مجله خبری مساجد

دلایل معارضان مرجعیت زنان
معارضان مشروعیت تاسی از زنان برای ثابت مدعای خویش به دلایل تحت تمسک کرده‌اند:

آیه‌ها: آیاتی زیرا آیه ۳۴ سوره نساء که قیمومیت مردان بر زنان را اثبات می داند،[۲۲] ۲۲۸ بقره که ذکر‌گر برتری مردان بر زنان میباشد،[۲۳] ۳۳ احزاب که امر به در منزل ماندن و تبرج نداشتن زنان میدهد[۲۴] و ۱۸ زخرف که نماد‌دهنده ضعف زنان در برهان و اقامه ادله میباشد[۲۵] را برهان بر ممکن نبودن تبعیت از زنان دانسته‌اند. محمد گواهی بحرانی (زاده: ۱۳۸۲ق) از فقهای شیعه آیه ها مربوط به این قضیه در قرآن را به شش گروه تقسیم می‌نماید و در غایت بدین سود می رسد که زن به جهت داشتن خصوصیت‌های مختلف با مردان در خلقت، مبنی بر این آیه‌ها مطلوب مناصبی زیرا مرجعیت پیروی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد وجود ندارد.

[۲۶] به نظریه او این قضیه علامت‌دهنده حقارت و نقص زنان نبوده؛ بلکه به جهت وجود تفاوت آن‌ها با مردان میباشد. به یقین وی از لحاظ قرآن در وصال به درجات کمال انسانی، تفاوتی در بین زن و مرد وجود ندارد.[۲۷]
احادیث: به عنوان مثال احادیث گزینه استناد معارضان مرجعیت زن، مشهوره ابی‌خدیجه[۲۸] میباشد که در آن، امام راستگو(ع) در ارجاع برای قضاوت، تفسیر «رجل» (مرد) به عمل رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد برده میباشد.

[۲۹] همینطور در روایتی راوی از استنباط همسرش با پیمان زراره و محمد بن مسلم صحبت می گوید که امام درست گو(ع) دیدگاه ها کردن زنان در‌این مسائل را نفی می‌نماید.[۳۰] نقل شده این داستان به صراحت پیروی از زنان را غلط میداند.[۳۱] احادیثِ ذکر‌گر ضعف رأی و قوه ادله زنان، احادیثِ نهی از مشاوره با زنان و روایاتی که ضرورت غربت زنان از اختلاط با مردان را تاکید می‌نمایند، از سایر احادیثی‌اند که برای مطلوب نبودن زنان برای مقام مرجعیت گزینه استناد آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد قرار گرفته‌اند.[۳۲]
انصراف دلیل پیروی به مردان: طبق این استدلال، گرچه دلایلِ حجیت پیروی مطلق میباشند، ولی براساس قرائنی، انصراف به مردان پیدا می‌نمایند.[۳۳] گفته می شود آنچه به طور یقینی از این احادیث برداشت می شود، حجیت تاسی از مردان میباشد و نمی‌قدرت به اطلاق آن ها برای ثابت حجیت تاسی از زن تمسک کرد.[۳۴] در انتقاد این استدلال محمد ابراهیم جناتی اعتقاد دارد در دلیل جان دار برای تاسی نمی‌اقتدار انصراف معتبری برداشت کرد.[۳۵]
مذاق شارع: سید ابوالقاسم خویی با عیب گیری احادیثِ منوط کردن پیروی به مرد بودن مجتهد، این نظر را دارد با دقت به دسته برهان‌ای که از شریعت به دستمان رسیده میباشد، خواهیم توانست ذائقه و حیث آحادّی شارع در‌این مورد را استنباط کنیم. نگاه آئین به زن این‌سیرتکامل میباشد که برای زن تصدّی کارها خانه و هجران از جامعه و پوشیده بودن ترجیح دارااست. پس به طور جدا اثبات می گردد که شارع نسبت به مرجعیت زن که لازمه آن پیوندها وسیع با عموم و سر کردگی مسلمین میباشد، رضایت ندارد.[۳۶] در عیب گیری این استدلال آورده شده مرجعیت نیازمند امامت، اختلاط با نامحرم و خروج زنان از پوشش و حجاب وجود ندارد.[۳۷]
اجماع: شهید ثانی، اجماع را تحت عنوان یکی دلایل این شرط بیان نموده است.[۳۸] به نظریه سیفی مازندرانی[۳۹] و محمدی قائنی[۴۰] نمی‌اقتدار این زمینه را اجماعی دانست؛ به جهت این که در‌این زمینه فقهای متقدم تصریح نکرده‌اند و در کلمه ها سایر نیز اختلاف وجود دارااست.
دلایل موافقان مرجعیت زنان
موافقان مشروعیت پیروی از زنان برای ثابت مدعای خویش به دلایلی تمسک کرده‌اند که عبارتند از:

آیه ها قرآن: آیاتی زیرا آیه پرسش و آیه کتمان آرم می دهند که در فهم و شعور حقایق و معارف، اهلیت داشتن شخص ملاک می‌باشد و ارتباطی با جنسیت ندارد.[۴۱]
سنت نبوی(ص) و ائمه(ع): در سنت رسول(ص) و امامان(ع) در شرایطی که کسی اهلیت جواب به معارف شرعی را داشت، به وی ارجاع می‌دادند و درین مورد زن یا این که مرد بودن برایشان موضوعیت نداشت. به عنوان مثال زنانی که به آن ارجاع داده شد‌ه‌است، حمیده مصفاه همسر امام درست گو(ع) و مامان امام کاظم(ع) میباشد.[۴۲] در ماجرا دیگری زمانی از امام درست گو(ع) در زمینه‌ی قابلیت نیابت زن در حج پرسش می گردد، حضرت این دستور را به دانش و علم شرعی زن منوط کرده و می گوید: «چه بسا زنی دانا‌خیس از مرد باشد».[۴۳] به نظریه محمدابراهیم جناتی این ماجرا نماد میدهد که نمی‌اقتدار خصوصیت‌های زنانگی را دلیلی بر ذیل‌خیس بودن کلی قوه استنباط زنان از مردان دانست.[۴۴]

دلایل معارضان مرجعیت زنان
معارضان مشروعیت تاسی از زنان برای ثابت مدعای خویش به دلایل تحت تمسک کرده‌اند:

آیه‌ها: آیاتی زیرا آیه ۳۴ سوره نساء که قیمومیت مردان بر زنان را اثبات می داند،[۲۲] ۲۲۸ بقره که ذکر‌گر برتری مردان بر زنان میباشد،[۲۳] ۳۳ احزاب که امر به در منزل ماندن و تبرج نداشتن زنان میدهد[۲۴] و ۱۸ زخرف که نماد‌دهنده ضعف زنان در برهان و اقامه ادله میباشد[۲۵] را برهان بر ممکن نبودن تبعیت از زنان دانسته‌اند. محمد گواهی بحرانی (زاده: ۱۳۸۲ق) از فقهای شیعه آیه ها مربوط به این قضیه در قرآن را به شش گروه تقسیم می‌نماید و در غایت بدین سود می رسد که زن به جهت داشتن خصوصیت‌های مختلف با مردان در خلقت، مبنی بر این آیه‌ها مطلوب مناصبی زیرا مرجعیت پیروی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد وجود ندارد.

[۲۶] به نظریه او این قضیه علامت‌دهنده حقارت و نقص زنان نبوده؛ بلکه به جهت وجود تفاوت آن‌ها با مردان میباشد. به یقین وی از لحاظ قرآن در وصال به درجات کمال انسانی، تفاوتی در بین زن و مرد وجود ندارد.[۲۷]
احادیث: به عنوان مثال احادیث گزینه استناد معارضان مرجعیت زن، مشهوره ابی‌خدیجه[۲۸] میباشد که در آن، امام راستگو(ع) در ارجاع برای قضاوت، تفسیر «رجل» (مرد) به عمل رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد برده میباشد.

[۲۹] همینطور در روایتی راوی از استنباط همسرش با پیمان زراره و محمد بن مسلم صحبت می گوید که امام درست گو(ع) دیدگاه ها کردن زنان در‌این مسائل را نفی می‌نماید.[۳۰] نقل شده این داستان به صراحت پیروی از زنان را غلط میداند.[۳۱] احادیثِ ذکر‌گر ضعف رأی و قوه ادله زنان، احادیثِ نهی از مشاوره با زنان و روایاتی که ضرورت غربت زنان از اختلاط با مردان را تاکید می‌نمایند، از سایر احادیثی‌اند که برای مطلوب نبودن زنان برای مقام مرجعیت گزینه استناد آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد قرار گرفته‌اند.[۳۲]
انصراف دلیل پیروی به مردان: طبق این استدلال، گرچه دلایلِ حجیت پیروی مطلق میباشند، ولی براساس قرائنی، انصراف به مردان پیدا می‌نمایند.[۳۳] گفته می شود آنچه به طور یقینی از این احادیث برداشت می شود، حجیت تاسی از مردان میباشد و نمی‌قدرت به اطلاق آن ها برای ثابت حجیت تاسی از زن تمسک کرد.[۳۴] در انتقاد این استدلال محمد ابراهیم جناتی اعتقاد دارد در دلیل جان دار برای تاسی نمی‌اقتدار انصراف معتبری برداشت کرد.[۳۵]
مذاق شارع: سید ابوالقاسم خویی با عیب گیری احادیثِ منوط کردن پیروی به مرد بودن مجتهد، این نظر را دارد با دقت به دسته برهان‌ای که از شریعت به دستمان رسیده میباشد، خواهیم توانست ذائقه و حیث آحادّی شارع در‌این مورد را استنباط کنیم. نگاه آئین به زن این‌سیرتکامل میباشد که برای زن تصدّی کارها خانه و هجران از جامعه و پوشیده بودن ترجیح دارااست. پس به طور جدا اثبات می گردد که شارع نسبت به مرجعیت زن که لازمه آن پیوندها وسیع با عموم و سر کردگی مسلمین میباشد، رضایت ندارد.[۳۶] در عیب گیری این استدلال آورده شده مرجعیت نیازمند امامت، اختلاط با نامحرم و خروج زنان از پوشش و حجاب وجود ندارد.[۳۷]
اجماع: شهید ثانی، اجماع را تحت عنوان یکی دلایل این شرط بیان نموده است.[۳۸] به نظریه سیفی مازندرانی[۳۹] و محمدی قائنی[۴۰] نمی‌اقتدار این زمینه را اجماعی دانست؛ به جهت این که در‌این زمینه فقهای متقدم تصریح نکرده‌اند و در کلمه ها سایر نیز اختلاف وجود دارااست.
دلایل موافقان مرجعیت زنان
موافقان مشروعیت پیروی از زنان برای ثابت مدعای خویش به دلایلی تمسک کرده‌اند که عبارتند از:

آیه ها قرآن: آیاتی زیرا آیه پرسش و آیه کتمان آرم می دهند که در فهم و شعور حقایق و معارف، اهلیت داشتن شخص ملاک می‌باشد و ارتباطی با جنسیت ندارد.[۴۱]
سنت نبوی(ص) و ائمه(ع): در سنت رسول(ص) و امامان(ع) در شرایطی که کسی اهلیت جواب به معارف شرعی را داشت، به وی ارجاع می‌دادند و درین مورد زن یا این که مرد بودن برایشان موضوعیت نداشت. به عنوان مثال زنانی که به آن ارجاع داده شد‌ه‌است، حمیده مصفاه همسر امام درست گو(ع) و مامان امام کاظم(ع) میباشد.[۴۲] در ماجرا دیگری زمانی از امام درست گو(ع) در زمینه‌ی قابلیت نیابت زن در حج پرسش می گردد، حضرت این دستور را به دانش و علم شرعی زن منوط کرده و می گوید: «چه بسا زنی دانا‌خیس از مرد باشد».[۴۳] به نظریه محمدابراهیم جناتی این ماجرا نماد میدهد که نمی‌اقتدار خصوصیت‌های زنانگی را دلیلی بر ذیل‌خیس بودن کلی قوه استنباط زنان از مردان دانست.[۴۴]