مجله خبری مساجد

فرقه‌های کلامی اهل سنت
نوشته‌ی علمی‌های مهم: مرجئه، اصحاب حدیث، اشاعره، ماتریدیه، وهابیت، و خوارج
مُرجئه، اهل حدیث، اشاعره، معتزله، ماتُریدیه و وهابیت فرقه‌های کلامی اهل سنت‌اند.[۶۹] درباره خوارج که درپی ماجرای حکمیت به‌وجود آمدند،[۷۰] اورده شده، این مجموعه اگرچه در بالا گروهی سیاسی بودند، به دنبال به فرقه‌ای کلامی با عقایدی گوناگون از سایرافراد تبدیل شدند. مهم ترین اطمینان خوارج این میباشد که فردِ مرتکب گناه کبیره، کافر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۷۱]

در برخورد به عقاید خوارج، دو دسته مُرجئه و معتزله به‌وجود آمدند. مرجئه معتقد بودند کار باتقوا یا این که گناه هیچ تأثیری در ایمان ندارد؛ ولی معتزله راهی اواسط‌خیس برگزیدند[۷۲] و گفتند مرتکب کبیره، خیر مؤمن میباشد، خیر کافر، بلکه در بین این دو میباشد.[۷۳] معتزله رؤیت خداوند با دیده ظاهری را ناممکن می دانند و در مشاجره جبر و سپردن، طرف‌دار تفویض مطلق رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آدم‌اند.[۷۴]

به‌اعتقادوباور اهل حدیث عقاید را می بایست فقط از ظواهر قرآن و روایات اخذ کرد. رهروان این فرقه با دانش صحبت مخالف بودند، چه صحبت عقلی که عقل را برهان جداگانه برای عقاید میداند و چه حرف نقلی که از عقل به کار گیری می‌نماید. پر اسم و رسم‌ترین شخصیت این تیم، احمد بن حنبل میباشد.[۷۵] اهل حدیث خدا را قابل رؤیت می دانند[۷۶] و در دعوا جبر و سپردن، عقیده جبر را آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌پذیرند.[۷۷]

اشاعره به رهروان ابوالحسن اشعری (۲۶۰ـ۳۲۴ق) گویند.[۷۸] اشاعره صفاتی را که در متن ها شرعی درباره معبود آمده میباشد، مانند «یدالله» (دست آفریدگار) و «وجه‌الله» تأویل نمی کنند و می گویند معبود دست و شکل داراست، ولی کیفیت آن برای ما معلوم وجود ندارد.[۷۹] آنها همینطور در مشاجره جبر و تفویض، عقیده استخراج را مطرح کردند که گردآوری فی مابین تفویض و جبر میباشد.[۸۰]

ماتُریدیه که به‌دست ابومنصور ماتریدی (درگذشت ۳۳۳ق) نهاد گذارده شد، همانند مذهب اشعری، پیرو راهی دربین اهل‌حدیث و معتزله بود. این فرقه کلامی عقل را دارای اعتبار میداند و برای کشف و اخذ اصول عقاید از آن فایده می گیرد. این مذهب، حُسن و قُبح افعال را می‌پذیرد، عزم بشر را در اعمال امور دخیل میداند و پروردگار را قابل رؤیت می‌شمارد.[۸۱]

وهابیت فرقه‌ای میباشد که به‌دست محمد بن عبدالوهاب (درگذشت ۱۲۰۶ق) تأسیس شد. وهابیان دیگر مسلمان ها را به کفر در عبادت و بدعت‌گذاری در آئین مجرم می‌نمایند.[۸۲] بنابر آموزه‌های وهابی، توسل به اولیای الهی و طلب شفاعت از آن ها، مهاجرت به قصد زیارت قبر نبی(ص) و اهل بیت، تبرُّک و طلب شفا از اثر ها اولیای الهی، تعمیر و زیارت قبر اولیای الهی و ساختن مسجد در کنار قبور و نذر بر اهل قبور شِرک میباشد.[۸۳]

کتاب‌های اساسی کلامی و متکلمان پر اسم و رسم
کتاب‌های اوائل المقالات، تصحیح الاعتقاد، تجرید الاعتقاد و کشف المراد، از کتاب‌های اصلی کلامی شیعه امامی میباشد.[۸۴] روحانی اثر گذار(۳۳۶یا۳۳۸-۴۱۳ق)، خواجه نصیر الدین طوسی(۵۹۷-۶۷۲ق) و علامه حلی(۶۴۸-۷۲۶ق) هم از متکلمان پررنگ امامیه می باشند.[۸۵]

بعضی از متکلمان اساسی و کتاب‌های کلامی اهل‌سنت هم به‌تفکیک مذهب کلامی‌شان عبارت میباشد از:

معتزله: حکم کننده عبدالجبار. کتاب: تفصیل الاصول الخمسه[۸۶]
اَشاعره: ابوالحسن اشعری. کتاب: مقاله‌ها‌الاسلامیّین.[۸۷] حاکم ابوبکر باقِلانی. کتاب: تمهیدالاَوائِل. ابوحامد غزالی. کتاب: الاقتصاد فی الاعتقاد. فخرالدین رازی. کتاب: المُحَصَّل الاَربعین فی اصول الدین. سعدالدین تفتازانی. کتاب: تفصیل‌المقاصد.
ماتُریدیه: ابومنصور ماتُریدی. کتاب: التوحید.
سَلَفیه: ابن‌تیمیه. کتاب: مِنهاج السّنة النبویه.[۸۸]
حرف نو
نوشته ی علمیٔ مهم: سخن نو
درباره چیستی حرف نو و اینکه آیا با حرف قدیم (سخن اسلامی) تماماً گوناگون میباشد یا این که نه، دیدگاه ها متعدد میباشد. بعضی بر این باورند که صحبت نو به عبارتی صحبت قدیم میباشد، با این تفاوت که تردید ها نو یا این که مسائل نو درین دانش مطرح گردیده یا این که در ساختار یا این که مورد آن، دگرگونی ساخته شده است؛ ولی بعضی دیگر این دو دانش را متمایز از هم دانسته[۸۹] و «التزام به شرعی خاص» و «رویه جانبدارانه» را از خصوصیت‌های سخن قدیم ذکر کرده‌اند.[۹۰]

از سویی اورده شده میباشد آنچه در لهجه فارسی «حرف تازه» خوانده می‌گردد، غالباً به عبارتی چیزی میباشد که غربیان آن را «فلسفه آیین» می‌نامند.[۹۱] مباحثی که در حرف نو مطرح می شود، غالباً این مباحث میباشد: تمجید آیین، منشأ آئین، نیاز انسان به آیین، قلمرو آئین، گویش آئین، عقل و آیین، عقل و ایمان، دانش و آئین، تجربیات فقهی، تکثرگرایی شرعی.[۹۲]

جستارهای متعلق

فرقه‌های کلامی اهل سنت
نوشته‌ی علمی‌های مهم: مرجئه، اصحاب حدیث، اشاعره، ماتریدیه، وهابیت، و خوارج
مُرجئه، اهل حدیث، اشاعره، معتزله، ماتُریدیه و وهابیت فرقه‌های کلامی اهل سنت‌اند.[۶۹] درباره خوارج که درپی ماجرای حکمیت به‌وجود آمدند،[۷۰] اورده شده، این مجموعه اگرچه در بالا گروهی سیاسی بودند، به دنبال به فرقه‌ای کلامی با عقایدی گوناگون از سایرافراد تبدیل شدند. مهم ترین اطمینان خوارج این میباشد که فردِ مرتکب گناه کبیره، کافر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۷۱]

در برخورد به عقاید خوارج، دو دسته مُرجئه و معتزله به‌وجود آمدند. مرجئه معتقد بودند کار باتقوا یا این که گناه هیچ تأثیری در ایمان ندارد؛ ولی معتزله راهی اواسط‌خیس برگزیدند[۷۲] و گفتند مرتکب کبیره، خیر مؤمن میباشد، خیر کافر، بلکه در بین این دو میباشد.[۷۳] معتزله رؤیت خداوند با دیده ظاهری را ناممکن می دانند و در مشاجره جبر و سپردن، طرف‌دار تفویض مطلق رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آدم‌اند.[۷۴]

به‌اعتقادوباور اهل حدیث عقاید را می بایست فقط از ظواهر قرآن و روایات اخذ کرد. رهروان این فرقه با دانش صحبت مخالف بودند، چه صحبت عقلی که عقل را برهان جداگانه برای عقاید میداند و چه حرف نقلی که از عقل به کار گیری می‌نماید. پر اسم و رسم‌ترین شخصیت این تیم، احمد بن حنبل میباشد.[۷۵] اهل حدیث خدا را قابل رؤیت می دانند[۷۶] و در دعوا جبر و سپردن، عقیده جبر را آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌پذیرند.[۷۷]

اشاعره به رهروان ابوالحسن اشعری (۲۶۰ـ۳۲۴ق) گویند.[۷۸] اشاعره صفاتی را که در متن ها شرعی درباره معبود آمده میباشد، مانند «یدالله» (دست آفریدگار) و «وجه‌الله» تأویل نمی کنند و می گویند معبود دست و شکل داراست، ولی کیفیت آن برای ما معلوم وجود ندارد.[۷۹] آنها همینطور در مشاجره جبر و تفویض، عقیده استخراج را مطرح کردند که گردآوری فی مابین تفویض و جبر میباشد.[۸۰]

ماتُریدیه که به‌دست ابومنصور ماتریدی (درگذشت ۳۳۳ق) نهاد گذارده شد، همانند مذهب اشعری، پیرو راهی دربین اهل‌حدیث و معتزله بود. این فرقه کلامی عقل را دارای اعتبار میداند و برای کشف و اخذ اصول عقاید از آن فایده می گیرد. این مذهب، حُسن و قُبح افعال را می‌پذیرد، عزم بشر را در اعمال امور دخیل میداند و پروردگار را قابل رؤیت می‌شمارد.[۸۱]

وهابیت فرقه‌ای میباشد که به‌دست محمد بن عبدالوهاب (درگذشت ۱۲۰۶ق) تأسیس شد. وهابیان دیگر مسلمان ها را به کفر در عبادت و بدعت‌گذاری در آئین مجرم می‌نمایند.[۸۲] بنابر آموزه‌های وهابی، توسل به اولیای الهی و طلب شفاعت از آن ها، مهاجرت به قصد زیارت قبر نبی(ص) و اهل بیت، تبرُّک و طلب شفا از اثر ها اولیای الهی، تعمیر و زیارت قبر اولیای الهی و ساختن مسجد در کنار قبور و نذر بر اهل قبور شِرک میباشد.[۸۳]

کتاب‌های اساسی کلامی و متکلمان پر اسم و رسم
کتاب‌های اوائل المقالات، تصحیح الاعتقاد، تجرید الاعتقاد و کشف المراد، از کتاب‌های اصلی کلامی شیعه امامی میباشد.[۸۴] روحانی اثر گذار(۳۳۶یا۳۳۸-۴۱۳ق)، خواجه نصیر الدین طوسی(۵۹۷-۶۷۲ق) و علامه حلی(۶۴۸-۷۲۶ق) هم از متکلمان پررنگ امامیه می باشند.[۸۵]

بعضی از متکلمان اساسی و کتاب‌های کلامی اهل‌سنت هم به‌تفکیک مذهب کلامی‌شان عبارت میباشد از:

معتزله: حکم کننده عبدالجبار. کتاب: تفصیل الاصول الخمسه[۸۶]
اَشاعره: ابوالحسن اشعری. کتاب: مقاله‌ها‌الاسلامیّین.[۸۷] حاکم ابوبکر باقِلانی. کتاب: تمهیدالاَوائِل. ابوحامد غزالی. کتاب: الاقتصاد فی الاعتقاد. فخرالدین رازی. کتاب: المُحَصَّل الاَربعین فی اصول الدین. سعدالدین تفتازانی. کتاب: تفصیل‌المقاصد.
ماتُریدیه: ابومنصور ماتُریدی. کتاب: التوحید.
سَلَفیه: ابن‌تیمیه. کتاب: مِنهاج السّنة النبویه.[۸۸]
حرف نو
نوشته ی علمیٔ مهم: سخن نو
درباره چیستی حرف نو و اینکه آیا با حرف قدیم (سخن اسلامی) تماماً گوناگون میباشد یا این که نه، دیدگاه ها متعدد میباشد. بعضی بر این باورند که صحبت نو به عبارتی صحبت قدیم میباشد، با این تفاوت که تردید ها نو یا این که مسائل نو درین دانش مطرح گردیده یا این که در ساختار یا این که مورد آن، دگرگونی ساخته شده است؛ ولی بعضی دیگر این دو دانش را متمایز از هم دانسته[۸۹] و «التزام به شرعی خاص» و «رویه جانبدارانه» را از خصوصیت‌های سخن قدیم ذکر کرده‌اند.[۹۰]

از سویی اورده شده میباشد آنچه در لهجه فارسی «حرف تازه» خوانده می‌گردد، غالباً به عبارتی چیزی میباشد که غربیان آن را «فلسفه آیین» می‌نامند.[۹۱] مباحثی که در حرف نو مطرح می شود، غالباً این مباحث میباشد: تمجید آیین، منشأ آئین، نیاز انسان به آیین، قلمرو آئین، گویش آئین، عقل و آیین، عقل و ایمان، دانش و آئین، تجربیات فقهی، تکثرگرایی شرعی.[۹۲]

جستارهای متعلق