مسجد فرمانروا اصفهان یا این که مسجد امام یکیاز اثر ها گرانبها مانده از مجال صفویه میباشد. این مسجد به خیال و خاطر ابتکارات معماری، هوش و نبوغ مهندسان و معماران و ابتکار عمل در تزیینات، الگویی برای تشکیل داد مسجدهای پس از خویش شد. ادله تشکیل داد مسجد پاد شاه یا این که مسجد جامع عباسی فرمان روا طهماسب صفوی توانسته بود از یکی نبرد هایش جان تندرست به در پیروز شود و به همین استدلال نذر کرده بود به خیال تن درستی و فائق وارد شدن از آن، مسجدی سازه نماید، مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد البته به جهت نبرد با ازبک ها نتوانست نذرش را ادا نماید. بعداز مدتی نوه وی، رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد سلطان عباس صفوی نذر پدربزرگ خویش را در رقابت با مسجد جامع، مساجد گشوده باقیمانده از زمان سلجوقیان، ادا کرد و این مسجد با شکوه را ایجاد کرد. آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد مسجد فرمان روا بلندترین مناره های میدان نقش دنیا را داراست و گنبد کلان و فیروزه ای آن شاهکار معماری به حساب میآید. سردر کلان آن با تلفیق رنگ های آبی رنگ و فیروزه ای با هنر قشنگ کاشی کاری اکنون و هوای جالبی بدین مسجد داده میباشد.
فرمان روا عباس در حیث داشت اصفهان را پایتخت جمهوری اسلامی ایران نماید و در لحاظ داشت میدان نقش عالم را اساس کسب و کار و حکومت قرار بدهد، به همین ادله دستورداد این مسجد در مساحت گران قدر و با ظرفیت برگزاری مراسم های شرعی متعدد در اصفهان، پایتخت صفویان، ساخته خواهد شد.
اسم مسجد
این مسجد در پیشین به دلیلی ساخته شدن به فرمان سلطان با اسم مسجد پادشاه شناخته میشد، برخی نیز آن را با اسم مسجد سلطانی و مسجد جامع عباسی می شناختند. ولی اسم مسجد مهدیه یا این که المهدی راجعبه این مسجد نیز به گوش میخورد. پس از انقلاب فرهنگی سال 1357 اسم این مسجد به مسجد امام تغییر تحول داده شد و تا امروز نیز به همین اسم خوانده میشود، البته بعضی از عموم هنوز آن را مسجد سلطان عباس میدانند و به اختصار آن را مسجد پادشاه میگویند.
وجود تمایز و مورد ها جذاب درباره ی مسجد امام
اختلاف زاویه مسجد و قبله
میدان نقش دنیا در راستای 4 جهت اساسی ایجاد شده است البته مساجد بایستی رو به کعبه یعنی رو به قبله ساخته شوند. بقیه بناهای میدان و تقارن آنان در میدان نقش دنیا به سازندگان مسجد پاد شاه اذن نمی اعطا کرد با ساخت و ساز کناره و زاویه در اضلاع میدان، نمای آن را بر هم بزنند. برای حل این ایراد راز در مهم مسجد در ضلع میدان قرار گرفت و با گردنی راهرو مانند و نامحسوس مسجد به سمت قبله چرخانده شد، با این هم اکنون شما متوجه این چرخش هنگام ورود به مسجد نمی گردید. 2 مناره داخلی و گنبد مسجد نیز به نحوی پیاده سازی شدند تا این انحراف را بپوشانند و از تک تک نواحی میدان گنبد مسجد به دیده بخورد. احتساب ترازو چرخش مسجد، به وسیله روضه خوان بهایی اعمال شد.
تزئینات مسجد امام
همزمان با تشکیل داد مسجد فرمانروا معدن سنگی در نزدیکی اصفهان کشف شد و سنگ های مرمر تراش خورده یک دست در بخش های زیر دیوارهای مسجد از این معدن تهیه و تنظیم شدند. محراب که مهم ترین نصیب کلیه مساجد میباشد، در مسجد فرمانروا به زیبایی تاسیس شده است. محراب مرمری یکدست این مسجد نیز از همین معدن تهیه و تنظیم شد و از شایسته ترین محراب ها بین مساجد هم عصر خویش میباشد.
گفته میشود در ایجاد کرد مسجد فرمان روا 18000000 قطعه خشت و 475000 کاشی به فعالیت رفته میباشد. هنرهای متفاوت سنگ تراشی، منبت کاری، خوش نویسی و کاشی های هفت رنگ درین مسجد به وفور مشاهده میشود. هر تعدادی هنرمندان و استادکاران زیادی در تشکیل داد این مسجد نقش داشته اند، البته نامونشان و روح یک دست مسجد بر قرار میباشد و به لحاظ میرسد بوسیله 1 معمار ایجاد شده است.
این مسجد با رنگ های آبی رنگ و لاجوردی خویش فلسفه انتظار و نگاه به عرش را در شیعه ها تداعی می نماید، این ادغام رنگ همینطور نمایی قشنگ فی مابین بقیه بناهای آجری میدان، بهاین مسجد داده میباشد. سردر باشکوه مسجد فرمانروا آنقدر دعوت کننده میباشد که مانند آغوشی اشخاص را به سوی خویش میخواند.
منعکس شدن صدا
یک کدام از شگفتی ها این مسجد که فی مابین گردشگران اهل ایران و فرنگی دارای اسم و رسم میباشد و همگی مشتاق دیدن و یا این که عالی بگوییم شنیدن آن میباشند، منعکس شدن صدا پایین گنبد مهم مسجد میباشد. گفته میشود ساختار گنبد مسجد ادله این منعکس شدن میباشد و به موذن اذن می داده صدایش را به گوش همگی نماز گزاران برساند.
در بازدید از این بخش مسجد میبینید راهنمایان معمولا اسکناسی تازه را جنبش میدهند و به باعث همین منعکس شدن شما میتوانید صدای آن را در کل صحن مسجد بشنوید. میتوانید در مکعب مشخص و معلوم گردیده، تحت گنبد بایستید و کف بزنید یا این که پا بکوبید تا این منعکس شدن صدا را تجارب نمایید.
سنگ شاخص
بعداز بازدید از گنبد وسیع مسجد پاد شاه، به ایوان غربی مسجد میروید و در آنجا سنگی مستطیل صورت کنار سنگ دیگری به صورت مثلث به شما نشان داده میشود. این بنا با اسم سنگ شاخص شناخته میشود. در حین های قدیم از این سنگ تحت عنوان شاخص ظهر به کار گیری میشد، زیرا در تک تک روز های سال، هنگام ظهر این سنگ سایه ندارد و ظهر فقاهتی را نشانه میدهد.
این بنا به وسیله روضه خوان بهایی ایجاد شده است. وی اندازه سنگ مثلث را به نحوی احتساب کرده تا در هر زاویه از تابش نوروروشنایی خورشید بازدارنده چشم شدن زاویه آن خواهد شد. در طی ظهر سایه کوتاه خیس میباشد و پایین این سنگ قرار میگیرد تا به حیث رسد سنگ سایه ندارد. سایه های بلند خیس مرتبط با وقتی غیر از ظهر میباشند و از پایین سنگ مثلث خارج میزنند و بنابراین ظهر فقهی تشخیص داده میشود.
پیاده سازی خدمت های بهداشتی
مسجد امام به جهت مرکزیتش، از تعداد زائران بسیار متعددی منتفع بود و این مسئله نیاز به سرویس ها این جای مذهبی نظیر توالت را ارتقاء می بخشید. با دقت به هوا گرم و کم آب اصفهان، معماران از این مزیت به کار گیری کرده اند و مسافت خدمت های بهداشتی را تا تراس مسجد به طوری پیاده سازی کرده اند تا کف کفش ها پیش از وصال به تراس کم آب گردد و ایوان مسجد تمیز بماند. در ازای دستشویی در باطن تیم و مجاورت مسجد می باشند.
معماری مسجد فرمان روا
مسجد پادشاه در مقایسه با مساجد شبیه خودش، نظیر مسجد نماینده قانونی شیراز یا این که بقیه مسجد های اصفهان، بعدها بزرگتر و معماری با شکوه تری داراست و ادله آن رقابت امپراطوری های تبارک صفوی و عثمانی بود.
گنبد مهم، 2 شبستان در شرق و غرب، 4 مناره، 4 حیاط در نزدیکی و تراس میانی، بخش های مهم مسجد امام را تشکیل میدهند. شبستان ردیف دار اختصاصی مساجد مدل خراسانی بود، گنبدهایی با پوشش داخلی و فرنگی و کاشی کاری های منحصربهفرد و حیاط در 4 طرف مسجد نیز شاخصه مساجد اهل ایران محسوب میشد، مسجد پاد شاه با داشتن تک تک این المان ها مسجد ممتاز اهل ایران اسلامی به اکانت می آمد. این مسجد ضمن بخش های فوق، مکتب ناصریه و مکتب سلیمایه را نیز در خویش مکان داده میباشد.
گنبد مسجد فرمانروا
گنبدی با رنگ فیروزه ای دیده گیر ترین قسمت مسجد امام اصفهان در آحاد میدان نقش دنیا میباشد و به جهت اندازه گرانقدر، ترکیبات قشنگ و طول بلندش از مجموع بخش های میدان دیده میشود. درون و بیرون این گنبد با هنر قشنگ کاشی کاری پوشیده گردیدهاست و روی ساقه آن 8 کتیبه با نشانهها قرآن وجود دارااست. این گنبد از مالامال کارترین و هنرمندنه ترین اثر ها قرن 11 بهحساب میآید و در به عبارتی فرصت بلند ترین سازه در شهر اصفهان بوده میباشد. اما که در کنار این گنبد، مسجد روحانی لطف الله و گنبد هنرمندانه آن نیز یکیاز با شکوه ترین اثر ها تاریخ معماری محسوب میشود.
روش ایجاد کرد گنبد مسجد پادشاه اصفهان به طور 2 قالب گسسته میباشد، به گونه ای که قالب بیرونی یا این که به عبارتی خویش، طول بیشتری داشته تا از مجموع قسمت های میدان نقش دنیا نمایان باشد. البته از آنجایی که مساجد به بشر ها احترام می گذاشتند، این گنبد گسترده الجثه با طول 52 متر، با مقیاس های انسانی سازگار خلا. بدین ترتیب بخشی گنبدی صورت در تحت گنبد مهم تاسیس شده است که مسافت آنان از یکدیگر به 16 متر میرسد. وجود این خلأ در میان 2 قالب باعث گردیده تا عایق گرمایی نیکی باشد و منعکس شدن صدا را به سازه کادو دهد. تحت گنبد نیز صحن مسجد با 40 ردیف و طاق قرار گرفته میباشد.
مناره های مسجد فرمان روا
مناره های مساجد نشات گرفته از منار یا این که به عبارتی محل نار و حریق بودند تا موذن بر راز آنها رفته و صدایش به تک تک شهر رسد. مناره ها در مسجد امام نیز به صورتی قشنگ و اندکی گوناگون با بقیه مساجد درست شده اند. این مسجد 2 جفت یعنی 4 عدد مناره دارااست. جفت اولیه مناره های مهم با طول 48 متر می باشند و در راستا قبله قرار گرفته اند، ولی جفت دیگر در سردر مسجد در ضلع میدان نقش دنیا درست شده اند و قامتشان به 42 متر میرسد.
تراس مسجد فرمان روا
4 تراس و تراس، این مسجد را در بر گرفته اند. حیاط مهم در طرفین مناره های مهم تاسیس شده است و طول آن به 33 متر میرسد. این حیاط به وسیله هنر نگارگری گل و گیاه و هنر معرق تزیین گردیده است. در تراس اساسی دری چوبی با روکش طلا و جواهرات و نقره جای دارد. این در، در طول فرمانروا صفی ساخته شد و روی آن اشعار فارسی حکاکی شدهاست. تاریخی به خط نستیعلیق بر رشد به تصویر کشیده گردیدهاست که می اقتدار متوجه شد در سال 1038 قمری تاسیس شده است.
شبستان مسجد امام
ایوان شبستان 2 طبقه میباشد و بخشی از آن حجره حجره میباشد. زیرا این مسجد، مکتب علم ها فقهی را نیز در خویش داشته، این حجره ها برای اقامت و علم آموزی طلاب به کار گیری می شدند.
مسجد پاد شاه 2 شبستان را نیز در ضلع شرقی و غربی خویش مکان داده و محلی برای برگزاری نماز در فضاهای بسته مهیا نموده است. شبستان شرقی معمولی خیس البته والا خیس میباشد، البته شبستان غربی تزیینات بیشتری دارااست و در آن محراب مرمری دیده نواز و هنر کاشی کاری هفت رنگ هنرمندان خوش ذوق وسلیقه این مسجد را به اکران نهاده میباشد.
از سایر تزیینات این مسجد می شود به کاشی کاری های فراوان، کتیبه و سنگ آب مشهورش اشاره نمود. سنگاب طرفی تبارک از کالا سنگ به طور یک پارچه و تراش خورده است و از آن برای روی هم گذاشتن آب باران در ایوان مسجد به کار گیری میشد.
تصویب ملی
مسجد فرمان روا اصفهان میراثی میباشد جهانی که در 15 دی 1310 با شماره 107 به تصویب ملی رسید و همپا با میدان نقش دنیا نیز در سازمان ارثیه جهانی یونسکو تصویب شد.
نکته: ساعتها باردید از مسجد امام در روزهای نماز آدینه، عزاداری ها و اعتکاف متعدد میباشد و در حین نماز ظهر قابلیت بازدید ندارد.
اسم مسجد
این مسجد در پیشین به دلیلی ساخته شدن به فرمان سلطان با اسم مسجد پادشاه شناخته میشد، برخی نیز آن را با اسم مسجد سلطانی و مسجد جامع عباسی می شناختند. ولی اسم مسجد مهدیه یا این که المهدی راجعبه این مسجد نیز به گوش میخورد. پس از انقلاب فرهنگی سال 1357 اسم این مسجد به مسجد امام تغییر تحول داده شد و تا امروز نیز به همین اسم خوانده میشود، البته بعضی از عموم هنوز آن را مسجد سلطان عباس میدانند و به اختصار آن را مسجد پادشاه میگویند.
وجود تمایز و مورد ها جذاب درباره ی مسجد امام
اختلاف زاویه مسجد و قبله
میدان نقش دنیا در راستای 4 جهت اساسی ایجاد شده است البته مساجد بایستی رو به کعبه یعنی رو به قبله ساخته شوند. بقیه بناهای میدان و تقارن آنان در میدان نقش دنیا به سازندگان مسجد پاد شاه اذن نمی اعطا کرد با ساخت و ساز کناره و زاویه در اضلاع میدان، نمای آن را بر هم بزنند. برای حل این ایراد راز در مهم مسجد در ضلع میدان قرار گرفت و با گردنی راهرو مانند و نامحسوس مسجد به سمت قبله چرخانده شد، با این هم اکنون شما متوجه این چرخش هنگام ورود به مسجد نمی گردید. 2 مناره داخلی و گنبد مسجد نیز به نحوی پیاده سازی شدند تا این انحراف را بپوشانند و از تک تک نواحی میدان گنبد مسجد به دیده بخورد. احتساب ترازو چرخش مسجد، به وسیله روضه خوان بهایی اعمال شد.
تزئینات مسجد امام
همزمان با تشکیل داد مسجد فرمانروا معدن سنگی در نزدیکی اصفهان کشف شد و سنگ های مرمر تراش خورده یک دست در بخش های زیر دیوارهای مسجد از این معدن تهیه و تنظیم شدند. محراب که مهم ترین نصیب کلیه مساجد میباشد، در مسجد فرمانروا به زیبایی تاسیس شده است. محراب مرمری یکدست این مسجد نیز از همین معدن تهیه و تنظیم شد و از شایسته ترین محراب ها بین مساجد هم عصر خویش میباشد.
گفته میشود در ایجاد کرد مسجد فرمان روا 18000000 قطعه خشت و 475000 کاشی به فعالیت رفته میباشد. هنرهای متفاوت سنگ تراشی، منبت کاری، خوش نویسی و کاشی های هفت رنگ درین مسجد به وفور مشاهده میشود. هر تعدادی هنرمندان و استادکاران زیادی در تشکیل داد این مسجد نقش داشته اند، البته نامونشان و روح یک دست مسجد بر قرار میباشد و به لحاظ میرسد بوسیله 1 معمار ایجاد شده است.
این مسجد با رنگ های آبی رنگ و لاجوردی خویش فلسفه انتظار و نگاه به عرش را در شیعه ها تداعی می نماید، این ادغام رنگ همینطور نمایی قشنگ فی مابین بقیه بناهای آجری میدان، بهاین مسجد داده میباشد. سردر باشکوه مسجد فرمانروا آنقدر دعوت کننده میباشد که مانند آغوشی اشخاص را به سوی خویش میخواند.
منعکس شدن صدا
یک کدام از شگفتی ها این مسجد که فی مابین گردشگران اهل ایران و فرنگی دارای اسم و رسم میباشد و همگی مشتاق دیدن و یا این که عالی بگوییم شنیدن آن میباشند، منعکس شدن صدا پایین گنبد مهم مسجد میباشد. گفته میشود ساختار گنبد مسجد ادله این منعکس شدن میباشد و به موذن اذن می داده صدایش را به گوش همگی نماز گزاران برساند.
در بازدید از این بخش مسجد میبینید راهنمایان معمولا اسکناسی تازه را جنبش میدهند و به باعث همین منعکس شدن شما میتوانید صدای آن را در کل صحن مسجد بشنوید. میتوانید در مکعب مشخص و معلوم گردیده، تحت گنبد بایستید و کف بزنید یا این که پا بکوبید تا این منعکس شدن صدا را تجارب نمایید.
سنگ شاخص
بعداز بازدید از گنبد وسیع مسجد پاد شاه، به ایوان غربی مسجد میروید و در آنجا سنگی مستطیل صورت کنار سنگ دیگری به صورت مثلث به شما نشان داده میشود. این بنا با اسم سنگ شاخص شناخته میشود. در حین های قدیم از این سنگ تحت عنوان شاخص ظهر به کار گیری میشد، زیرا در تک تک روز های سال، هنگام ظهر این سنگ سایه ندارد و ظهر فقاهتی را نشانه میدهد.
این بنا به وسیله روضه خوان بهایی ایجاد شده است. وی اندازه سنگ مثلث را به نحوی احتساب کرده تا در هر زاویه از تابش نوروروشنایی خورشید بازدارنده چشم شدن زاویه آن خواهد شد. در طی ظهر سایه کوتاه خیس میباشد و پایین این سنگ قرار میگیرد تا به حیث رسد سنگ سایه ندارد. سایه های بلند خیس مرتبط با وقتی غیر از ظهر میباشند و از پایین سنگ مثلث خارج میزنند و بنابراین ظهر فقهی تشخیص داده میشود.
پیاده سازی خدمت های بهداشتی
مسجد امام به جهت مرکزیتش، از تعداد زائران بسیار متعددی منتفع بود و این مسئله نیاز به سرویس ها این جای مذهبی نظیر توالت را ارتقاء می بخشید. با دقت به هوا گرم و کم آب اصفهان، معماران از این مزیت به کار گیری کرده اند و مسافت خدمت های بهداشتی را تا تراس مسجد به طوری پیاده سازی کرده اند تا کف کفش ها پیش از وصال به تراس کم آب گردد و ایوان مسجد تمیز بماند. در ازای دستشویی در باطن تیم و مجاورت مسجد می باشند.
معماری مسجد فرمان روا
مسجد پادشاه در مقایسه با مساجد شبیه خودش، نظیر مسجد نماینده قانونی شیراز یا این که بقیه مسجد های اصفهان، بعدها بزرگتر و معماری با شکوه تری داراست و ادله آن رقابت امپراطوری های تبارک صفوی و عثمانی بود.
گنبد مهم، 2 شبستان در شرق و غرب، 4 مناره، 4 حیاط در نزدیکی و تراس میانی، بخش های مهم مسجد امام را تشکیل میدهند. شبستان ردیف دار اختصاصی مساجد مدل خراسانی بود، گنبدهایی با پوشش داخلی و فرنگی و کاشی کاری های منحصربهفرد و حیاط در 4 طرف مسجد نیز شاخصه مساجد اهل ایران محسوب میشد، مسجد پاد شاه با داشتن تک تک این المان ها مسجد ممتاز اهل ایران اسلامی به اکانت می آمد. این مسجد ضمن بخش های فوق، مکتب ناصریه و مکتب سلیمایه را نیز در خویش مکان داده میباشد.
گنبد مسجد فرمانروا
گنبدی با رنگ فیروزه ای دیده گیر ترین قسمت مسجد امام اصفهان در آحاد میدان نقش دنیا میباشد و به جهت اندازه گرانقدر، ترکیبات قشنگ و طول بلندش از مجموع بخش های میدان دیده میشود. درون و بیرون این گنبد با هنر قشنگ کاشی کاری پوشیده گردیدهاست و روی ساقه آن 8 کتیبه با نشانهها قرآن وجود دارااست. این گنبد از مالامال کارترین و هنرمندنه ترین اثر ها قرن 11 بهحساب میآید و در به عبارتی فرصت بلند ترین سازه در شهر اصفهان بوده میباشد. اما که در کنار این گنبد، مسجد روحانی لطف الله و گنبد هنرمندانه آن نیز یکیاز با شکوه ترین اثر ها تاریخ معماری محسوب میشود.
روش ایجاد کرد گنبد مسجد پادشاه اصفهان به طور 2 قالب گسسته میباشد، به گونه ای که قالب بیرونی یا این که به عبارتی خویش، طول بیشتری داشته تا از مجموع قسمت های میدان نقش دنیا نمایان باشد. البته از آنجایی که مساجد به بشر ها احترام می گذاشتند، این گنبد گسترده الجثه با طول 52 متر، با مقیاس های انسانی سازگار خلا. بدین ترتیب بخشی گنبدی صورت در تحت گنبد مهم تاسیس شده است که مسافت آنان از یکدیگر به 16 متر میرسد. وجود این خلأ در میان 2 قالب باعث گردیده تا عایق گرمایی نیکی باشد و منعکس شدن صدا را به سازه کادو دهد. تحت گنبد نیز صحن مسجد با 40 ردیف و طاق قرار گرفته میباشد.
مناره های مسجد فرمان روا
مناره های مساجد نشات گرفته از منار یا این که به عبارتی محل نار و حریق بودند تا موذن بر راز آنها رفته و صدایش به تک تک شهر رسد. مناره ها در مسجد امام نیز به صورتی قشنگ و اندکی گوناگون با بقیه مساجد درست شده اند. این مسجد 2 جفت یعنی 4 عدد مناره دارااست. جفت اولیه مناره های مهم با طول 48 متر می باشند و در راستا قبله قرار گرفته اند، ولی جفت دیگر در سردر مسجد در ضلع میدان نقش دنیا درست شده اند و قامتشان به 42 متر میرسد.
تراس مسجد فرمان روا
4 تراس و تراس، این مسجد را در بر گرفته اند. حیاط مهم در طرفین مناره های مهم تاسیس شده است و طول آن به 33 متر میرسد. این حیاط به وسیله هنر نگارگری گل و گیاه و هنر معرق تزیین گردیده است. در تراس اساسی دری چوبی با روکش طلا و جواهرات و نقره جای دارد. این در، در طول فرمانروا صفی ساخته شد و روی آن اشعار فارسی حکاکی شدهاست. تاریخی به خط نستیعلیق بر رشد به تصویر کشیده گردیدهاست که می اقتدار متوجه شد در سال 1038 قمری تاسیس شده است.
شبستان مسجد امام
ایوان شبستان 2 طبقه میباشد و بخشی از آن حجره حجره میباشد. زیرا این مسجد، مکتب علم ها فقهی را نیز در خویش داشته، این حجره ها برای اقامت و علم آموزی طلاب به کار گیری می شدند.
مسجد پاد شاه 2 شبستان را نیز در ضلع شرقی و غربی خویش مکان داده و محلی برای برگزاری نماز در فضاهای بسته مهیا نموده است. شبستان شرقی معمولی خیس البته والا خیس میباشد، البته شبستان غربی تزیینات بیشتری دارااست و در آن محراب مرمری دیده نواز و هنر کاشی کاری هفت رنگ هنرمندان خوش ذوق وسلیقه این مسجد را به اکران نهاده میباشد.
از سایر تزیینات این مسجد می شود به کاشی کاری های فراوان، کتیبه و سنگ آب مشهورش اشاره نمود. سنگاب طرفی تبارک از کالا سنگ به طور یک پارچه و تراش خورده است و از آن برای روی هم گذاشتن آب باران در ایوان مسجد به کار گیری میشد.
تصویب ملی
مسجد فرمان روا اصفهان میراثی میباشد جهانی که در 15 دی 1310 با شماره 107 به تصویب ملی رسید و همپا با میدان نقش دنیا نیز در سازمان ارثیه جهانی یونسکو تصویب شد.
نکته: ساعتها باردید از مسجد امام در روزهای نماز آدینه، عزاداری ها و اعتکاف متعدد میباشد و در حین نماز ظهر قابلیت بازدید ندارد.
مسجد فرمانروا اصفهان یا این که مسجد امام یکیاز اثر ها گرانبها مانده از مجال صفویه میباشد. این مسجد به خیال و خاطر ابتکارات معماری، هوش و نبوغ مهندسان و معماران و ابتکار عمل در تزیینات، الگویی برای تشکیل داد مسجدهای پس از خویش شد. ادله تشکیل داد مسجد پاد شاه یا این که مسجد جامع عباسی فرمان روا طهماسب صفوی توانسته بود از یکی نبرد هایش جان تندرست به در پیروز شود و به همین استدلال نذر کرده بود به خیال تن درستی و فائق وارد شدن از آن، مسجدی سازه نماید، مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد البته به جهت نبرد با ازبک ها نتوانست نذرش را ادا نماید. بعداز مدتی نوه وی، رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد سلطان عباس صفوی نذر پدربزرگ خویش را در رقابت با مسجد جامع، مساجد گشوده باقیمانده از زمان سلجوقیان، ادا کرد و این مسجد با شکوه را ایجاد کرد. آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد مسجد فرمان روا بلندترین مناره های میدان نقش دنیا را داراست و گنبد کلان و فیروزه ای آن شاهکار معماری به حساب میآید. سردر کلان آن با تلفیق رنگ های آبی رنگ و فیروزه ای با هنر قشنگ کاشی کاری اکنون و هوای جالبی بدین مسجد داده میباشد.
فرمان روا عباس در حیث داشت اصفهان را پایتخت جمهوری اسلامی ایران نماید و در لحاظ داشت میدان نقش عالم را اساس کسب و کار و حکومت قرار بدهد، به همین ادله دستورداد این مسجد در مساحت گران قدر و با ظرفیت برگزاری مراسم های شرعی متعدد در اصفهان، پایتخت صفویان، ساخته خواهد شد.
اسم مسجد
این مسجد در پیشین به دلیلی ساخته شدن به فرمان سلطان با اسم مسجد پادشاه شناخته میشد، برخی نیز آن را با اسم مسجد سلطانی و مسجد جامع عباسی می شناختند. ولی اسم مسجد مهدیه یا این که المهدی راجعبه این مسجد نیز به گوش میخورد. پس از انقلاب فرهنگی سال 1357 اسم این مسجد به مسجد امام تغییر تحول داده شد و تا امروز نیز به همین اسم خوانده میشود، البته بعضی از عموم هنوز آن را مسجد سلطان عباس میدانند و به اختصار آن را مسجد پادشاه میگویند.
وجود تمایز و مورد ها جذاب درباره ی مسجد امام
اختلاف زاویه مسجد و قبله
میدان نقش دنیا در راستای 4 جهت اساسی ایجاد شده است البته مساجد بایستی رو به کعبه یعنی رو به قبله ساخته شوند. بقیه بناهای میدان و تقارن آنان در میدان نقش دنیا به سازندگان مسجد پاد شاه اذن نمی اعطا کرد با ساخت و ساز کناره و زاویه در اضلاع میدان، نمای آن را بر هم بزنند. برای حل این ایراد راز در مهم مسجد در ضلع میدان قرار گرفت و با گردنی راهرو مانند و نامحسوس مسجد به سمت قبله چرخانده شد، با این هم اکنون شما متوجه این چرخش هنگام ورود به مسجد نمی گردید. 2 مناره داخلی و گنبد مسجد نیز به نحوی پیاده سازی شدند تا این انحراف را بپوشانند و از تک تک نواحی میدان گنبد مسجد به دیده بخورد. احتساب ترازو چرخش مسجد، به وسیله روضه خوان بهایی اعمال شد.
تزئینات مسجد امام
همزمان با تشکیل داد مسجد فرمانروا معدن سنگی در نزدیکی اصفهان کشف شد و سنگ های مرمر تراش خورده یک دست در بخش های زیر دیوارهای مسجد از این معدن تهیه و تنظیم شدند. محراب که مهم ترین نصیب کلیه مساجد میباشد، در مسجد فرمانروا به زیبایی تاسیس شده است. محراب مرمری یکدست این مسجد نیز از همین معدن تهیه و تنظیم شد و از شایسته ترین محراب ها بین مساجد هم عصر خویش میباشد.
گفته میشود در ایجاد کرد مسجد فرمان روا 18000000 قطعه خشت و 475000 کاشی به فعالیت رفته میباشد. هنرهای متفاوت سنگ تراشی، منبت کاری، خوش نویسی و کاشی های هفت رنگ درین مسجد به وفور مشاهده میشود. هر تعدادی هنرمندان و استادکاران زیادی در تشکیل داد این مسجد نقش داشته اند، البته نامونشان و روح یک دست مسجد بر قرار میباشد و به لحاظ میرسد بوسیله 1 معمار ایجاد شده است.
این مسجد با رنگ های آبی رنگ و لاجوردی خویش فلسفه انتظار و نگاه به عرش را در شیعه ها تداعی می نماید، این ادغام رنگ همینطور نمایی قشنگ فی مابین بقیه بناهای آجری میدان، بهاین مسجد داده میباشد. سردر باشکوه مسجد فرمانروا آنقدر دعوت کننده میباشد که مانند آغوشی اشخاص را به سوی خویش میخواند.
منعکس شدن صدا
یک کدام از شگفتی ها این مسجد که فی مابین گردشگران اهل ایران و فرنگی دارای اسم و رسم میباشد و همگی مشتاق دیدن و یا این که عالی بگوییم شنیدن آن میباشند، منعکس شدن صدا پایین گنبد مهم مسجد میباشد. گفته میشود ساختار گنبد مسجد ادله این منعکس شدن میباشد و به موذن اذن می داده صدایش را به گوش همگی نماز گزاران برساند.
در بازدید از این بخش مسجد میبینید راهنمایان معمولا اسکناسی تازه را جنبش میدهند و به باعث همین منعکس شدن شما میتوانید صدای آن را در کل صحن مسجد بشنوید. میتوانید در مکعب مشخص و معلوم گردیده، تحت گنبد بایستید و کف بزنید یا این که پا بکوبید تا این منعکس شدن صدا را تجارب نمایید.
سنگ شاخص
بعداز بازدید از گنبد وسیع مسجد پاد شاه، به ایوان غربی مسجد میروید و در آنجا سنگی مستطیل صورت کنار سنگ دیگری به صورت مثلث به شما نشان داده میشود. این بنا با اسم سنگ شاخص شناخته میشود. در حین های قدیم از این سنگ تحت عنوان شاخص ظهر به کار گیری میشد، زیرا در تک تک روز های سال، هنگام ظهر این سنگ سایه ندارد و ظهر فقاهتی را نشانه میدهد.
این بنا به وسیله روضه خوان بهایی ایجاد شده است. وی اندازه سنگ مثلث را به نحوی احتساب کرده تا در هر زاویه از تابش نوروروشنایی خورشید بازدارنده چشم شدن زاویه آن خواهد شد. در طی ظهر سایه کوتاه خیس میباشد و پایین این سنگ قرار میگیرد تا به حیث رسد سنگ سایه ندارد. سایه های بلند خیس مرتبط با وقتی غیر از ظهر میباشند و از پایین سنگ مثلث خارج میزنند و بنابراین ظهر فقهی تشخیص داده میشود.
پیاده سازی خدمت های بهداشتی
مسجد امام به جهت مرکزیتش، از تعداد زائران بسیار متعددی منتفع بود و این مسئله نیاز به سرویس ها این جای مذهبی نظیر توالت را ارتقاء می بخشید. با دقت به هوا گرم و کم آب اصفهان، معماران از این مزیت به کار گیری کرده اند و مسافت خدمت های بهداشتی را تا تراس مسجد به طوری پیاده سازی کرده اند تا کف کفش ها پیش از وصال به تراس کم آب گردد و ایوان مسجد تمیز بماند. در ازای دستشویی در باطن تیم و مجاورت مسجد می باشند.
معماری مسجد فرمان روا
مسجد پادشاه در مقایسه با مساجد شبیه خودش، نظیر مسجد نماینده قانونی شیراز یا این که بقیه مسجد های اصفهان، بعدها بزرگتر و معماری با شکوه تری داراست و ادله آن رقابت امپراطوری های تبارک صفوی و عثمانی بود.
گنبد مهم، 2 شبستان در شرق و غرب، 4 مناره، 4 حیاط در نزدیکی و تراس میانی، بخش های مهم مسجد امام را تشکیل میدهند. شبستان ردیف دار اختصاصی مساجد مدل خراسانی بود، گنبدهایی با پوشش داخلی و فرنگی و کاشی کاری های منحصربهفرد و حیاط در 4 طرف مسجد نیز شاخصه مساجد اهل ایران محسوب میشد، مسجد پاد شاه با داشتن تک تک این المان ها مسجد ممتاز اهل ایران اسلامی به اکانت می آمد. این مسجد ضمن بخش های فوق، مکتب ناصریه و مکتب سلیمایه را نیز در خویش مکان داده میباشد.
گنبد مسجد فرمانروا
گنبدی با رنگ فیروزه ای دیده گیر ترین قسمت مسجد امام اصفهان در آحاد میدان نقش دنیا میباشد و به جهت اندازه گرانقدر، ترکیبات قشنگ و طول بلندش از مجموع بخش های میدان دیده میشود. درون و بیرون این گنبد با هنر قشنگ کاشی کاری پوشیده گردیدهاست و روی ساقه آن 8 کتیبه با نشانهها قرآن وجود دارااست. این گنبد از مالامال کارترین و هنرمندنه ترین اثر ها قرن 11 بهحساب میآید و در به عبارتی فرصت بلند ترین سازه در شهر اصفهان بوده میباشد. اما که در کنار این گنبد، مسجد روحانی لطف الله و گنبد هنرمندانه آن نیز یکیاز با شکوه ترین اثر ها تاریخ معماری محسوب میشود.
روش ایجاد کرد گنبد مسجد پادشاه اصفهان به طور 2 قالب گسسته میباشد، به گونه ای که قالب بیرونی یا این که به عبارتی خویش، طول بیشتری داشته تا از مجموع قسمت های میدان نقش دنیا نمایان باشد. البته از آنجایی که مساجد به بشر ها احترام می گذاشتند، این گنبد گسترده الجثه با طول 52 متر، با مقیاس های انسانی سازگار خلا. بدین ترتیب بخشی گنبدی صورت در تحت گنبد مهم تاسیس شده است که مسافت آنان از یکدیگر به 16 متر میرسد. وجود این خلأ در میان 2 قالب باعث گردیده تا عایق گرمایی نیکی باشد و منعکس شدن صدا را به سازه کادو دهد. تحت گنبد نیز صحن مسجد با 40 ردیف و طاق قرار گرفته میباشد.
مناره های مسجد فرمان روا
مناره های مساجد نشات گرفته از منار یا این که به عبارتی محل نار و حریق بودند تا موذن بر راز آنها رفته و صدایش به تک تک شهر رسد. مناره ها در مسجد امام نیز به صورتی قشنگ و اندکی گوناگون با بقیه مساجد درست شده اند. این مسجد 2 جفت یعنی 4 عدد مناره دارااست. جفت اولیه مناره های مهم با طول 48 متر می باشند و در راستا قبله قرار گرفته اند، ولی جفت دیگر در سردر مسجد در ضلع میدان نقش دنیا درست شده اند و قامتشان به 42 متر میرسد.
تراس مسجد فرمان روا
4 تراس و تراس، این مسجد را در بر گرفته اند. حیاط مهم در طرفین مناره های مهم تاسیس شده است و طول آن به 33 متر میرسد. این حیاط به وسیله هنر نگارگری گل و گیاه و هنر معرق تزیین گردیده است. در تراس اساسی دری چوبی با روکش طلا و جواهرات و نقره جای دارد. این در، در طول فرمانروا صفی ساخته شد و روی آن اشعار فارسی حکاکی شدهاست. تاریخی به خط نستیعلیق بر رشد به تصویر کشیده گردیدهاست که می اقتدار متوجه شد در سال 1038 قمری تاسیس شده است.
شبستان مسجد امام
ایوان شبستان 2 طبقه میباشد و بخشی از آن حجره حجره میباشد. زیرا این مسجد، مکتب علم ها فقهی را نیز در خویش داشته، این حجره ها برای اقامت و علم آموزی طلاب به کار گیری می شدند.
مسجد پاد شاه 2 شبستان را نیز در ضلع شرقی و غربی خویش مکان داده و محلی برای برگزاری نماز در فضاهای بسته مهیا نموده است. شبستان شرقی معمولی خیس البته والا خیس میباشد، البته شبستان غربی تزیینات بیشتری دارااست و در آن محراب مرمری دیده نواز و هنر کاشی کاری هفت رنگ هنرمندان خوش ذوق وسلیقه این مسجد را به اکران نهاده میباشد.
از سایر تزیینات این مسجد می شود به کاشی کاری های فراوان، کتیبه و سنگ آب مشهورش اشاره نمود. سنگاب طرفی تبارک از کالا سنگ به طور یک پارچه و تراش خورده است و از آن برای روی هم گذاشتن آب باران در ایوان مسجد به کار گیری میشد.
تصویب ملی
مسجد فرمان روا اصفهان میراثی میباشد جهانی که در 15 دی 1310 با شماره 107 به تصویب ملی رسید و همپا با میدان نقش دنیا نیز در سازمان ارثیه جهانی یونسکو تصویب شد.
نکته: ساعتها باردید از مسجد امام در روزهای نماز آدینه، عزاداری ها و اعتکاف متعدد میباشد و در حین نماز ظهر قابلیت بازدید ندارد.
اسم مسجد
این مسجد در پیشین به دلیلی ساخته شدن به فرمان سلطان با اسم مسجد پادشاه شناخته میشد، برخی نیز آن را با اسم مسجد سلطانی و مسجد جامع عباسی می شناختند. ولی اسم مسجد مهدیه یا این که المهدی راجعبه این مسجد نیز به گوش میخورد. پس از انقلاب فرهنگی سال 1357 اسم این مسجد به مسجد امام تغییر تحول داده شد و تا امروز نیز به همین اسم خوانده میشود، البته بعضی از عموم هنوز آن را مسجد سلطان عباس میدانند و به اختصار آن را مسجد پادشاه میگویند.
وجود تمایز و مورد ها جذاب درباره ی مسجد امام
اختلاف زاویه مسجد و قبله
میدان نقش دنیا در راستای 4 جهت اساسی ایجاد شده است البته مساجد بایستی رو به کعبه یعنی رو به قبله ساخته شوند. بقیه بناهای میدان و تقارن آنان در میدان نقش دنیا به سازندگان مسجد پاد شاه اذن نمی اعطا کرد با ساخت و ساز کناره و زاویه در اضلاع میدان، نمای آن را بر هم بزنند. برای حل این ایراد راز در مهم مسجد در ضلع میدان قرار گرفت و با گردنی راهرو مانند و نامحسوس مسجد به سمت قبله چرخانده شد، با این هم اکنون شما متوجه این چرخش هنگام ورود به مسجد نمی گردید. 2 مناره داخلی و گنبد مسجد نیز به نحوی پیاده سازی شدند تا این انحراف را بپوشانند و از تک تک نواحی میدان گنبد مسجد به دیده بخورد. احتساب ترازو چرخش مسجد، به وسیله روضه خوان بهایی اعمال شد.
تزئینات مسجد امام
همزمان با تشکیل داد مسجد فرمانروا معدن سنگی در نزدیکی اصفهان کشف شد و سنگ های مرمر تراش خورده یک دست در بخش های زیر دیوارهای مسجد از این معدن تهیه و تنظیم شدند. محراب که مهم ترین نصیب کلیه مساجد میباشد، در مسجد فرمانروا به زیبایی تاسیس شده است. محراب مرمری یکدست این مسجد نیز از همین معدن تهیه و تنظیم شد و از شایسته ترین محراب ها بین مساجد هم عصر خویش میباشد.
گفته میشود در ایجاد کرد مسجد فرمان روا 18000000 قطعه خشت و 475000 کاشی به فعالیت رفته میباشد. هنرهای متفاوت سنگ تراشی، منبت کاری، خوش نویسی و کاشی های هفت رنگ درین مسجد به وفور مشاهده میشود. هر تعدادی هنرمندان و استادکاران زیادی در تشکیل داد این مسجد نقش داشته اند، البته نامونشان و روح یک دست مسجد بر قرار میباشد و به لحاظ میرسد بوسیله 1 معمار ایجاد شده است.
این مسجد با رنگ های آبی رنگ و لاجوردی خویش فلسفه انتظار و نگاه به عرش را در شیعه ها تداعی می نماید، این ادغام رنگ همینطور نمایی قشنگ فی مابین بقیه بناهای آجری میدان، بهاین مسجد داده میباشد. سردر باشکوه مسجد فرمانروا آنقدر دعوت کننده میباشد که مانند آغوشی اشخاص را به سوی خویش میخواند.
منعکس شدن صدا
یک کدام از شگفتی ها این مسجد که فی مابین گردشگران اهل ایران و فرنگی دارای اسم و رسم میباشد و همگی مشتاق دیدن و یا این که عالی بگوییم شنیدن آن میباشند، منعکس شدن صدا پایین گنبد مهم مسجد میباشد. گفته میشود ساختار گنبد مسجد ادله این منعکس شدن میباشد و به موذن اذن می داده صدایش را به گوش همگی نماز گزاران برساند.
در بازدید از این بخش مسجد میبینید راهنمایان معمولا اسکناسی تازه را جنبش میدهند و به باعث همین منعکس شدن شما میتوانید صدای آن را در کل صحن مسجد بشنوید. میتوانید در مکعب مشخص و معلوم گردیده، تحت گنبد بایستید و کف بزنید یا این که پا بکوبید تا این منعکس شدن صدا را تجارب نمایید.
سنگ شاخص
بعداز بازدید از گنبد وسیع مسجد پاد شاه، به ایوان غربی مسجد میروید و در آنجا سنگی مستطیل صورت کنار سنگ دیگری به صورت مثلث به شما نشان داده میشود. این بنا با اسم سنگ شاخص شناخته میشود. در حین های قدیم از این سنگ تحت عنوان شاخص ظهر به کار گیری میشد، زیرا در تک تک روز های سال، هنگام ظهر این سنگ سایه ندارد و ظهر فقاهتی را نشانه میدهد.
این بنا به وسیله روضه خوان بهایی ایجاد شده است. وی اندازه سنگ مثلث را به نحوی احتساب کرده تا در هر زاویه از تابش نوروروشنایی خورشید بازدارنده چشم شدن زاویه آن خواهد شد. در طی ظهر سایه کوتاه خیس میباشد و پایین این سنگ قرار میگیرد تا به حیث رسد سنگ سایه ندارد. سایه های بلند خیس مرتبط با وقتی غیر از ظهر میباشند و از پایین سنگ مثلث خارج میزنند و بنابراین ظهر فقهی تشخیص داده میشود.
پیاده سازی خدمت های بهداشتی
مسجد امام به جهت مرکزیتش، از تعداد زائران بسیار متعددی منتفع بود و این مسئله نیاز به سرویس ها این جای مذهبی نظیر توالت را ارتقاء می بخشید. با دقت به هوا گرم و کم آب اصفهان، معماران از این مزیت به کار گیری کرده اند و مسافت خدمت های بهداشتی را تا تراس مسجد به طوری پیاده سازی کرده اند تا کف کفش ها پیش از وصال به تراس کم آب گردد و ایوان مسجد تمیز بماند. در ازای دستشویی در باطن تیم و مجاورت مسجد می باشند.
معماری مسجد فرمان روا
مسجد پادشاه در مقایسه با مساجد شبیه خودش، نظیر مسجد نماینده قانونی شیراز یا این که بقیه مسجد های اصفهان، بعدها بزرگتر و معماری با شکوه تری داراست و ادله آن رقابت امپراطوری های تبارک صفوی و عثمانی بود.
گنبد مهم، 2 شبستان در شرق و غرب، 4 مناره، 4 حیاط در نزدیکی و تراس میانی، بخش های مهم مسجد امام را تشکیل میدهند. شبستان ردیف دار اختصاصی مساجد مدل خراسانی بود، گنبدهایی با پوشش داخلی و فرنگی و کاشی کاری های منحصربهفرد و حیاط در 4 طرف مسجد نیز شاخصه مساجد اهل ایران محسوب میشد، مسجد پاد شاه با داشتن تک تک این المان ها مسجد ممتاز اهل ایران اسلامی به اکانت می آمد. این مسجد ضمن بخش های فوق، مکتب ناصریه و مکتب سلیمایه را نیز در خویش مکان داده میباشد.
گنبد مسجد فرمانروا
گنبدی با رنگ فیروزه ای دیده گیر ترین قسمت مسجد امام اصفهان در آحاد میدان نقش دنیا میباشد و به جهت اندازه گرانقدر، ترکیبات قشنگ و طول بلندش از مجموع بخش های میدان دیده میشود. درون و بیرون این گنبد با هنر قشنگ کاشی کاری پوشیده گردیدهاست و روی ساقه آن 8 کتیبه با نشانهها قرآن وجود دارااست. این گنبد از مالامال کارترین و هنرمندنه ترین اثر ها قرن 11 بهحساب میآید و در به عبارتی فرصت بلند ترین سازه در شهر اصفهان بوده میباشد. اما که در کنار این گنبد، مسجد روحانی لطف الله و گنبد هنرمندانه آن نیز یکیاز با شکوه ترین اثر ها تاریخ معماری محسوب میشود.
روش ایجاد کرد گنبد مسجد پادشاه اصفهان به طور 2 قالب گسسته میباشد، به گونه ای که قالب بیرونی یا این که به عبارتی خویش، طول بیشتری داشته تا از مجموع قسمت های میدان نقش دنیا نمایان باشد. البته از آنجایی که مساجد به بشر ها احترام می گذاشتند، این گنبد گسترده الجثه با طول 52 متر، با مقیاس های انسانی سازگار خلا. بدین ترتیب بخشی گنبدی صورت در تحت گنبد مهم تاسیس شده است که مسافت آنان از یکدیگر به 16 متر میرسد. وجود این خلأ در میان 2 قالب باعث گردیده تا عایق گرمایی نیکی باشد و منعکس شدن صدا را به سازه کادو دهد. تحت گنبد نیز صحن مسجد با 40 ردیف و طاق قرار گرفته میباشد.
مناره های مسجد فرمان روا
مناره های مساجد نشات گرفته از منار یا این که به عبارتی محل نار و حریق بودند تا موذن بر راز آنها رفته و صدایش به تک تک شهر رسد. مناره ها در مسجد امام نیز به صورتی قشنگ و اندکی گوناگون با بقیه مساجد درست شده اند. این مسجد 2 جفت یعنی 4 عدد مناره دارااست. جفت اولیه مناره های مهم با طول 48 متر می باشند و در راستا قبله قرار گرفته اند، ولی جفت دیگر در سردر مسجد در ضلع میدان نقش دنیا درست شده اند و قامتشان به 42 متر میرسد.
تراس مسجد فرمان روا
4 تراس و تراس، این مسجد را در بر گرفته اند. حیاط مهم در طرفین مناره های مهم تاسیس شده است و طول آن به 33 متر میرسد. این حیاط به وسیله هنر نگارگری گل و گیاه و هنر معرق تزیین گردیده است. در تراس اساسی دری چوبی با روکش طلا و جواهرات و نقره جای دارد. این در، در طول فرمانروا صفی ساخته شد و روی آن اشعار فارسی حکاکی شدهاست. تاریخی به خط نستیعلیق بر رشد به تصویر کشیده گردیدهاست که می اقتدار متوجه شد در سال 1038 قمری تاسیس شده است.
شبستان مسجد امام
ایوان شبستان 2 طبقه میباشد و بخشی از آن حجره حجره میباشد. زیرا این مسجد، مکتب علم ها فقهی را نیز در خویش داشته، این حجره ها برای اقامت و علم آموزی طلاب به کار گیری می شدند.
مسجد پاد شاه 2 شبستان را نیز در ضلع شرقی و غربی خویش مکان داده و محلی برای برگزاری نماز در فضاهای بسته مهیا نموده است. شبستان شرقی معمولی خیس البته والا خیس میباشد، البته شبستان غربی تزیینات بیشتری دارااست و در آن محراب مرمری دیده نواز و هنر کاشی کاری هفت رنگ هنرمندان خوش ذوق وسلیقه این مسجد را به اکران نهاده میباشد.
از سایر تزیینات این مسجد می شود به کاشی کاری های فراوان، کتیبه و سنگ آب مشهورش اشاره نمود. سنگاب طرفی تبارک از کالا سنگ به طور یک پارچه و تراش خورده است و از آن برای روی هم گذاشتن آب باران در ایوان مسجد به کار گیری میشد.
تصویب ملی
مسجد فرمان روا اصفهان میراثی میباشد جهانی که در 15 دی 1310 با شماره 107 به تصویب ملی رسید و همپا با میدان نقش دنیا نیز در سازمان ارثیه جهانی یونسکو تصویب شد.
نکته: ساعتها باردید از مسجد امام در روزهای نماز آدینه، عزاداری ها و اعتکاف متعدد میباشد و در حین نماز ظهر قابلیت بازدید ندارد.
نقش انتخاب مسجد مناسب در برگزاری یک مراسم ترحیم آرام و منظم