محمد علمزادهٔ قمی (۱۳۱۶-۱۳۹۷ش) دارای اسم و رسم به محمد مؤمن یا این که آیتالله مؤمن دانا شیعه قرن پانزدهم هجری قمری بود، وی از عقیدهپردازان ولایت عالم، از فقهای شورای دربان، نماینده مجلس خبرگان رهبری و عضو شورای خوب مجمع جهانی اهلبیت بود. مؤمن همینطور از روحانیان اهل نبرد علیه حکومت پهلوی بود و از سال ۱۳۴۲ش تا نقطه نهایی قدمت، در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم عضویت داشت. در سال ۱۳۵۳ش در زمان حکومت محمدرضا پهلوی در جمهوری اسلامی ایران سه سال در شهداد از توابع کرمان و تویسرکان در تبعید مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد معاش کرد.
مؤمن بعداز برد انقلاب در صورتگیری قوه قضائیه نقش مؤثری داشت. وی عضو شورای خوب قضایی، عضو شورای بهتر حوزه، عضو شورای بازنگری قانون اساسی ایران و مدیریت حوزه علمیه قم بود. مؤمن اثرها زیادی دربارهٔ حکومت اسلامی تألیف کرد. کتاب «الحکومة الاسلامیة» در سه جلد از اثر ها اصلی وی در تبیین ولایت معصومان و ولایت دانا رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
معاشطومار
محمد مؤمن در ۲۲ دی ۱۳۱۶ش در قم به دنیا آمد.[۱] پدرش عباس مؤمن، کشاورز بود.[۱] بعداز علم آموزی در مدرسهمنزل و مکتبٔ جامع تعلیمات شرعی، وارد حوزه شد.[۱] در سالهای نخستین حوزه، هم زمان با علم آموزی برای معیشت، آموزگاری میکرد.[۲] امام خمینی، محمدحسین طباطبایی، علی مشکینی از اساتید او در حوزه علمیه قم آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بودند.[۳]
قبل از انقلاب، از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بود.[۴] از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۶ش در تبعید به رمز پیروزی.[۵] بعداز انقلاب در قوهٔ قضائیه، شورای دربان، رئیس حوزه علمیه مسئولیت داشت و پنج زمان نماینده مجلس خبرگان بود.[۶]
وفات
مراسم تشییع آیتالله مؤمن در قم حدفاصل مسجد امام حسن عسکری تا مقبره حضرت معصومه(س) (۴ اسفند سال ۱۳۹۷ش)[۷]
محمد مؤمن، ۲ اسفند ۱۳۹۷ش بعداز یک عصر بیماری، در یکیاز مریض خانههای طهران درگذشت.[۸] روز شنبه ۴ اسفند در قم تشییع شد و بعداز اقامه نماز میت بوسیله آیتالله سبحانی، در بقعه حضرت معصومه(س) بهخاک ودیعه شد.[۹]
زیست علمی
درس بیرون محمد مؤمن در مکتب علمیه آیتالله گلپایگانی در قم (مهر ۱۳۹۱ش)[۱۰]
محمد مؤمن در سال ۱۳۳۰ش دروس حوزوی را شروع کرد. دروس مقدمات و سطح را در ۵ سال در نوردید[۲] و در درس بیرون فقه امام خمینی حاضر شد.[۱۱] در درس امام خمینی، سید محمد متفحص داماد، مرتضی حائری یزدی، سید محمدحسین طباطبائی و ... حاضر گردیدهاست.[۱۲] بعد از درس دادن کتابهای مکاسب و رسائل در فقه و اصول و تفصیل تجرید و بدایة و نهایة الحکمه و اسفار و عرشیه در سخن و فلسفه، از سال ۱۳۶۲ش درس دادن بیرون اصول و از سال ۱۳۶۴ش بیرون فقه را شروع کرد.[۱۳] وی در بیرون فقه مباحث معاملات، قضا، شهادات، حدود و مسائل مستحدثه را که مربوط به حکومتداری بودند، درس دادن می کرد.[۱۳] در سال ۱۳۷۱ش آیت الله خامنهای، محمد مؤمن و تعدادی از علما را تحت عنوان عضو هیئت نظارت مسائل نو شرعی منصوب کرد.[۱۴] محمد مؤمن یکیاز اعضای مباحثهٔ فقاهتی با آیت الله خامنهای بود.[۱۵] مؤمن برخی از این مسائل مطرحگردیده درین مباحثهها را در کتاب کلمه ها سدیده آورده میباشد.[۱۵]
استادان
محمدتقی ستوده (تفصیل لمعه)
محمد واعظزاده خراسانی (تفصیل منظومه)
علی مشکینی (مکاسب)
محمد فرمانرواآبادی (مکاسب)
ابوالفضل خوانساری (مکاسب)
محمدباقر سلطانی (کفایه)
محمد مجاهدی تبریزی (کفایه)
آیت الله بروجردی (بیرون فقه -به مقطع یکسری ماه)
امام خمینی (بیرون فقه و اصول)
متفحص داماد (بیرون فقه و اصول)
مرتضی حائری یزدی (بیرون فقه و اصول)
سید مصطفی خمینی (منظومه)
محمدحسین طباطبائی (اسفار)
محیالدین فاضل هرندی
سید محمود یثربی قمی[۴]
محمد مؤمن بعداز تبعید امام خمینی، در آبان سال ۱۳۴۳ش شش ماه در نجف حاضر شد.[۳] در طول حضور امام خمینی در نجف، محمد مؤمن به آنجا رفت و آمد میکرد و در درس امام خمینی و نیز در درس سید ابوالقاسم خوئی، حسین حلی، سید محمود شاهرودی و اندکی از درس سید محسن حکیم حاضر شد.[۱۶]
شاگردان
مهدی شبزندهدار[۱۷]
حسن روضه خوان
محسن اراکی
غلامرضا فیاضی
محمدحسن اختری[۱۳]
اثرها
اثر ها محمد مؤمن در سه گروهٔ شرعی، اصولی و فلسفی نگاشته گردیدهاست. بخشی از اثر ها وی تقریر درسهای استادان اوست[۱۸] وی درس بیرون اصول امام خمینی و درس بیرون فقه امام خمینی و متفحص داماد را تقریر نموده است.[۱۸] تسدید الاصول در دو جلد کتاب اصولی مؤمن میباشد.[۱۸] دیگر اثرها وی، غالباً دربارهٔ حکومت اسلامی و وظایف اما فقید میباشد. الولایة الالهیة در ۳ جلد کتاب اصلی وی دربارهٔ حکومت اسلامی در طول حضور و غایب بودن امام معصوم میباشد. مؤمن در «حکومت حکیمانه» کتاب «حکمت و حکومت» نوشتهٔ مهدی حائری یزدی را عیب گیری مینماید.[۱۸]
اثرها مربوط به حکومت اسلامی
الولایة الالهیة الاسلامیة وی الحکومة الاسلامیة زمن حضور المعصوم و زمن الغیبة (۳ج)
ولایت امام و نبی بر فرمان ضابطهگذاری کلی
ولایت امام و فرستاده بر جامعه اسلامی
رده احکام حکومتی و اختیارات اما عالم
پژوهش وظایف و حدود اختیارات اما فقید
منابع مالی در حاکمیت فقید
اموال و گنجهای همگانی در حکومت اسلامی
حکومت حکیمانه؛ انتقاد و تحقیق عقیده حکمت و حکومت
بقیه اثرها
تقریرات درسهای اصول، مکاسب محرمه و بیع امام خمینی با حاشیه ها امام خمینی
تقریرات کتاب صوم و صلاة متفحص داماد؛ محمد مؤمن به توصیه پژوهشگر داماد درسهای کتاب صلاة را تقریر کرد.[۱۹]
تسدید الاصول؛ عصرٔ بدون نقص اصول استدلالی
لغات سدیده؛ ده رسالهٔ دینی در مسائل مستحدثه
فقه و احکام پزشکی
لبه بر اسفار و شواهد الربوبیة
محمد علمزادهٔ قمی (۱۳۱۶-۱۳۹۷ش) دارای اسم و رسم به محمد مؤمن یا این که آیتالله مؤمن دانا شیعه قرن پانزدهم هجری قمری بود، وی از عقیدهپردازان ولایت عالم، از فقهای شورای دربان، نماینده مجلس خبرگان رهبری و عضو شورای خوب مجمع جهانی اهلبیت بود. مؤمن همینطور از روحانیان اهل نبرد علیه حکومت پهلوی بود و از سال ۱۳۴۲ش تا نقطه نهایی قدمت، در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم عضویت داشت. در سال ۱۳۵۳ش در زمان حکومت محمدرضا پهلوی در جمهوری اسلامی ایران سه سال در شهداد از توابع کرمان و تویسرکان در تبعید مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد معاش کرد.
مؤمن بعداز برد انقلاب در صورتگیری قوه قضائیه نقش مؤثری داشت. وی عضو شورای خوب قضایی، عضو شورای بهتر حوزه، عضو شورای بازنگری قانون اساسی ایران و مدیریت حوزه علمیه قم بود. مؤمن اثرها زیادی دربارهٔ حکومت اسلامی تألیف کرد. کتاب «الحکومة الاسلامیة» در سه جلد از اثر ها اصلی وی در تبیین ولایت معصومان و ولایت دانا رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
معاشطومار
محمد مؤمن در ۲۲ دی ۱۳۱۶ش در قم به دنیا آمد.[۱] پدرش عباس مؤمن، کشاورز بود.[۱] بعداز علم آموزی در مدرسهمنزل و مکتبٔ جامع تعلیمات شرعی، وارد حوزه شد.[۱] در سالهای نخستین حوزه، هم زمان با علم آموزی برای معیشت، آموزگاری میکرد.[۲] امام خمینی، محمدحسین طباطبایی، علی مشکینی از اساتید او در حوزه علمیه قم آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بودند.[۳]
قبل از انقلاب، از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بود.[۴] از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۶ش در تبعید به رمز پیروزی.[۵] بعداز انقلاب در قوهٔ قضائیه، شورای دربان، رئیس حوزه علمیه مسئولیت داشت و پنج زمان نماینده مجلس خبرگان بود.[۶]
وفات
مراسم تشییع آیتالله مؤمن در قم حدفاصل مسجد امام حسن عسکری تا مقبره حضرت معصومه(س) (۴ اسفند سال ۱۳۹۷ش)[۷]
محمد مؤمن، ۲ اسفند ۱۳۹۷ش بعداز یک عصر بیماری، در یکیاز مریض خانههای طهران درگذشت.[۸] روز شنبه ۴ اسفند در قم تشییع شد و بعداز اقامه نماز میت بوسیله آیتالله سبحانی، در بقعه حضرت معصومه(س) بهخاک ودیعه شد.[۹]
زیست علمی
درس بیرون محمد مؤمن در مکتب علمیه آیتالله گلپایگانی در قم (مهر ۱۳۹۱ش)[۱۰]
محمد مؤمن در سال ۱۳۳۰ش دروس حوزوی را شروع کرد. دروس مقدمات و سطح را در ۵ سال در نوردید[۲] و در درس بیرون فقه امام خمینی حاضر شد.[۱۱] در درس امام خمینی، سید محمد متفحص داماد، مرتضی حائری یزدی، سید محمدحسین طباطبائی و ... حاضر گردیدهاست.[۱۲] بعد از درس دادن کتابهای مکاسب و رسائل در فقه و اصول و تفصیل تجرید و بدایة و نهایة الحکمه و اسفار و عرشیه در سخن و فلسفه، از سال ۱۳۶۲ش درس دادن بیرون اصول و از سال ۱۳۶۴ش بیرون فقه را شروع کرد.[۱۳] وی در بیرون فقه مباحث معاملات، قضا، شهادات، حدود و مسائل مستحدثه را که مربوط به حکومتداری بودند، درس دادن می کرد.[۱۳] در سال ۱۳۷۱ش آیت الله خامنهای، محمد مؤمن و تعدادی از علما را تحت عنوان عضو هیئت نظارت مسائل نو شرعی منصوب کرد.[۱۴] محمد مؤمن یکیاز اعضای مباحثهٔ فقاهتی با آیت الله خامنهای بود.[۱۵] مؤمن برخی از این مسائل مطرحگردیده درین مباحثهها را در کتاب کلمه ها سدیده آورده میباشد.[۱۵]
استادان
محمدتقی ستوده (تفصیل لمعه)
محمد واعظزاده خراسانی (تفصیل منظومه)
علی مشکینی (مکاسب)
محمد فرمانرواآبادی (مکاسب)
ابوالفضل خوانساری (مکاسب)
محمدباقر سلطانی (کفایه)
محمد مجاهدی تبریزی (کفایه)
آیت الله بروجردی (بیرون فقه -به مقطع یکسری ماه)
امام خمینی (بیرون فقه و اصول)
متفحص داماد (بیرون فقه و اصول)
مرتضی حائری یزدی (بیرون فقه و اصول)
سید مصطفی خمینی (منظومه)
محمدحسین طباطبائی (اسفار)
محیالدین فاضل هرندی
سید محمود یثربی قمی[۴]
محمد مؤمن بعداز تبعید امام خمینی، در آبان سال ۱۳۴۳ش شش ماه در نجف حاضر شد.[۳] در طول حضور امام خمینی در نجف، محمد مؤمن به آنجا رفت و آمد میکرد و در درس امام خمینی و نیز در درس سید ابوالقاسم خوئی، حسین حلی، سید محمود شاهرودی و اندکی از درس سید محسن حکیم حاضر شد.[۱۶]
شاگردان
مهدی شبزندهدار[۱۷]
حسن روضه خوان
محسن اراکی
غلامرضا فیاضی
محمدحسن اختری[۱۳]
اثرها
اثر ها محمد مؤمن در سه گروهٔ شرعی، اصولی و فلسفی نگاشته گردیدهاست. بخشی از اثر ها وی تقریر درسهای استادان اوست[۱۸] وی درس بیرون اصول امام خمینی و درس بیرون فقه امام خمینی و متفحص داماد را تقریر نموده است.[۱۸] تسدید الاصول در دو جلد کتاب اصولی مؤمن میباشد.[۱۸] دیگر اثرها وی، غالباً دربارهٔ حکومت اسلامی و وظایف اما فقید میباشد. الولایة الالهیة در ۳ جلد کتاب اصلی وی دربارهٔ حکومت اسلامی در طول حضور و غایب بودن امام معصوم میباشد. مؤمن در «حکومت حکیمانه» کتاب «حکمت و حکومت» نوشتهٔ مهدی حائری یزدی را عیب گیری مینماید.[۱۸]
اثرها مربوط به حکومت اسلامی
الولایة الالهیة الاسلامیة وی الحکومة الاسلامیة زمن حضور المعصوم و زمن الغیبة (۳ج)
ولایت امام و نبی بر فرمان ضابطهگذاری کلی
ولایت امام و فرستاده بر جامعه اسلامی
رده احکام حکومتی و اختیارات اما عالم
پژوهش وظایف و حدود اختیارات اما فقید
منابع مالی در حاکمیت فقید
اموال و گنجهای همگانی در حکومت اسلامی
حکومت حکیمانه؛ انتقاد و تحقیق عقیده حکمت و حکومت
بقیه اثرها
تقریرات درسهای اصول، مکاسب محرمه و بیع امام خمینی با حاشیه ها امام خمینی
تقریرات کتاب صوم و صلاة متفحص داماد؛ محمد مؤمن به توصیه پژوهشگر داماد درسهای کتاب صلاة را تقریر کرد.[۱۹]
تسدید الاصول؛ عصرٔ بدون نقص اصول استدلالی
لغات سدیده؛ ده رسالهٔ دینی در مسائل مستحدثه
فقه و احکام پزشکی
لبه بر اسفار و شواهد الربوبیة
نقش انتخاب مسجد مناسب در برگزاری یک مراسم ترحیم آرام و منظم