زید بن موسی بن جعفر(ع)، پر اسم و رسم به زید النّار، فرزند امام کاظم(ع) و اخوی امام رضا(ع) بود. زید در قیام علویان به رهبری ابنطباطبا و ابوالسرایا در عراق (در سالهای ۱۹۹ و ۲۰۰ق) که سبب ساز به تصرف بصره شوید، کمپانی داشت. خلق و خوی خشن وی با هوا داران بنیعباس در بصره، نارضایتی امام رضا(ع) را بدنبال داشت و قسم خاطر نمود که هیچ گاه با زید کلام نگوید. بعد از مرگ ابوالسرایا و تصرف بصره بوسیله عباسیان، زید به اسارت در آمد و در حکومت مستعین در سامرا مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد درگذشت.
معاش
نبو
امام موسی کاظم (ع)
فرستاده اکرم
حضرت فاطمه امام علی
امام حسین
امام سجاد
امام محمد باقر
امام جعفر راستگو
امام موسی کاظم
پسران دختران
امام رضا ابراهیم احمد اسحاق حسین حمزه زید
عبدالله قاسم محمد اسماعیل هارون عباس
جعفر عبیدالله حسن فضل و ادب سلیمان
حضرت معصومه فاطمه صغری حکیمه رقیه امأبیها رقیه صغری کلثوم
ام جعفر لبابه زینب خدیجه علیه آمنه حسنه
بریهه عایشه ام سلمه میمونه امکلثوم
داده ها ظریف و بدون نقص درباره مجال و جای ولادت و فوت زید و دیگر اجزای معاش فردی وی در مشت وجود ندارد. زید بن موسی، اخوی امام رضا(ع) بود و نزدیک به ۲۵۰ق همزمان با خلافت مستعین، در سامراء رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد درگذشت.[۱]
ناخشنودی امام رضا(ع)
سخنان توبیخ آمیز امام رضا(ع)
خطاب به زید:
«ای زید! آیا تورا حرف عموم ابله اهل کوفه مغرور کرده است که ماجرا نمایند «فاطمه عفّت خویش را نگه داشت پس خدا حریق را بر ذریهاش حرام ایجاد کرد»؟ این کلام، صرفا منحصر به فرد حسن و حسین میباشد. در صورتیکه گمان میبری که تو با معصیت آفریدگار عزّ و جلّ به پردیس روی و پدرت موسی بن جعفر(ع) اطاعت پروردگار نماید و وی نیز به پردیس باطن گردد، دراینحالت تو در نزد پروردگار گرامیخیس از وی خواهی بود! به معبود قسم و سوگند هیچکس جز از روش طاعت به آنچه نزد معبود میباشد نخواهد رسید، و تو می پنداری با معصیت بدان می رسی، پس گمان تو گمان بدی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد»
زید اعلام کرد: اینجانب اخوی تو و پسر پدرت هستم.
حضرت در پاسخش فرمود: «تو وقتی اخوی منی که معبود عزّ و جلّ را اطاعت کنی. آفریدگار پسر نوح را هم زیرا معصیت کرد از خویشاوندان وی خارج راند.»
عیون خبرها الرضا، ج ۲، ص۲۳۴
تعدادی ماجرا از امام رضا(ع) در سرزنش زید و دعوت او به رعایت زهدوتقوا و خودداری از معاصی آمده میباشد.[۲] بعداز خشونت وی در بصره در جریان قیام ابنطباطبا و ابوالسرایا، بنابر بعضا احادیث، امام رضا(ع) در مواجهه با زید، از طریق رفتارش، انزجارآمیز حرف ذکر کرد و قسم حافظه نمود که هیچوقت با زید حرف نگوید.[۳]
زید بن موسی بن جعفر(ع)، پر اسم و رسم به زید النّار، فرزند امام کاظم(ع) و اخوی امام رضا(ع) بود. زید در قیام علویان به رهبری ابنطباطبا و ابوالسرایا در عراق (در سالهای ۱۹۹ و ۲۰۰ق) که سبب ساز به تصرف بصره شوید، کمپانی داشت. خلق و خوی خشن وی با هوا داران بنیعباس در بصره، نارضایتی امام رضا(ع) را بدنبال داشت و قسم خاطر نمود که هیچ گاه با زید کلام نگوید. بعد از مرگ ابوالسرایا و تصرف بصره بوسیله عباسیان، زید به اسارت در آمد و در حکومت مستعین در سامرا مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد درگذشت.
معاش
نبو
امام موسی کاظم (ع)
فرستاده اکرم
حضرت فاطمه امام علی
امام حسین
امام سجاد
امام محمد باقر
امام جعفر راستگو
امام موسی کاظم
پسران دختران
امام رضا ابراهیم احمد اسحاق حسین حمزه زید
عبدالله قاسم محمد اسماعیل هارون عباس
جعفر عبیدالله حسن فضل و ادب سلیمان
حضرت معصومه فاطمه صغری حکیمه رقیه امأبیها رقیه صغری کلثوم
ام جعفر لبابه زینب خدیجه علیه آمنه حسنه
بریهه عایشه ام سلمه میمونه امکلثوم
داده ها ظریف و بدون نقص درباره مجال و جای ولادت و فوت زید و دیگر اجزای معاش فردی وی در مشت وجود ندارد. زید بن موسی، اخوی امام رضا(ع) بود و نزدیک به ۲۵۰ق همزمان با خلافت مستعین، در سامراء رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد درگذشت.[۱]
ناخشنودی امام رضا(ع)
سخنان توبیخ آمیز امام رضا(ع)
خطاب به زید:
«ای زید! آیا تورا حرف عموم ابله اهل کوفه مغرور کرده است که ماجرا نمایند «فاطمه عفّت خویش را نگه داشت پس خدا حریق را بر ذریهاش حرام ایجاد کرد»؟ این کلام، صرفا منحصر به فرد حسن و حسین میباشد. در صورتیکه گمان میبری که تو با معصیت آفریدگار عزّ و جلّ به پردیس روی و پدرت موسی بن جعفر(ع) اطاعت پروردگار نماید و وی نیز به پردیس باطن گردد، دراینحالت تو در نزد پروردگار گرامیخیس از وی خواهی بود! به معبود قسم و سوگند هیچکس جز از روش طاعت به آنچه نزد معبود میباشد نخواهد رسید، و تو می پنداری با معصیت بدان می رسی، پس گمان تو گمان بدی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد»
زید اعلام کرد: اینجانب اخوی تو و پسر پدرت هستم.
حضرت در پاسخش فرمود: «تو وقتی اخوی منی که معبود عزّ و جلّ را اطاعت کنی. آفریدگار پسر نوح را هم زیرا معصیت کرد از خویشاوندان وی خارج راند.»
عیون خبرها الرضا، ج ۲، ص۲۳۴
تعدادی ماجرا از امام رضا(ع) در سرزنش زید و دعوت او به رعایت زهدوتقوا و خودداری از معاصی آمده میباشد.[۲] بعداز خشونت وی در بصره در جریان قیام ابنطباطبا و ابوالسرایا، بنابر بعضا احادیث، امام رضا(ع) در مواجهه با زید، از طریق رفتارش، انزجارآمیز حرف ذکر کرد و قسم حافظه نمود که هیچوقت با زید حرف نگوید.[۳]

جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد