مجله خبری مساجد

زنجیرزنی (آئین)

زَنْجیرزَنی از دین‌های جمعی عزاداری شیعه ها میباشد که در آن برای یادکرد مصائب اهل ‌بیت(ع) خصوصا اسیران کربلا، زنجیرهایی که به طور خوشه‌ای به گروه‌ای چوبی آویخته گردیده را بر کتف خویش فرود می آورند. گستره این دین هند، پاکستان، افغانستان، جمهوری اسلامی ایران و عراق میباشد. این دین نوعا مردانه و به طور گروهی در مناسبت‌های اساسی سوگواری مانند دهه اولیه محرم و دهه پایان صفر برگزار می گردد. زنجیرزنی در مدل‌های گوناگونی اعمال می‌گردد و غالبا همدم تیم‌های زنجیرزنی، مدیحه خوانده گردیده و از طبل و سنج به کار گیری میگردد. اگرچه پیروز فقها زنجیرزنی را روا شمرده‌اند، البته سید ابوالحسن اصفهانی از مراجع تاسی شیعه قرن چهاردهم قمری و سید حسن امین فقید و ادیب، زنجیرزنی را همچون قمه‌زنی تحریم مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.

تاریخچه
منشأ زنجیرزنی را هند و پاکستان دانسته‌اند. احتمالاً این آئین در وسط زمان قاجار به جمهوری اسلامی ایران آمده باشد. در منابع سابق‌خیس گزارشی از زنجیرزنی وجود ندارد. در سفرنامه‌های اروپاییان در عهد و پیمان ناصرالدین‌فرمان روا، گزارش‌هایی از زنجیرزنی آمده میباشد. در حین رضاشاه، دین‌های سوگواری مثلا زنجیرزنی ممنوع شد. در طول محمدرضا پهلوی نیز در مقاطعی محدودیت‌هایی در برگزاری این مراسم رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تولید شد.

تحت عنوان مثال، در شهریور۱۳۳۴، در آستانۀ ماه محرم، حکومت پهلوی به استناد فتوایی از سید هبةالدین شهرستانی، از فقهای وقت عراق، زنجیرزنی و برخی سوگواری‌های دیگر را ممنوع کرد. این ممنوعیت اعتراض‌هایی را در‌پی داشت؛ یکی‌از این اعتراضات، گروه تبارک زنجیرزنی آذربایجانی‌ها بود که در ۸ محرم در خانه سید محمد بهبهانی تحصن کردند و سرنوشت با دخالت حسین علاء در آغاز وزیر وقت، خاتمه یافت.[۱] هم‌اینگونه در ۱۹۲۷م در حیدرآباد زنجیرزنی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ممنوع شد.

گستره جغرافیایی و محدوده اجرایی
زنجیرزنی از آئین‌های سوگواری شیعه‌ها میباشد که عمدتا در کشورهای کشور‌ایران، عراق، افغانستان، لبنان، پاکستان و هند به گونه های متفاوت اعمال می گردد.[۲]

زنجیرزنی جای خاصی ندارد و هم در کوچه و خیابان‌ها و هم در جای ‌های محصور مانند صحن‌های اماکن مذهبی و یا این که حسینیه‌ها برگزار می گردد..[۳]

نمادشناسی
این مراسم احتمالاً به طور نمادین به مصائب کاروان اسیران کربلا در مسیر شام اشاره دارااست؛ مصائبی مانند در غل و زنجیربودن و نیز تازیانه میل کردن از نگهبانان کاروان. زنجیرزنی نوعی تحمل ریاضت و مشقت میباشد که اجراکنندگان به‌این وسیله خویش را در مصائب و مشکلاتی سهم دار می‌نمایند که معاندان شهدای کربلا برای آن ها به وجود آورده‌اند.[۴]

زنجیرزنی (آئین)

زَنْجیرزَنی از دین‌های جمعی عزاداری شیعه ها میباشد که در آن برای یادکرد مصائب اهل ‌بیت(ع) خصوصا اسیران کربلا، زنجیرهایی که به طور خوشه‌ای به گروه‌ای چوبی آویخته گردیده را بر کتف خویش فرود می آورند. گستره این دین هند، پاکستان، افغانستان، جمهوری اسلامی ایران و عراق میباشد. این دین نوعا مردانه و به طور گروهی در مناسبت‌های اساسی سوگواری مانند دهه اولیه محرم و دهه پایان صفر برگزار می گردد. زنجیرزنی در مدل‌های گوناگونی اعمال می‌گردد و غالبا همدم تیم‌های زنجیرزنی، مدیحه خوانده گردیده و از طبل و سنج به کار گیری میگردد. اگرچه پیروز فقها زنجیرزنی را روا شمرده‌اند، البته سید ابوالحسن اصفهانی از مراجع تاسی شیعه قرن چهاردهم قمری و سید حسن امین فقید و ادیب، زنجیرزنی را همچون قمه‌زنی تحریم مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرده‌اند.

تاریخچه
منشأ زنجیرزنی را هند و پاکستان دانسته‌اند. احتمالاً این آئین در وسط زمان قاجار به جمهوری اسلامی ایران آمده باشد. در منابع سابق‌خیس گزارشی از زنجیرزنی وجود ندارد. در سفرنامه‌های اروپاییان در عهد و پیمان ناصرالدین‌فرمان روا، گزارش‌هایی از زنجیرزنی آمده میباشد. در حین رضاشاه، دین‌های سوگواری مثلا زنجیرزنی ممنوع شد. در طول محمدرضا پهلوی نیز در مقاطعی محدودیت‌هایی در برگزاری این مراسم رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تولید شد.

تحت عنوان مثال، در شهریور۱۳۳۴، در آستانۀ ماه محرم، حکومت پهلوی به استناد فتوایی از سید هبةالدین شهرستانی، از فقهای وقت عراق، زنجیرزنی و برخی سوگواری‌های دیگر را ممنوع کرد. این ممنوعیت اعتراض‌هایی را در‌پی داشت؛ یکی‌از این اعتراضات، گروه تبارک زنجیرزنی آذربایجانی‌ها بود که در ۸ محرم در خانه سید محمد بهبهانی تحصن کردند و سرنوشت با دخالت حسین علاء در آغاز وزیر وقت، خاتمه یافت.[۱] هم‌اینگونه در ۱۹۲۷م در حیدرآباد زنجیرزنی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد ممنوع شد.

گستره جغرافیایی و محدوده اجرایی
زنجیرزنی از آئین‌های سوگواری شیعه‌ها میباشد که عمدتا در کشورهای کشور‌ایران، عراق، افغانستان، لبنان، پاکستان و هند به گونه های متفاوت اعمال می گردد.[۲]

زنجیرزنی جای خاصی ندارد و هم در کوچه و خیابان‌ها و هم در جای ‌های محصور مانند صحن‌های اماکن مذهبی و یا این که حسینیه‌ها برگزار می گردد..[۳]

نمادشناسی
این مراسم احتمالاً به طور نمادین به مصائب کاروان اسیران کربلا در مسیر شام اشاره دارااست؛ مصائبی مانند در غل و زنجیربودن و نیز تازیانه میل کردن از نگهبانان کاروان. زنجیرزنی نوعی تحمل ریاضت و مشقت میباشد که اجراکنندگان به‌این وسیله خویش را در مصائب و مشکلاتی سهم دار می‌نمایند که معاندان شهدای کربلا برای آن ها به وجود آورده‌اند.[۴]