اَرْقَم بْن اَبِی الاَرقَم (درگذشت ۵۵ق)، صحابی فرستاده(ص) و از سابقون در اسلام بود. مبنی بر نقلی، وی هفتمی مسلمان بوده میباشد. فرستاده(ص) بعد از مسافرت، در بین وی و زید بن سهل و آسان قول مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد برادری بست.
او در غزوه بدر، احد و دیگر غزوات کمپانی داشت. در نبرد بدر با اینکه نبی به مسلمان گفته غنائم را برگردانند البته حضرت به وی شمشیری اعطا کرد. آوازه ارقم به خیال و خاطر این میباشد که منزل او در مکه بر دامنه کوه صفا محل تجمع مسلمانها اولیه بود و در آنجا فرستاده(ص) عموم را به اسلام دعوت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میکرد.
او از راویان حدیث فرستاده(ص) و از کارگزاران گردآوری زکات بود و در حین معاویه در سن هشتاد و چندین سالگی درگذشت.
معرفی و رده
پدرش ابوالارقم، عبدمناف بن اسد (ابوجندب) بن عبدالله بن عمرو بن مخزوم از طایفه بنی مخزوم از قریش و مامان ارقم امیمه دختر حرث بن حباله از آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خزاعه بود.[۱]
بر مبنای روایتی که از فرزندان و نوادگان ارقم بیان شده، او هفتمی مسلمان بوده میباشد[۲] ولی در داستان ابن اسحاق، اسم او بعد از ۸ نفری آمده که همه بعد از ابوبکر ایمان آوردند او به حادثه ابوسلمه و ابوعبیده جراح و عثمان بن مظعون اسلام آورد.[۳]
بیشترین آوازه ارقم بدان سبب ساز میباشد که منزل او در مکه بر دامنه کوه صفا محل تجمع مسلمانها اول بود و هم در آنجا نبی عموم را به اسلام دعوت میکرد[۴] و گفتهاند که تیم بخش اعظمی در همین منزل به اسلام گرویدند.[۵] به گفته ابن اثیر وی مأمور گردآوری زکات در طی نبی(ص) بود.[۶]
کمپانی در غزوات نبی
او در بدر، احد[۷] و سریه ابوسلمه عبدالله بن عبدالاسد در محرم سال ۳ هجری قمری کمپانی داشت.[۸] در غزوه بدر با آنکه نبی(ص) به مسلمانها فرموه بود تا غنایم را بازگردانند، ولی به ارقم چاقو ارزشمندی داد[۹]
در مدینه
بعداز مهاجرت، فرستاده(ص) میان ارقم و ابوطلحه زید بن راحت قسم برادری بست.[۱۰] او در مدینه در محله بنوزریق، در منزلای که رسول(ص) به وی تخصیص اعطا کرد سکنی داشت.[۱۱] ارقم از راویان حدیث نبی بود و احادیثی از روش وی نقل گردیده است.[۱۲]
وفات
ارقم از واپسین اصحاب بدر بود[۱۳] که در هشتاد و یک سری سالگی در مدینه در حین معاویه درگذشت.[۱۴] بعضا که روز وفات اورا با روز درگذشت ابوبکر مصادف دانستهاند[۱۵] بیان کننده درین باب اورا با پدرش خلط کردهاند.[۱۶] با آنکه ارقم وصیت کرده بود تا سعد بن ابی وقاص بر وی نماز گذارد اما مروان بن حکم والی مدینه با استعمال از غایب بودن سعد قصد اقامه نماز بر پیکر اورا داشت که با مخالفت عبدالله بن ارقم و گروهی از بنی مخزوم روبه رو شد و سرنوشت سعد از روش رسید و بر پیکر وی نماز گزارد.[۱۷]
منزل ارقم
نوشتهیعلمیٔ مهم: منزل ارقم بن ابیارقم
منزل ارقم؛ منزلای که رسول اسلام در اولِ دعوت به اسلام در آنجا، عموم را به اسلام دعوت کرده و مسلمانها را آموختن میبخشید.[۱۸] نبی و مسلمان ها، بصورت مخفیانه در آنجا حضور پیدا کرده و پروردگار را عبادت میکردند تا اینکه تعداد آنها به چهل مرد رسید، از آنجا بیرون گردیده و آیین خویش را آشکار کردند.[۱۹] این منزل در مکه، کنار کوه صفا قرار داشت.[۲۰]
این منزل در تاریخ اسلام به طور یک دوران تاریخی درآمد و رویدادها روزگار مکه در کتابهای سیره با بیان اینکه پیش از منزل ارقم فیس داده یا این که آنگاه، معین میگردد.[۲۱]
پانویس
ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۲۴۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۲۱۴.
ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۲۴۲، بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۲۱۴
ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص ۲۷۰ـ۲۶۹
ابن سعد ج۳،ص۲۴۲
ابن تمهید، جمهرة انساب العرب، ۱۹۸۲م، ص۱۴۳، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۱۳۳
ابن اثیر، أُسدالغابة، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۷۴.
ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۲۴۴، بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۵۵.
واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص ۳۴۱ـ۳۴۰.
اَرْقَم بْن اَبِی الاَرقَم (درگذشت ۵۵ق)، صحابی فرستاده(ص) و از سابقون در اسلام بود. مبنی بر نقلی، وی هفتمی مسلمان بوده میباشد. فرستاده(ص) بعد از مسافرت، در بین وی و زید بن سهل و آسان قول مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد برادری بست.
او در غزوه بدر، احد و دیگر غزوات کمپانی داشت. در نبرد بدر با اینکه نبی به مسلمان گفته غنائم را برگردانند البته حضرت به وی شمشیری اعطا کرد. آوازه ارقم به خیال و خاطر این میباشد که منزل او در مکه بر دامنه کوه صفا محل تجمع مسلمانها اولیه بود و در آنجا فرستاده(ص) عموم را به اسلام دعوت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میکرد.
او از راویان حدیث فرستاده(ص) و از کارگزاران گردآوری زکات بود و در حین معاویه در سن هشتاد و چندین سالگی درگذشت.
معرفی و رده
پدرش ابوالارقم، عبدمناف بن اسد (ابوجندب) بن عبدالله بن عمرو بن مخزوم از طایفه بنی مخزوم از قریش و مامان ارقم امیمه دختر حرث بن حباله از آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خزاعه بود.[۱]
بر مبنای روایتی که از فرزندان و نوادگان ارقم بیان شده، او هفتمی مسلمان بوده میباشد[۲] ولی در داستان ابن اسحاق، اسم او بعد از ۸ نفری آمده که همه بعد از ابوبکر ایمان آوردند او به حادثه ابوسلمه و ابوعبیده جراح و عثمان بن مظعون اسلام آورد.[۳]
بیشترین آوازه ارقم بدان سبب ساز میباشد که منزل او در مکه بر دامنه کوه صفا محل تجمع مسلمانها اول بود و هم در آنجا نبی عموم را به اسلام دعوت میکرد[۴] و گفتهاند که تیم بخش اعظمی در همین منزل به اسلام گرویدند.[۵] به گفته ابن اثیر وی مأمور گردآوری زکات در طی نبی(ص) بود.[۶]
کمپانی در غزوات نبی
او در بدر، احد[۷] و سریه ابوسلمه عبدالله بن عبدالاسد در محرم سال ۳ هجری قمری کمپانی داشت.[۸] در غزوه بدر با آنکه نبی(ص) به مسلمانها فرموه بود تا غنایم را بازگردانند، ولی به ارقم چاقو ارزشمندی داد[۹]
در مدینه
بعداز مهاجرت، فرستاده(ص) میان ارقم و ابوطلحه زید بن راحت قسم برادری بست.[۱۰] او در مدینه در محله بنوزریق، در منزلای که رسول(ص) به وی تخصیص اعطا کرد سکنی داشت.[۱۱] ارقم از راویان حدیث نبی بود و احادیثی از روش وی نقل گردیده است.[۱۲]
وفات
ارقم از واپسین اصحاب بدر بود[۱۳] که در هشتاد و یک سری سالگی در مدینه در حین معاویه درگذشت.[۱۴] بعضا که روز وفات اورا با روز درگذشت ابوبکر مصادف دانستهاند[۱۵] بیان کننده درین باب اورا با پدرش خلط کردهاند.[۱۶] با آنکه ارقم وصیت کرده بود تا سعد بن ابی وقاص بر وی نماز گذارد اما مروان بن حکم والی مدینه با استعمال از غایب بودن سعد قصد اقامه نماز بر پیکر اورا داشت که با مخالفت عبدالله بن ارقم و گروهی از بنی مخزوم روبه رو شد و سرنوشت سعد از روش رسید و بر پیکر وی نماز گزارد.[۱۷]
منزل ارقم
نوشتهیعلمیٔ مهم: منزل ارقم بن ابیارقم
منزل ارقم؛ منزلای که رسول اسلام در اولِ دعوت به اسلام در آنجا، عموم را به اسلام دعوت کرده و مسلمانها را آموختن میبخشید.[۱۸] نبی و مسلمان ها، بصورت مخفیانه در آنجا حضور پیدا کرده و پروردگار را عبادت میکردند تا اینکه تعداد آنها به چهل مرد رسید، از آنجا بیرون گردیده و آیین خویش را آشکار کردند.[۱۹] این منزل در مکه، کنار کوه صفا قرار داشت.[۲۰]
این منزل در تاریخ اسلام به طور یک دوران تاریخی درآمد و رویدادها روزگار مکه در کتابهای سیره با بیان اینکه پیش از منزل ارقم فیس داده یا این که آنگاه، معین میگردد.[۲۱]
پانویس
ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۲۴۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۲۱۴.
ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۲۴۲، بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۲۱۴
ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص ۲۷۰ـ۲۶۹
ابن سعد ج۳،ص۲۴۲
ابن تمهید، جمهرة انساب العرب، ۱۹۸۲م، ص۱۴۳، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۱۳۳
ابن اثیر، أُسدالغابة، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۷۴.
ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۲۴۴، بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۵۵.
واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص ۳۴۱ـ۳۴۰.
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد