انوار الفقاهة فی احکام العترة الطاهرة
انوار الفقاهة، سلسله کتابهایی به لهجه عربی میباشد که از «کتاب الخمس و الانفال»[۳۸] شروع میگردد و تقریر درس بیرون فقه آیتالله مکارم شیرازی میباشد. از این موسسه، کتاب الخمس والانفال، در سال ۱۴۱۶ق، کتاب الحدود در سال ۱۴۱۸ق،[۳۹] کتاب البیع در سال ۱۴۲۵ق،[۴۰] مکاسب محرمه در سال ۱۴۲۶ق[۴۱] و کتاب النکاح در سال ۱۴۳۲ق،[۴۲] مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد چاپ گردیده است.
ترجمه قرآن کریم و مهربان
ترجمه قرآن به خودکار آیتالله مکارم شیرازی، در سال ۱۳۷۳ش چاپ و منتشر شدهاست. این ترجمه به گفته معنی کننده، با استعمال از ترجمه مو جود در تعبیر مثال میباشد، مبتنی بر طریق محتوا به محتوا و همینطور به گویش روزانه جمع عموم درج شده میباشد.[۴۳] این ترجمه با همیاری دفتر کار مطالعات تاریخ و معارف اسلامی فراهم نشر شدهاست.[۴۴] خصوصیت این ترجمه، توجه و کم عقل جملات و آشکار بودن معنا و معنای آیه ها دانسته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیدهاست.[
۴۵] با این هم اکنون مرتضی کریمینیا گرچه این نظر را دارد این ترجمه بعداز فقط دو سال نشر، فی مابین قرآنخوانان و قرآنشناسان شهره گردیده،[۴۶] البته اشکالاتی غیرقابل دیدهپوشی دارااست؛ به عنوان مثال: برخی مفاد ترجمهنشده، اشکالات نحوی و ساختاری، تفاوت و تضادومغایرت در تعبیر و توضیح و همینطور اشکالات لغوی و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد صرفی.[۴۷]
ترجمه به لهجههای دیگر
ضمن برخی کتاب ها که به وسیله وی به لهجه عربی تألیف گردیده است، بخش اعظمی از کتاب ها آیتالله مکارم به گویشهای دیگر برای مثال عربی، انگلیسی، اردو، آذربایجانی، روسی، فرانسوی و اسپانیولی ترجمه و چاپ گردیده است.[۴۸]
بزرگداشت
در شانزدهمین زمان همایش کتاب سال حوزه که در سال ۱۳۹۳ش در شهر قم برگزار شد ناصر مکارم شیرازی تحت عنوان شخصیت پر رنگ علمی حوزه معرفی شد و به پاس سرویس ها علمی، فرهنگی، درس دادن و تألیفات گزینه تقدیر درین عصر از همایش قرار گرفت.[۴۹]
اقدامات و سرگذشت اجتماعی و سیاسی
آیتالله مکارم شیرازی، در زمان جوانی برای مثال حوزویانی بود که در ادامه اصلاح منطقههای علمیه بود و در تایپ کردن طومارای به آیتالله بروجردی برای پیگیری این اصلاحات[۵۰] شرکت کردن داشت. امضای وی در پایین اکثری از بیانیهها و اعلامیهها علیه حکومت پهلوی چشم میگردد.[۵۱] وی همینطور در مبارزات سیاسی انقلابی، تدوین قانون اساسی ایران و مواقعی دیگر، نقشآفرینی اجتماعی و سیاسی داشته میباشد. در قیام ۱۹ دی ۱۳۵۶ش که نوشتهیعلمیای اهانتآمیز در مجله داده ها نسبت به آیتالله خمینی منتشر گردیده بود، یکیاز جای های تجمعات اعتراضی حوزویان مدرسة الامام امیرالمومنین وابسته به مکارم شیرازی بود. مکارم شیرازی دراین اجتماع سخنرانی کرد و به صورت صریح بیان کرد که: در صورتیکه تعالی قومى را اين چنين هتک نمایند، چه احترامى براى ديگران مىماند «در حالتیکه بايد بميريم همگی با هم بميريم، و چنانچه سازه می باشد زنده بمانيم همگی با هم زنده بمانيم!»[۵۲]
موضع ها انتقادی و معترضانه در روزنامه مدرسه اسلام
آیتالله مکارم شیرازی که تا اندکی بعداز انقلاب اسلامی در ۱۳۵۷ش، صاحب و مالک امتیاز و مدیرمسئول روزنامه مدرسه اسلام بوده، در سرمقالههای این نشریه قبل از موفقیت انقلاب، بارها مواضعی انتقادی و معترضانه درباره مسائل اداری، اخلاقی، فرهنگی و عیب گیری تعلق حکومت فرمان روا به غرب اتخاذ کرده و همین رویکردها سبب به توقیفهای چندباره مدرسه اسلام شدهاست. اعتراض به کشف عفاف و حجاب و بیحایل و باری، عکس العمل به نزاع نمایشی با خرابی اداری و زیرمیزیخواری، اشاره به گردانندگان مطبوعات مروج خرابی و سرمقالهای در برخورد به توسعه و گسترش شرابخواری، مطالبی از آیتالله مکارم شیرازی بوده که سبب ساز به توقیف موقت نشریه مدرسه اسلام در مفاد متفاوت گردیدهاست.[۵۳]
انوار الفقاهة فی احکام العترة الطاهرة
انوار الفقاهة، سلسله کتابهایی به لهجه عربی میباشد که از «کتاب الخمس و الانفال»[۳۸] شروع میگردد و تقریر درس بیرون فقه آیتالله مکارم شیرازی میباشد. از این موسسه، کتاب الخمس والانفال، در سال ۱۴۱۶ق، کتاب الحدود در سال ۱۴۱۸ق،[۳۹] کتاب البیع در سال ۱۴۲۵ق،[۴۰] مکاسب محرمه در سال ۱۴۲۶ق[۴۱] و کتاب النکاح در سال ۱۴۳۲ق،[۴۲] مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد چاپ گردیده است.
ترجمه قرآن کریم و مهربان
ترجمه قرآن به خودکار آیتالله مکارم شیرازی، در سال ۱۳۷۳ش چاپ و منتشر شدهاست. این ترجمه به گفته معنی کننده، با استعمال از ترجمه مو جود در تعبیر مثال میباشد، مبتنی بر طریق محتوا به محتوا و همینطور به گویش روزانه جمع عموم درج شده میباشد.[۴۳] این ترجمه با همیاری دفتر کار مطالعات تاریخ و معارف اسلامی فراهم نشر شدهاست.[۴۴] خصوصیت این ترجمه، توجه و کم عقل جملات و آشکار بودن معنا و معنای آیه ها دانسته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیدهاست.[
۴۵] با این هم اکنون مرتضی کریمینیا گرچه این نظر را دارد این ترجمه بعداز فقط دو سال نشر، فی مابین قرآنخوانان و قرآنشناسان شهره گردیده،[۴۶] البته اشکالاتی غیرقابل دیدهپوشی دارااست؛ به عنوان مثال: برخی مفاد ترجمهنشده، اشکالات نحوی و ساختاری، تفاوت و تضادومغایرت در تعبیر و توضیح و همینطور اشکالات لغوی و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد صرفی.[۴۷]
ترجمه به لهجههای دیگر
ضمن برخی کتاب ها که به وسیله وی به لهجه عربی تألیف گردیده است، بخش اعظمی از کتاب ها آیتالله مکارم به گویشهای دیگر برای مثال عربی، انگلیسی، اردو، آذربایجانی، روسی، فرانسوی و اسپانیولی ترجمه و چاپ گردیده است.[۴۸]
بزرگداشت
در شانزدهمین زمان همایش کتاب سال حوزه که در سال ۱۳۹۳ش در شهر قم برگزار شد ناصر مکارم شیرازی تحت عنوان شخصیت پر رنگ علمی حوزه معرفی شد و به پاس سرویس ها علمی، فرهنگی، درس دادن و تألیفات گزینه تقدیر درین عصر از همایش قرار گرفت.[۴۹]
اقدامات و سرگذشت اجتماعی و سیاسی
آیتالله مکارم شیرازی، در زمان جوانی برای مثال حوزویانی بود که در ادامه اصلاح منطقههای علمیه بود و در تایپ کردن طومارای به آیتالله بروجردی برای پیگیری این اصلاحات[۵۰] شرکت کردن داشت. امضای وی در پایین اکثری از بیانیهها و اعلامیهها علیه حکومت پهلوی چشم میگردد.[۵۱] وی همینطور در مبارزات سیاسی انقلابی، تدوین قانون اساسی ایران و مواقعی دیگر، نقشآفرینی اجتماعی و سیاسی داشته میباشد. در قیام ۱۹ دی ۱۳۵۶ش که نوشتهیعلمیای اهانتآمیز در مجله داده ها نسبت به آیتالله خمینی منتشر گردیده بود، یکیاز جای های تجمعات اعتراضی حوزویان مدرسة الامام امیرالمومنین وابسته به مکارم شیرازی بود. مکارم شیرازی دراین اجتماع سخنرانی کرد و به صورت صریح بیان کرد که: در صورتیکه تعالی قومى را اين چنين هتک نمایند، چه احترامى براى ديگران مىماند «در حالتیکه بايد بميريم همگی با هم بميريم، و چنانچه سازه می باشد زنده بمانيم همگی با هم زنده بمانيم!»[۵۲]
موضع ها انتقادی و معترضانه در روزنامه مدرسه اسلام
آیتالله مکارم شیرازی که تا اندکی بعداز انقلاب اسلامی در ۱۳۵۷ش، صاحب و مالک امتیاز و مدیرمسئول روزنامه مدرسه اسلام بوده، در سرمقالههای این نشریه قبل از موفقیت انقلاب، بارها مواضعی انتقادی و معترضانه درباره مسائل اداری، اخلاقی، فرهنگی و عیب گیری تعلق حکومت فرمان روا به غرب اتخاذ کرده و همین رویکردها سبب به توقیفهای چندباره مدرسه اسلام شدهاست. اعتراض به کشف عفاف و حجاب و بیحایل و باری، عکس العمل به نزاع نمایشی با خرابی اداری و زیرمیزیخواری، اشاره به گردانندگان مطبوعات مروج خرابی و سرمقالهای در برخورد به توسعه و گسترش شرابخواری، مطالبی از آیتالله مکارم شیرازی بوده که سبب ساز به توقیف موقت نشریه مدرسه اسلام در مفاد متفاوت گردیدهاست.[۵۳]

جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد