از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و رهبر قیام فخ میباشد. وی در سال ۱۶۹ق و در بعدازظهر امام کاظم(ع) علیه هادی عباسی قیام کرد و در ناحیه فخ به شهید شدن رسید. براساس روایتی از امام جواد(ع)، بعد از رخداد کربلا، رخداد فخ مشقت بارترین ابتلای اهلبیت(ع) بوده میباشد. در روایتی که ابوالفَرَج اصفهانی نقل کرده، رسول(ص) و امام درستگو(ع) کشته شدن حسین بن علی در فخ را پیشگویی کرده و از بهشتی بودن وی خبر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دادهاند.
مهمترین کار سیاسی صاحب و مالک فخ، قیام وی بوده میباشد. با این درحال حاضر برخی پژوهشگران بر این باورند که وی قبلا قیام، شغلهای سیاسی دیگری نیز داشته میباشد. حسین فخی در ذیالقعده سال ۱۶۹ق در مدینه قیام کرد و با مسلط شدن بر آن، با سپاهی سیصدنفره، به سوی مکه تکان کرد. وی در ۸ ذیالحجه در محلی به اسم «فخ» با سپاه عباسیان جنگید. بهدنبال این نبرد، حسین و تعداد بخش اعظمی از یارانش شهید شدند. گروهی نیز اسیر شدند و یک سری مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گریختند.
علامه مجلسی شخصیت حسین فخی را ستوده میباشد؛ ولی می گوید شماتتهایی هم درباره شخصیت وی مطرح شدهاست. بعضا محققان معتقدند با وجود اینکه ماجراهایی در تأیید شخصیت صاحب و مالک فخ وجود دارااست، نمیاقتدار آنهارا دلیلی بر تأیید قیام وی از سوی امامان شیعه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دانست.
حسین بن علی، در محل فخ به خاک ودیعه شد و امام کاظم بر پیکرش نماز گزارد. حوزه فخ در چهارکیلومتری مسجدالحرام قراردارد که در حال حاضر با اسم محله شهدا شناخته میگردد.
معرفی و رده
حسین بن علی دارای شهرت به صاحب و مالک فَخ، از والدین، از نوادگان امام حسن(ع) بود.[۱] با اعتنا به شهید شدن وی در سال ۱۶۹ق در ۴۱سالگی،[۲] دانشمندان تولدش را سال ۱۲۸ق تاریخگذاری کردهاند.[۳] با این حالا در گزارش دیگری، ۵۷سالگی را سن شهید شدن وی دانستهاند.[۴] پدرش، علی (دارای اسم و رسم به علیِ پسندیده و بزرگوار) و مادرش زینب دختر عبدالله محض بود که به جهت عبادت فراوانشان، به زوج باتقوا آوازه داشتند.[۵] بابا مالک فخ، یعنی علی، در ادامه قیام نفس زکیه، یار با توده دیگری از علویان، به فرمان منصور عباسی، بازداشت شد و اندکی بعد از آن در زندان درگذشت
صاحب و مالک فخ را شخصی شجاع و کریم ومهربان معرفی[۷]و در سخاوتش داستانهای مختلفی ذکر کردهاند.[۸] روضه خوان طوسی از فقهای شیعه در قرن چهارم و پنجم، او را در زمرۀ اصحاب امام درستگو(ع) برمیشمارد.[۹] از وی فرزندی به جا نمانده میباشد.[۱۰] مطابق روایتی که ابوالفرج اصفهانی مؤلف مقاتل الطالبیین نقل نموده است، نبی(ص) و امام درست گو(ع) کشته شدن حسین بن علی در فخ را پیشگویی کرده و از بهشتی بودن وی خبر دادهاند.[۱۱] طبق روایتی از امام جواد(ع)، بعد از اتفاق کربلا، رخداد فخ بلندمرتبهترین ابتلای اهلبیت(ع) بوده میباشد.
در حین حکومت هادی عباسی (حکومت ۱۶۹-۱۷۰ق) فشارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بر عموم زیاد شد و عموم به حسین روی آوردند.[۱۳] با اقدامات امنیتی حکومت، قیام زودتر از موعد و در مدینه شکل گرفت که هواخواهی قابل قبولی از آن شکل نگرفت.[۱۴] حسین به زور مدینه را سوراخ و به سوی مکه رهسپار شد و در ناحیه فخ با سپاهیان حکومت روبرو و سرنوشت به شهیدشدن رسید.[۱۵]
مبنی بر گزارش بیهقی در لبابالانساب، بعد از شهیدشدن مالک فخ، امام کاظم بر پیکرش نماز خواند.[۱۶] وی با شیون بر شهدای فخ، از خدا برای قاتلان آن ها مرگ و عذاب شدید درخواست می کرد.[۱۷] بر پایه ی نقل ابوالفرج اصفهانی، امام کاظم(ع) بعداز کشته شدن حسین و با دیدن رمز بریدهاش، آیه استرجاع را خواند و با بیان خیر و خوبیهایش، اورا شخصی نیکوکار معرفی کرد.[۱۸] همینطور امام کاظم(ع) کفالت ایتام و بیوگانِ علویانی را که در فخ به شهیدشدن رسیدند، برعهده گرفت.[۱۹] اتفاق فخ در اشعار شاعران زیادی منعکس شدن یافته میباشد که از آن گزاره، شعر تائیه، سروده دعبل خزاعی میباشد
از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و رهبر قیام فخ میباشد. وی در سال ۱۶۹ق و در بعدازظهر امام کاظم(ع) علیه هادی عباسی قیام کرد و در ناحیه فخ به شهید شدن رسید. براساس روایتی از امام جواد(ع)، بعد از رخداد کربلا، رخداد فخ مشقت بارترین ابتلای اهلبیت(ع) بوده میباشد. در روایتی که ابوالفَرَج اصفهانی نقل کرده، رسول(ص) و امام درستگو(ع) کشته شدن حسین بن علی در فخ را پیشگویی کرده و از بهشتی بودن وی خبر رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دادهاند.
مهمترین کار سیاسی صاحب و مالک فخ، قیام وی بوده میباشد. با این درحال حاضر برخی پژوهشگران بر این باورند که وی قبلا قیام، شغلهای سیاسی دیگری نیز داشته میباشد. حسین فخی در ذیالقعده سال ۱۶۹ق در مدینه قیام کرد و با مسلط شدن بر آن، با سپاهی سیصدنفره، به سوی مکه تکان کرد. وی در ۸ ذیالحجه در محلی به اسم «فخ» با سپاه عباسیان جنگید. بهدنبال این نبرد، حسین و تعداد بخش اعظمی از یارانش شهید شدند. گروهی نیز اسیر شدند و یک سری مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گریختند.
علامه مجلسی شخصیت حسین فخی را ستوده میباشد؛ ولی می گوید شماتتهایی هم درباره شخصیت وی مطرح شدهاست. بعضا محققان معتقدند با وجود اینکه ماجراهایی در تأیید شخصیت صاحب و مالک فخ وجود دارااست، نمیاقتدار آنهارا دلیلی بر تأیید قیام وی از سوی امامان شیعه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دانست.
حسین بن علی، در محل فخ به خاک ودیعه شد و امام کاظم بر پیکرش نماز گزارد. حوزه فخ در چهارکیلومتری مسجدالحرام قراردارد که در حال حاضر با اسم محله شهدا شناخته میگردد.
معرفی و رده
حسین بن علی دارای شهرت به صاحب و مالک فَخ، از والدین، از نوادگان امام حسن(ع) بود.[۱] با اعتنا به شهید شدن وی در سال ۱۶۹ق در ۴۱سالگی،[۲] دانشمندان تولدش را سال ۱۲۸ق تاریخگذاری کردهاند.[۳] با این حالا در گزارش دیگری، ۵۷سالگی را سن شهید شدن وی دانستهاند.[۴] پدرش، علی (دارای اسم و رسم به علیِ پسندیده و بزرگوار) و مادرش زینب دختر عبدالله محض بود که به جهت عبادت فراوانشان، به زوج باتقوا آوازه داشتند.[۵] بابا مالک فخ، یعنی علی، در ادامه قیام نفس زکیه، یار با توده دیگری از علویان، به فرمان منصور عباسی، بازداشت شد و اندکی بعد از آن در زندان درگذشت
صاحب و مالک فخ را شخصی شجاع و کریم ومهربان معرفی[۷]و در سخاوتش داستانهای مختلفی ذکر کردهاند.[۸] روضه خوان طوسی از فقهای شیعه در قرن چهارم و پنجم، او را در زمرۀ اصحاب امام درستگو(ع) برمیشمارد.[۹] از وی فرزندی به جا نمانده میباشد.[۱۰] مطابق روایتی که ابوالفرج اصفهانی مؤلف مقاتل الطالبیین نقل نموده است، نبی(ص) و امام درست گو(ع) کشته شدن حسین بن علی در فخ را پیشگویی کرده و از بهشتی بودن وی خبر دادهاند.[۱۱] طبق روایتی از امام جواد(ع)، بعد از اتفاق کربلا، رخداد فخ بلندمرتبهترین ابتلای اهلبیت(ع) بوده میباشد.
در حین حکومت هادی عباسی (حکومت ۱۶۹-۱۷۰ق) فشارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بر عموم زیاد شد و عموم به حسین روی آوردند.[۱۳] با اقدامات امنیتی حکومت، قیام زودتر از موعد و در مدینه شکل گرفت که هواخواهی قابل قبولی از آن شکل نگرفت.[۱۴] حسین به زور مدینه را سوراخ و به سوی مکه رهسپار شد و در ناحیه فخ با سپاهیان حکومت روبرو و سرنوشت به شهیدشدن رسید.[۱۵]
مبنی بر گزارش بیهقی در لبابالانساب، بعد از شهیدشدن مالک فخ، امام کاظم بر پیکرش نماز خواند.[۱۶] وی با شیون بر شهدای فخ، از خدا برای قاتلان آن ها مرگ و عذاب شدید درخواست می کرد.[۱۷] بر پایه ی نقل ابوالفرج اصفهانی، امام کاظم(ع) بعداز کشته شدن حسین و با دیدن رمز بریدهاش، آیه استرجاع را خواند و با بیان خیر و خوبیهایش، اورا شخصی نیکوکار معرفی کرد.[۱۸] همینطور امام کاظم(ع) کفالت ایتام و بیوگانِ علویانی را که در فخ به شهیدشدن رسیدند، برعهده گرفت.[۱۹] اتفاق فخ در اشعار شاعران زیادی منعکس شدن یافته میباشد که از آن گزاره، شعر تائیه، سروده دعبل خزاعی میباشد
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد