سرکوب شیعه ها دهه ۱۹۸۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: سید محمدباقر صدر، کشتار دجیل، معاودین، و کردهای فیلی عراق
صدام در رای زنی با خبر نامه تایمز ۱۹۸۳م:
«هر رهبری ترجیح میدهد که عموم از یک بینش تامل نمایند، از یک مذهب و از یک فرقه و یک شهر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد باشند» [۶۸]
سلب ملیت از کردهای فیلی، اخراج گروهی آن ها، اعدام حدود ۲۰ هزار جوان کرد فیلی، [۶۹]اعدام روضه خوان بلندپایه سیدمحمدباقر صدر (۱۹۸۰م)، ترور سید حسن شیرازی در بیروت (۱۹۸۰م)، قتل عام ۱۴۸ نفر در شهرک دجیل (۱۹۸۲م)، [۷۰] دستگیر نود نفر از اعضای فامیل حکیم و اعدام شش بدن از آن ها، (۱۹۸۳م) ترور سید مهدی حکیم فرزند سیدمحسن حکیم، در سودان (۱۹۸۸م) و تبعید صدها شیخ و خانواده شان در طی دهه ۱۹۸۰م، بخشی از سرکوبهای شیعهها درین دهه شمرده گردیدهاست.[۷۱] ناظران تحولات عراق اذعان کردهاند که فقط در سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۰م یکصد نفر فریم حزب الدعوه اعدام شدند.[۷۲] الزبیدی و همکارانش گزارش بخشیدهاند که مقرهای شیعهها در مردابهای جنوب شرق عراق (موسوم به هورها) بارها در دهه ۱۹۸۰م گزینه حمله ارتش عراق قرار گرفت و بالگردها و سلاحهای کشتار جمعی علیه آن ها به فعالیت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دریافت شد.[۷۳]
سرکوب شیعه ها دهه ۱۹۹۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: انتفاضه شعبانیه عراق
رژیم بعث در جریان سرکوب انتفاضه شعبانیه به اماکن مذهبی شیعهها نیز جراحت دورازشوخی وارد کرد
همینطور در دهه ۱۹۹۰م و بعداز باخت عراق در مبارزه کویت، قیامهای شیعه ها همچون کردها به شدت سرکوب شوید.[۷۴] فقط در میان مارس و اکتبر ۱۹۹۱م و در راستای سرکوب قیام سراسری پر اسم و رسم به انتفاضه شعبانیه عراق در در اوایل دهه۱۹۹۰م[۷۵] حدود دویست هزار شیعه در جنوب عراق کشته آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدند.[۷۶]
حضور سیاسی شیعه ها در رژیم بعث
در زمان صدام حسین بهخصوص سالهای ۱۹۷۹-۱۹۸۲م حضور وزرای شیعه در کابینه عراق تا حدی ارتقاء یافت و چهار نفر از شیعه ها در فرماندهی ناحیهای (القیاده القُطریه) حزب بعث عضویت داشتند. اشخاص مقام بالاای مثل نعیم حداد سخنگوی مجمع ملی، سعدون حُمّادی در آغاز وزیر (مارس ۱۹۹۱-سپتامبر ۱۹۹۱م) و رحی فاروق از صدام حفاظت میکردند.[۷۷] با این وجود وزرای شیعه در اقلیت بودند و تعدادشان بیشتر از کردها عدم وجود. سعدون حمادی نیز به جهت اذهان اصلاح طلبانهاش خیلی زود عزل شد. از طرف دیگر پستهای غیر کلیدی از قبیل وزارت مسکن، بهداشت و کسب و کار به آنان واگذار گردیده بود در حالی که قسمتهای امنیتی و نظامی بوسیله اعراب سنی رهبری میشد.[۷۸]
جریانهای شیعی مخالف بعث در عراق
در عصر حکومت بعث تیمهای گوناگون شیعی که بهحیث سازمانی در مواقعی با هم مرتبط بودند، برای مخالفت با بعث به وجود آمدند. این مجموعهها اکثر وقت ها با کشورایران نیز در تماس بودند و هنوز هم ارتباط مجاورت دارا هستند.[۷۹]
حزب الدعوة الاسلامیة
نوشته ی علمیٔ مهم: حزب الدعوة الاسلامیة
حزب الدعوه هسته محوری مقاومت و پیشروترین تیم انقلابی شیعه علیه حزب بعث بهاکانت میآمد.[۸۰] سیاستهای غیرمذهبی دولت بعثی از قبیل فروش گوشت خوک، دخالت در کارها مدرسه های مذهبی، دوری از انتشارات مذهبی، دوری از تعمیر مساجد و تعقیب و آزار روحانیون شیعه، برهان مهم شیعه ها عراق برای حفاظت از حزب الدعوه بود.[۸۱] اکثر وقت ها اعضای حزب الدعوه از طبقه میانگین و تحت جامعه و از شهرهای بغداد، نجف، کربلا و جنوب عراق بودند.[۸۲] دولت عراق حزب الدعوه را همانند ردیف پنجم میدانست که هدفش مخلوط کشور ایران و عراق بود.[۸۳] به نقل از محققان، دولت بعث، مراسمهای سوگواری و تظاهرات ضد دولتی هوادارن حزب الدعوه را در سالهای ۱۹۷۴م، ۱۹۷۷م، ۱۹۷۹م در کربلا، نجف و بغداد به شدت سرکوب و مبادرت به محاکمه و اعدام پهناور شیعه ها کرد.[۸۴] پیرو اعدام سید محمدباقر صدر و خواهرش بنت الهدی صدر در آوریل ۱۹۸۰م|فروددین ماه ۱۳۵۹ش، حزب الدعوه مسئولیت حمله به سفارتمنزلهای عراق در حافظه موقت، بیروت، راس فرهنگی عراق در بیروت و جاده فرودگاه بیروت را بهذمه گرفت.[۸۵] گزراش شدهاست که در جریان این حمله ها تنی چند از مأموران اطلاعاتی و اعضای ارشد حزب بعث به عنوان مثال موسی شُعیب، علی رمضان و شفیق فَرحان به قتل رسیدند.[۸۶] مبنی بر بعضی آمارها حزب الدعوه ۲۸۰ عملیات میان سالهای ۱۹۷۹-۱۹۸۶م علیه دولت بعث جاری ساختن داده میباشد.[۸۷]
سرکوب شیعه ها دهه ۱۹۸۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: سید محمدباقر صدر، کشتار دجیل، معاودین، و کردهای فیلی عراق
صدام در رای زنی با خبر نامه تایمز ۱۹۸۳م:
«هر رهبری ترجیح میدهد که عموم از یک بینش تامل نمایند، از یک مذهب و از یک فرقه و یک شهر مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد باشند» [۶۸]
سلب ملیت از کردهای فیلی، اخراج گروهی آن ها، اعدام حدود ۲۰ هزار جوان کرد فیلی، [۶۹]اعدام روضه خوان بلندپایه سیدمحمدباقر صدر (۱۹۸۰م)، ترور سید حسن شیرازی در بیروت (۱۹۸۰م)، قتل عام ۱۴۸ نفر در شهرک دجیل (۱۹۸۲م)، [۷۰] دستگیر نود نفر از اعضای فامیل حکیم و اعدام شش بدن از آن ها، (۱۹۸۳م) ترور سید مهدی حکیم فرزند سیدمحسن حکیم، در سودان (۱۹۸۸م) و تبعید صدها شیخ و خانواده شان در طی دهه ۱۹۸۰م، بخشی از سرکوبهای شیعهها درین دهه شمرده گردیدهاست.[۷۱] ناظران تحولات عراق اذعان کردهاند که فقط در سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۰م یکصد نفر فریم حزب الدعوه اعدام شدند.[۷۲] الزبیدی و همکارانش گزارش بخشیدهاند که مقرهای شیعهها در مردابهای جنوب شرق عراق (موسوم به هورها) بارها در دهه ۱۹۸۰م گزینه حمله ارتش عراق قرار گرفت و بالگردها و سلاحهای کشتار جمعی علیه آن ها به فعالیت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دریافت شد.[۷۳]
سرکوب شیعه ها دهه ۱۹۹۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: انتفاضه شعبانیه عراق
رژیم بعث در جریان سرکوب انتفاضه شعبانیه به اماکن مذهبی شیعهها نیز جراحت دورازشوخی وارد کرد
همینطور در دهه ۱۹۹۰م و بعداز باخت عراق در مبارزه کویت، قیامهای شیعه ها همچون کردها به شدت سرکوب شوید.[۷۴] فقط در میان مارس و اکتبر ۱۹۹۱م و در راستای سرکوب قیام سراسری پر اسم و رسم به انتفاضه شعبانیه عراق در در اوایل دهه۱۹۹۰م[۷۵] حدود دویست هزار شیعه در جنوب عراق کشته آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدند.[۷۶]
حضور سیاسی شیعه ها در رژیم بعث
در زمان صدام حسین بهخصوص سالهای ۱۹۷۹-۱۹۸۲م حضور وزرای شیعه در کابینه عراق تا حدی ارتقاء یافت و چهار نفر از شیعه ها در فرماندهی ناحیهای (القیاده القُطریه) حزب بعث عضویت داشتند. اشخاص مقام بالاای مثل نعیم حداد سخنگوی مجمع ملی، سعدون حُمّادی در آغاز وزیر (مارس ۱۹۹۱-سپتامبر ۱۹۹۱م) و رحی فاروق از صدام حفاظت میکردند.[۷۷] با این وجود وزرای شیعه در اقلیت بودند و تعدادشان بیشتر از کردها عدم وجود. سعدون حمادی نیز به جهت اذهان اصلاح طلبانهاش خیلی زود عزل شد. از طرف دیگر پستهای غیر کلیدی از قبیل وزارت مسکن، بهداشت و کسب و کار به آنان واگذار گردیده بود در حالی که قسمتهای امنیتی و نظامی بوسیله اعراب سنی رهبری میشد.[۷۸]
جریانهای شیعی مخالف بعث در عراق
در عصر حکومت بعث تیمهای گوناگون شیعی که بهحیث سازمانی در مواقعی با هم مرتبط بودند، برای مخالفت با بعث به وجود آمدند. این مجموعهها اکثر وقت ها با کشورایران نیز در تماس بودند و هنوز هم ارتباط مجاورت دارا هستند.[۷۹]
حزب الدعوة الاسلامیة
نوشته ی علمیٔ مهم: حزب الدعوة الاسلامیة
حزب الدعوه هسته محوری مقاومت و پیشروترین تیم انقلابی شیعه علیه حزب بعث بهاکانت میآمد.[۸۰] سیاستهای غیرمذهبی دولت بعثی از قبیل فروش گوشت خوک، دخالت در کارها مدرسه های مذهبی، دوری از انتشارات مذهبی، دوری از تعمیر مساجد و تعقیب و آزار روحانیون شیعه، برهان مهم شیعه ها عراق برای حفاظت از حزب الدعوه بود.[۸۱] اکثر وقت ها اعضای حزب الدعوه از طبقه میانگین و تحت جامعه و از شهرهای بغداد، نجف، کربلا و جنوب عراق بودند.[۸۲] دولت عراق حزب الدعوه را همانند ردیف پنجم میدانست که هدفش مخلوط کشور ایران و عراق بود.[۸۳] به نقل از محققان، دولت بعث، مراسمهای سوگواری و تظاهرات ضد دولتی هوادارن حزب الدعوه را در سالهای ۱۹۷۴م، ۱۹۷۷م، ۱۹۷۹م در کربلا، نجف و بغداد به شدت سرکوب و مبادرت به محاکمه و اعدام پهناور شیعه ها کرد.[۸۴] پیرو اعدام سید محمدباقر صدر و خواهرش بنت الهدی صدر در آوریل ۱۹۸۰م|فروددین ماه ۱۳۵۹ش، حزب الدعوه مسئولیت حمله به سفارتمنزلهای عراق در حافظه موقت، بیروت، راس فرهنگی عراق در بیروت و جاده فرودگاه بیروت را بهذمه گرفت.[۸۵] گزراش شدهاست که در جریان این حمله ها تنی چند از مأموران اطلاعاتی و اعضای ارشد حزب بعث به عنوان مثال موسی شُعیب، علی رمضان و شفیق فَرحان به قتل رسیدند.[۸۶] مبنی بر بعضی آمارها حزب الدعوه ۲۸۰ عملیات میان سالهای ۱۹۷۹-۱۹۸۶م علیه دولت بعث جاری ساختن داده میباشد.[۸۷]
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد