مجله خبری مساجد

قصائد هاشمیات
قصائد هاشمیات تیتر هشت چکامه (قصیده) به گویش عربی از کمیت بن زید اسدی، شعر سرا مشهور شیعه قرن اولیه هجری قمری میباشد که درباره فضیلت ها بنی‌هاشم، اتفاق غدیر خم و اتفاق عاشورا سروده گردیده‌است. این قصیده‌ها که ۵۶۳ بیت دارااست، با دقت به محتوای آن «هاشمیات» اسم مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گرفته میباشد.

هاشمیات از او‌لین و مهم‌ترین اثر ها کمیت بن زید اسدی میباشد که به مسافت ۱۵ تا ۲۰ سال بعداز رخداد کربلا و در حین حکومت امویان سروده گردیده‌است. خصوصیت‌های خاص هاشمیات سبب ساز گردیده که‌این اشعار از شایسته ترین اشعار عرب محسوب خواهد شد و کتاب‌های متعددی در انتقاد، تفصیل و تخمیس آن نوشته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردد.

معرفی هاشمیات
هاشمیات تیتر دسته قصاید عربی از کمیت بن زید اسدی میباشد که به‌گفته ابوالفرج اصفهانی در الاغانی، از اولی اشعار او به حساب می‌آید.[۱] هاشمیات در ثنا و ذکر فضیلت ها بنی‌هاشم و خانواده فرستاده، اتفاق غدیر خم و شهیدشدن امام حسین(ع) سروده گردیده است. این سروده‌ها با دقت به محتوای آن «هاشمیات» اسم گرفته و شامل ۵۶۳ بیت در پوسته ۸ آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد قصیده میباشد.[۲]

خصوصیت‌ها
محمدرضا حکیمی، مولف‌ کتاب سرود جهش‌ها به گزارش شاعران و ادیبان عرب، هاشمیات را از حیث اصالت لفظ ها، استحکام ادغام‌ها، عُلُوّ مفهوم، توان طبع، انسجام سخن و لطافت، در سطحی بسیار خوب دانسته میباشد، به‌سیرتکامل‌ای که‌این اشعار معلقات سبع را در ذهن ها تداعی می‌نماید.[۳] همینطور بیان شده که به کار گیری از ابیات هاشمیات در شعرها و نثرها به‌تیتر شاهد نمونه، ضمانت، تخمیس و... به وسیله شاعران در حین تاریخ و تمدن ادبیات اسلامی، گواه بر التفات این قصائد میباشد.[۴]

محمد عبدالعظیم‌زاده در تحقیقی درباره شخصیت کمیت زید بن اسدی و اشعار او، یک کدام از خصوصیت‌های شعر کمیت در هاشمیات را تفاوت مدل و متد شعر از دید محتوا با دیگر اشعار شعرای فرصت وی دانسته و اعتقاد دارد کمیت در هاشمیات برنامه ای تازه ابتکار عمل کرده و ضمن ذکر شم و حزن، عملکرد نموده است در شعر خویش گویش عقل و پندار را نیز به شغل گیرد و مرثیه‌سرایی در تمدن شیعه را ارتقاء اعطا کرد و آن را با احتجاج و برهان نیز یار تشکیل داد.[۵]

کمیت در هاشمیات، در بررسی حماسه عاشورا از قضا و قدر و دست اندرکاران غیبی، معجزات و کرامات، و کارها خارق‌العاده و غیرقابل‌شعور صحبت به دربین نیاورده و حتی از روی لزوم شعری، کارها غیرعادی را به‌مکان زمامداران و جنایتکاران نفرین نمی‌نماید، بلکه به عاملان اساسی این جنایت و تقصیر کار بودن آن‌ها میپردازد؛ برخلاف تاریخ‌نگاران شام و دمشق که اتفاق ها عاشورا را با فقیه غیب آغشته کرده و آن را با قضا و قدر و کرامات جنیان و ملائک و... رابطه می‌دادند، بی‌آنکه حقیقت‌ها، تأثیر و تقصیر مردمان به‌ظواهر مسلمان را در چهره دادن اینگونه جنایتی ذکر نمایند.[۶]

تاثیرپذیری و تاثیرگذاری هاشمیات
به‌گفته حمید عباس‌زاده، کمیت در هاشمیات به‌شکل بی واسطه و غیرمستقیم از ساختار و محتوای قرآن تأثیر گرفته[۷] و همین باعث ماندگاری شعر او و بها والای ادبی هاشمیات گردیده، و لذا شاعران و ادیبان سرآمدی زیرا دعبل خزاعی و سید رضی نیز از اشعار وی تأثیر پذیرفته‌اند. محمد عبدالعظیم‌زاده مثال‌هایی از این تأثیر‌گذاری را در تفحص هاشمیات خویش به این گستردنِ بیان می‌نماید:[۸] با مقایسه ابیاتی از هاشمیات مثل بیت «الم ترنی اینجانب حُبّ آل محمّد/ اروح واغدوا خائفاً أترقبُ»[۹] با ابیاتی زیرا «الم خیس أنّی اینجانب ثلاثین حجّةٍ/ اروح واغدوا دایم الحسراتِ» از مدرسه ها آیه ها دعبل خزاعی،‌ می‌اقتدار اثر هاشمیات را بر اشعار دعبل خزاعی روئت کرد.[۱۰] همینطور با حیث به‌این بیت از هاشمیات: «وقالوا ترابی هواه ورأیه/ بِذلک اُدعی فیهم واُلَقَّبُ»[۱۱] و مقایسه آن با این بیت از شریف رضی: «وقالوا خیره کنندهُ عُجْبُ مثلی بنفسه/ وأین علی الأیام مثل أبی ابُ»[۱۲] نقل شده میباشد که تأثیر هاشمیات در سراسر قصیده ۷۲ بیتی سید‌ رضی که صحیح در وزن و قافیه هاشمیات سروده گردیده، و دارنده علت‌ها و درنگ‌های همسو میباشد، چشم می گردد.[۱۳]

سید رضی در نصیب حکمت‌های نهج‌البلاغه در نقل یکی‌از سخنان علی(ع) (واعجباه أتکون الخلافة بالصحابة والقرابة) به شعری از اشعار کمیت در هاشمیات استناد می‌نماید (فإن کنت بالشوری ملکت امورهم/ فکیف بهذا والمشیرون غُیّبُ// وإن کنت بالقربی حججت خصیمهم/ فغیرک اؤلی بالنبی واقربُ).[۱۴]

قصائد هاشمیات
قصائد هاشمیات تیتر هشت چکامه (قصیده) به گویش عربی از کمیت بن زید اسدی، شعر سرا مشهور شیعه قرن اولیه هجری قمری میباشد که درباره فضیلت ها بنی‌هاشم، اتفاق غدیر خم و اتفاق عاشورا سروده گردیده‌است. این قصیده‌ها که ۵۶۳ بیت دارااست، با دقت به محتوای آن «هاشمیات» اسم مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گرفته میباشد.

هاشمیات از او‌لین و مهم‌ترین اثر ها کمیت بن زید اسدی میباشد که به مسافت ۱۵ تا ۲۰ سال بعداز رخداد کربلا و در حین حکومت امویان سروده گردیده‌است. خصوصیت‌های خاص هاشمیات سبب ساز گردیده که‌این اشعار از شایسته ترین اشعار عرب محسوب خواهد شد و کتاب‌های متعددی در انتقاد، تفصیل و تخمیس آن نوشته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردد.

معرفی هاشمیات
هاشمیات تیتر دسته قصاید عربی از کمیت بن زید اسدی میباشد که به‌گفته ابوالفرج اصفهانی در الاغانی، از اولی اشعار او به حساب می‌آید.[۱] هاشمیات در ثنا و ذکر فضیلت ها بنی‌هاشم و خانواده فرستاده، اتفاق غدیر خم و شهیدشدن امام حسین(ع) سروده گردیده است. این سروده‌ها با دقت به محتوای آن «هاشمیات» اسم گرفته و شامل ۵۶۳ بیت در پوسته ۸ آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد قصیده میباشد.[۲]

خصوصیت‌ها
محمدرضا حکیمی، مولف‌ کتاب سرود جهش‌ها به گزارش شاعران و ادیبان عرب، هاشمیات را از حیث اصالت لفظ ها، استحکام ادغام‌ها، عُلُوّ مفهوم، توان طبع، انسجام سخن و لطافت، در سطحی بسیار خوب دانسته میباشد، به‌سیرتکامل‌ای که‌این اشعار معلقات سبع را در ذهن ها تداعی می‌نماید.[۳] همینطور بیان شده که به کار گیری از ابیات هاشمیات در شعرها و نثرها به‌تیتر شاهد نمونه، ضمانت، تخمیس و... به وسیله شاعران در حین تاریخ و تمدن ادبیات اسلامی، گواه بر التفات این قصائد میباشد.[۴]

محمد عبدالعظیم‌زاده در تحقیقی درباره شخصیت کمیت زید بن اسدی و اشعار او، یک کدام از خصوصیت‌های شعر کمیت در هاشمیات را تفاوت مدل و متد شعر از دید محتوا با دیگر اشعار شعرای فرصت وی دانسته و اعتقاد دارد کمیت در هاشمیات برنامه ای تازه ابتکار عمل کرده و ضمن ذکر شم و حزن، عملکرد نموده است در شعر خویش گویش عقل و پندار را نیز به شغل گیرد و مرثیه‌سرایی در تمدن شیعه را ارتقاء اعطا کرد و آن را با احتجاج و برهان نیز یار تشکیل داد.[۵]

کمیت در هاشمیات، در بررسی حماسه عاشورا از قضا و قدر و دست اندرکاران غیبی، معجزات و کرامات، و کارها خارق‌العاده و غیرقابل‌شعور صحبت به دربین نیاورده و حتی از روی لزوم شعری، کارها غیرعادی را به‌مکان زمامداران و جنایتکاران نفرین نمی‌نماید، بلکه به عاملان اساسی این جنایت و تقصیر کار بودن آن‌ها میپردازد؛ برخلاف تاریخ‌نگاران شام و دمشق که اتفاق ها عاشورا را با فقیه غیب آغشته کرده و آن را با قضا و قدر و کرامات جنیان و ملائک و... رابطه می‌دادند، بی‌آنکه حقیقت‌ها، تأثیر و تقصیر مردمان به‌ظواهر مسلمان را در چهره دادن اینگونه جنایتی ذکر نمایند.[۶]

تاثیرپذیری و تاثیرگذاری هاشمیات
به‌گفته حمید عباس‌زاده، کمیت در هاشمیات به‌شکل بی واسطه و غیرمستقیم از ساختار و محتوای قرآن تأثیر گرفته[۷] و همین باعث ماندگاری شعر او و بها والای ادبی هاشمیات گردیده، و لذا شاعران و ادیبان سرآمدی زیرا دعبل خزاعی و سید رضی نیز از اشعار وی تأثیر پذیرفته‌اند. محمد عبدالعظیم‌زاده مثال‌هایی از این تأثیر‌گذاری را در تفحص هاشمیات خویش به این گستردنِ بیان می‌نماید:[۸] با مقایسه ابیاتی از هاشمیات مثل بیت «الم ترنی اینجانب حُبّ آل محمّد/ اروح واغدوا خائفاً أترقبُ»[۹] با ابیاتی زیرا «الم خیس أنّی اینجانب ثلاثین حجّةٍ/ اروح واغدوا دایم الحسراتِ» از مدرسه ها آیه ها دعبل خزاعی،‌ می‌اقتدار اثر هاشمیات را بر اشعار دعبل خزاعی روئت کرد.[۱۰] همینطور با حیث به‌این بیت از هاشمیات: «وقالوا ترابی هواه ورأیه/ بِذلک اُدعی فیهم واُلَقَّبُ»[۱۱] و مقایسه آن با این بیت از شریف رضی: «وقالوا خیره کنندهُ عُجْبُ مثلی بنفسه/ وأین علی الأیام مثل أبی ابُ»[۱۲] نقل شده میباشد که تأثیر هاشمیات در سراسر قصیده ۷۲ بیتی سید‌ رضی که صحیح در وزن و قافیه هاشمیات سروده گردیده، و دارنده علت‌ها و درنگ‌های همسو میباشد، چشم می گردد.[۱۳]

سید رضی در نصیب حکمت‌های نهج‌البلاغه در نقل یکی‌از سخنان علی(ع) (واعجباه أتکون الخلافة بالصحابة والقرابة) به شعری از اشعار کمیت در هاشمیات استناد می‌نماید (فإن کنت بالشوری ملکت امورهم/ فکیف بهذا والمشیرون غُیّبُ// وإن کنت بالقربی حججت خصیمهم/ فغیرک اؤلی بالنبی واقربُ).[۱۴]