محمدمحسن بن علی منزوی تهرانی مشهور به آقابزرگ تهرانی (۱۲۹۳-۱۳۸۹ق) عالم و کتابشناس شیعه بود. از وی اثرها زیادی ارثیه میباشد که مهم ترین آنها دو کتاب دائرة المعارفی الذریعة الی تصانیف الشیعة در معرفی کتابها و اثرها شیعه و طبقات اعلام الشیعه در تفصیل اوضاع و احوال و اثر ها عالمان و رجال شیعه از قرن چهارم تا چهاردهم قمری مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
آقابلندمرتبه تهرانی از ده سالگی وارد حوزه علمیه نجف شد و از اساتید بخش اعظمی برای مثال میرزا حسین نوری، سید مرتضی کشمیری و حسین خلیلی تهرانی به کار گرفت. آقابلندمرتبه تهرانی از محدثین مذهبها متفاوت اذن نقل حدیث داشت و اکثری از بزرگان به عنوان مثال؛ سیدمحمد راست گو بحرالعلوم، سید شهابالدین مرعشی نجفی و محمدحسن مظفر از وی اذن قصه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داشتند.
آقاگرانقدر تهرانی در کتابشناسی، فهرست نویسی و تفصیل هم اکنون نگاری و دیگر علم ها متفاوت همانند؛ تاریخ، سخن، خوی، فقه و ریاضی لهجه زد بودند. وی پنج هزار جلد و دویست ورژن خطی از کتابهای علم ها متفاوت در کتابخانه بزرگی که تأسیس کرده بود، داشت و همواره اهل دانش از این کتابها استعمال آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میکردند.
عاقبت او در ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹قمری در نجف درگذشت و طبق وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کار گیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک ودیعت شد.
معرفی
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
تصویر آقابزرگ در کتاب طبقات اعلام الشیعه
بقعه آقابزرگ تهرانی
علامه آقابزرگ تهرانی، کتابشناس و دانا شیعه، به علت تصویب و معرفی اثرها مکتوب شیعه، کتاب الذریعة الی تصانیف الشیعة را در بازه ۶۰ سال و معرفی بیش تر از پنجاه هزار جلد کتاب نگاشت.[۱] شبیری زنجانی اورا انسانی بی شیله پیله، زحمتکش و ظریف در نقل مطالب معرفی کردهمیباشد. همینطور اذعان دارااست که درصورتیکه کتاب الذریعه نوشته نمی شد، پژوهش ها نو ناقص و فرصتبر می شد.[۲]
وی در ۱۱ ربیعالاول سال ۱۲۹۳ق در محله پامنار طهران چشم به جهان گشود.[۳] قوم و قبیله وی اصالت گیلانی داشتند که به طهران مسافرت کردند.[۴] پدرش حاج علی از بازاریان نه و اهل خودکار بود. جدِّ بزرگش، حاج محسن نیز تاجر بود و به همین جهت فرزندانش به محسنی آوازه داشتند.[۵] جدش با همیاری منوچهرخان معتمدالدوله گرجی، اول چاپخانه جمهوری اسلامی ایران را بنیاد بنیان.[۶]
آقابزرگ دو توشه وصلت کرد و دارنده ۵ پسر و ۴ دختر شد.[۷] علینقی منزوی و احمد منزوی از فرزندان اویند که در تألیف و انتشار کتاب الذریعه به وی امداد کردند.[۸] داماد روضه خوان آقابزرگ، حجت الاسلام سید احمد دیباجی [یادداشت ۱] اولی شهید روضه خوان بعداز انقلاب بود که در برخی شغل های علمی هم پا و همکار ابوالزوجه خویش بود.[۹]
روضه خوان آقابزرگ بعد از یک بیماری زمانبر، ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹ق موازی با ۱ اسفند سال ۱۳۴۸ش، در ۹۶ سالگی[۱۰] در نجف درگذشت و مبتنی بر وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کارگیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک ودیعه شد.[۱۱]
حیات علمی
آقابزرگ از ۷ سالگی (۱۳۰۰ق) در محله خویش «پامنار» به مدرسهمنزل رفت و دروس متداول آن مجال را آموخت و از ۱۰ سالگی در مکتب دانگی، تحصیلات مقدماتی حوزه را استارت نمود. محل علم آموزی آجل وی مکتب علمیه مروی (طهران) بود که از سال ۱۳۰۹ق. خلال مکتب دانگی [یادداشت ۲] در کلاسهای آنجا نیز کمپانی مینمود.[۱۲] آقابزرگ بعداز سپری کردن عصر مقدمات دروس حوزه، فقه و اصول را نزد سیدعبدالکریم لاهیجی، سیدمحمدتقی گرکانی و روحانی علی نوری ایلکایی و سید محمدتقی تنکابنی یادگرفت[۱۳] و دروس ریاضی ها و هیئت را نزد روضه خوان علی نوری و میرزا ابراهیم زنجانی فرا گرفت.[۱۴] همینطور به مطالعاتی در تاریخ ادبیات و رجال حدیث پرداخت.[۱۵]
تحصیلات در عراق
آقابزرگ در سال ۱۳۱۵ق به قصد ادامه علم آموزی به نجف رفت و در موضوعهای فقه و اصول و حدیث و خلق از اساتیدی استفاده کرد که برخی از آنان عبارتند از:[۱۶]
میرزا حسین نوری
محمدطه نجف
سید مرتضی کشمیری
حسین خلیلی تهرانی
محمدکاظم خراسانی
سید احمد کربلایی
میرزا محمدعلی چهاردهی
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
فتحالله غروی اصفهانی
روضه خوان آقا رضا تبریزی
روحانی احمد شیرازی، دارای اسم و رسم به کتف ساز
آقابزرگ در سال ۱۳۲۹ق به سامرا رفت و در درس آیة الله محمدتقی شیرازی (م ۱۳۳۸ق) کمپانی جست.[۱۷] وی اواخر سال ۱۳۳۵ق به کاظمین نقل جای نمود و دو سال در آنجا اقامت داشت و مجدد در سال ۱۳۳۷ق به سامراء برگشت و تا ۱۳۵۵ق در آنجا اقامت نمود.[۱۸]
روحانی آقابزرگ در سال ۱۳۵۵ق. درپی کشتهشدن دوست نزدیکش محمدهادی تهرانی به دست متعصبان ضدشیعه و ضدایرانی سامرا، اقامت بیشتر در آنجا را به مصلحت ندیده، به نجف رجوع.[۱۹]
محمدمحسن بن علی منزوی تهرانی مشهور به آقابزرگ تهرانی (۱۲۹۳-۱۳۸۹ق) عالم و کتابشناس شیعه بود. از وی اثرها زیادی ارثیه میباشد که مهم ترین آنها دو کتاب دائرة المعارفی الذریعة الی تصانیف الشیعة در معرفی کتابها و اثرها شیعه و طبقات اعلام الشیعه در تفصیل اوضاع و احوال و اثر ها عالمان و رجال شیعه از قرن چهارم تا چهاردهم قمری مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
آقابلندمرتبه تهرانی از ده سالگی وارد حوزه علمیه نجف شد و از اساتید بخش اعظمی برای مثال میرزا حسین نوری، سید مرتضی کشمیری و حسین خلیلی تهرانی به کار گرفت. آقابلندمرتبه تهرانی از محدثین مذهبها متفاوت اذن نقل حدیث داشت و اکثری از بزرگان به عنوان مثال؛ سیدمحمد راست گو بحرالعلوم، سید شهابالدین مرعشی نجفی و محمدحسن مظفر از وی اذن قصه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داشتند.
آقاگرانقدر تهرانی در کتابشناسی، فهرست نویسی و تفصیل هم اکنون نگاری و دیگر علم ها متفاوت همانند؛ تاریخ، سخن، خوی، فقه و ریاضی لهجه زد بودند. وی پنج هزار جلد و دویست ورژن خطی از کتابهای علم ها متفاوت در کتابخانه بزرگی که تأسیس کرده بود، داشت و همواره اهل دانش از این کتابها استعمال آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میکردند.
عاقبت او در ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹قمری در نجف درگذشت و طبق وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کار گیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک ودیعت شد.
معرفی
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
تصویر آقابزرگ در کتاب طبقات اعلام الشیعه
بقعه آقابزرگ تهرانی
علامه آقابزرگ تهرانی، کتابشناس و دانا شیعه، به علت تصویب و معرفی اثرها مکتوب شیعه، کتاب الذریعة الی تصانیف الشیعة را در بازه ۶۰ سال و معرفی بیش تر از پنجاه هزار جلد کتاب نگاشت.[۱] شبیری زنجانی اورا انسانی بی شیله پیله، زحمتکش و ظریف در نقل مطالب معرفی کردهمیباشد. همینطور اذعان دارااست که درصورتیکه کتاب الذریعه نوشته نمی شد، پژوهش ها نو ناقص و فرصتبر می شد.[۲]
وی در ۱۱ ربیعالاول سال ۱۲۹۳ق در محله پامنار طهران چشم به جهان گشود.[۳] قوم و قبیله وی اصالت گیلانی داشتند که به طهران مسافرت کردند.[۴] پدرش حاج علی از بازاریان نه و اهل خودکار بود. جدِّ بزرگش، حاج محسن نیز تاجر بود و به همین جهت فرزندانش به محسنی آوازه داشتند.[۵] جدش با همیاری منوچهرخان معتمدالدوله گرجی، اول چاپخانه جمهوری اسلامی ایران را بنیاد بنیان.[۶]
آقابزرگ دو توشه وصلت کرد و دارنده ۵ پسر و ۴ دختر شد.[۷] علینقی منزوی و احمد منزوی از فرزندان اویند که در تألیف و انتشار کتاب الذریعه به وی امداد کردند.[۸] داماد روضه خوان آقابزرگ، حجت الاسلام سید احمد دیباجی [یادداشت ۱] اولی شهید روضه خوان بعداز انقلاب بود که در برخی شغل های علمی هم پا و همکار ابوالزوجه خویش بود.[۹]
روضه خوان آقابزرگ بعد از یک بیماری زمانبر، ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹ق موازی با ۱ اسفند سال ۱۳۴۸ش، در ۹۶ سالگی[۱۰] در نجف درگذشت و مبتنی بر وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کارگیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک ودیعه شد.[۱۱]
حیات علمی
آقابزرگ از ۷ سالگی (۱۳۰۰ق) در محله خویش «پامنار» به مدرسهمنزل رفت و دروس متداول آن مجال را آموخت و از ۱۰ سالگی در مکتب دانگی، تحصیلات مقدماتی حوزه را استارت نمود. محل علم آموزی آجل وی مکتب علمیه مروی (طهران) بود که از سال ۱۳۰۹ق. خلال مکتب دانگی [یادداشت ۲] در کلاسهای آنجا نیز کمپانی مینمود.[۱۲] آقابزرگ بعداز سپری کردن عصر مقدمات دروس حوزه، فقه و اصول را نزد سیدعبدالکریم لاهیجی، سیدمحمدتقی گرکانی و روحانی علی نوری ایلکایی و سید محمدتقی تنکابنی یادگرفت[۱۳] و دروس ریاضی ها و هیئت را نزد روضه خوان علی نوری و میرزا ابراهیم زنجانی فرا گرفت.[۱۴] همینطور به مطالعاتی در تاریخ ادبیات و رجال حدیث پرداخت.[۱۵]
تحصیلات در عراق
آقابزرگ در سال ۱۳۱۵ق به قصد ادامه علم آموزی به نجف رفت و در موضوعهای فقه و اصول و حدیث و خلق از اساتیدی استفاده کرد که برخی از آنان عبارتند از:[۱۶]
میرزا حسین نوری
محمدطه نجف
سید مرتضی کشمیری
حسین خلیلی تهرانی
محمدکاظم خراسانی
سید احمد کربلایی
میرزا محمدعلی چهاردهی
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
فتحالله غروی اصفهانی
روضه خوان آقا رضا تبریزی
روحانی احمد شیرازی، دارای اسم و رسم به کتف ساز
آقابزرگ در سال ۱۳۲۹ق به سامرا رفت و در درس آیة الله محمدتقی شیرازی (م ۱۳۳۸ق) کمپانی جست.[۱۷] وی اواخر سال ۱۳۳۵ق به کاظمین نقل جای نمود و دو سال در آنجا اقامت داشت و مجدد در سال ۱۳۳۷ق به سامراء برگشت و تا ۱۳۵۵ق در آنجا اقامت نمود.[۱۸]
روحانی آقابزرگ در سال ۱۳۵۵ق. درپی کشتهشدن دوست نزدیکش محمدهادی تهرانی به دست متعصبان ضدشیعه و ضدایرانی سامرا، اقامت بیشتر در آنجا را به مصلحت ندیده، به نجف رجوع.[۱۹]
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد