در سفرنامههای خویش قم را تعریف کردهاند.
دسته ۴ جلدی تحفة الفاطمیین فی بیان وضع و اوضاع قم و القمیین تألیف حسین بن محمدحسن قمی در زمان قاجاریه میباشد.
سفرنامه افضل الملک (ادیب کرمانی) در سال ۱۳۳۴ق درج شده میباشد.[۱۰۸]
تاریخ قم؛ علی دوانی
تاریخ مذهبی قم؛ علیاصغر فقیهی
تیم ۸ جلدی آشناییطومار قم
قم از حیث بیگانگان؛ محمدجواد صاحبی دراین کتاب در تحت قسمت هایی با تیتر قم در روزگار آق قوینلو، صفویه، قاجاریه، مشروطه، پهلوی و معاصر به معرفی آن از حیث مسافران فرنگی پرداخته میباشد.
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد