حَجّ یکیاز زیارتهای و آداب عملی اسلامی میباشد که برای زیارت منزل پروردگار در مکه، در ایالات متحده عربی سعودی، به طور هر ساله برگزار میگردد. حج یک دستور فقهی واجب برای مسلمانها میباشد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد که می بایست دستکم یک توشه در زمان معاش، به وسیله همگی مسلمان ها بالغی که توانگری جسمی و مالی برای اعمال مسافرت و حفاظت از خانواده خویش در هنگام غایب بودن از منزل را دارا هستند، صورت پذیرد.[۱][۲][۳]
مسلمان ها کعبه را «منزل الله» می دانند و در اصطلاح اسلامی، حج زیارتی میباشد که به کعبه اعمال رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میگردد. حج در کنار تایید دو مدرک (شهادتین)، نماز، دهش (زکات) و روزه یکی اساسهای پنجگانه تایید اسلام میباشد.
حج، اکران تمکین عموم مسلمان در قبال الله و همبسته بودن مسلمانها میباشد.[۴]
کلمهشناسی
واژه و کلمه عربی حج همریشه با חג ḥag (هَگ) لهجه عبری و اساسا در معنای «تعطیلات» آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد. عبری این واژه از ریشه سهلفظی سامی ח-ג-ג. و از فعل «بدور زدن، بدور چیزی چرخیدن» آمده میباشد.[۵][۶] گِردچرخی از ترسیمهای سامی قدیم بوده میباشد. یهودیت از کار بدور چرخیدن در دین حکافوت در هنگام هوشانا ربه (تمنای والا) در نقطه نهایی جشن و پای کوبی آلونکها و در پایکوبی شادمانی با تورات به کارگیری مینماید. بهطور سنتی، عروسهای یهودی در مراسم عروسی در تحت خوپا (قابل مقایسه با تور قند ساییدن در عروسی اهل ایران)، گِرد دامادهای خویش می چرخند. از همین ترسیم، ریشه کلمه حج در مضمون تعطیلات و جشن و پایکوبی وام دریافت شد. در پرستشگاههای سامی، هر جشنی با یک قربانی کردن همدم بود. به همین ترتیب در اسلام، هر که به مکه میرود، می بایست به دور کعبه بچرخد و قربانی نماید.[۷]
تعریف
حج سنت ابراهیم میباشد؛ که مسلمانها در دهه نخستین واپسین ماه قمری (ذیالحجه) به مسجد الحرام در شهر مکه در ایالات متحده عربی سعودی رفته و مناسک خاص آن را به جا می آورند. هر مسلمان در شکل دارا بودن قوانینی خاص، موظف میباشد دستکم یک توشه در طی قدمت خویش آن را جاری ساختن دهد.
حج بر سه نوع تمتع، قِران و اشخاص میباشد. حج قِران و اشخاص وظیفه ساکنان مکه میباشد. در اسلام، حج بر هر کس دارنده بلوغ، عقل، آزاد بودن و وسع مالی باشد واجب می گردد.[۸]
حج اول توشه در آیین ابراهیم اعمال شد و دینهای حج و عمره، احرام، لثم و لمس حجرالاسود، کوشش در میان صفا و مروه، وقفه در عرفات و رمی جمره، تمامی قبل از اسلام رایج بود و صرفا برخی تعدیلات در حج اسلامی نسبت به قبل از اسلام روی داده میباشد.
اعراب قبل از اسلام هنگام طواف «لبیک یا این که لات»، «لبیک یا این که عزی» و «لبیک یا این که منات» میگفتند و هر قومی بت خویش را می خواند و در اسلام، «اللهم» مکان بتها را گرفت و آن عبارت بهاین صورت تغییر و تحول کرد: «لبیک اللهم لبیک»
عربها صید را در ماه حج حرام میدانستند. رسول اسلام حرمت صید را تنها در روز ها حج و هنگام احرام مقرر کرد. عربها گاهی عریان به پیرامونگردی (طواف) کعبه میپرداختند. اسلام آن را بازداشتن کرد و پوشیدن خرقه دوختهنشده را مقرر کرد. عربها از میل کردن گوشت قربانی اکراه داشتند و نبی اسلام آن را مجاز دانست.
مسلمانها بعد از فتح مکه و برانداختن بتهای قریش از همت بین صفا و مروه اکراه داشتند؛ چون قبل از اسلام بر این دو کوه دو بت سنگی قرار داشت که حاجیان و زائران آن عصر تلاش فی مابین صفا و مروه را برای مجاورت شدن به آنان و دست کشیدن و بوسیدن آنها اعمال میدادند؛ اما محمد تلاش میان صفا و مروه را مجاز کرد و سازه بر متن قرآن این عمل از شعائر الله دانسته میگردد.[۹]
اماکن حج
میقات
مکه
مسجدالحرام
کعبه
حجر الاسود
منزلت ابراهیم
زمزم
صفا و مروه
عرفات
مشعر و منا[۱۰]
رویدادها در زمان معاصر
برخی از رویدادهای مرگبار پیشآمده در دینهای حج به این گستردن میباشد:[۱۱]
سال ۱۹۴۴: ابوطالب یزدی، در طی ایفا طواف در مسجدالحرام در گیر استفراغ شد، او به وسیله مأموران ایالات متحده عربی گردن زده شد، چهار سال ارتباط ها کشور ایران و ایالات متحده عربی مختل شوید.
سال ۱۹۸۶: دربین وسایل یکی کاروانهای حج اهل ایران، مواد منفجره تیانتی پیدا شد.[۱۲][۱۳][۱۴]
سال ۱۹۸۷: چهار صد نفر در تضارب در بین نیروهای امنیتی ایالات متحده عربی و معترضان پشتوانه کشورایران کشته شدند[۱۲]
سال ۱۹۹۰: هزار و چهارصد و بیست وشش نفر از حاجیان در تونل منتهی به اماکن مقدس کشته شدند.
سال ۱۹۹۴: دویست و هفتاد نفر در تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۱۹۹۷: بر تاثیر حریقسوزی، ۳۴۳ حاجی کشته و هزار و پانصد نفر مصدوم شدند.
سال ۱۹۹۸: دستکم یکصد و هجده نفر بر تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۲۰۰۱: سی و پنج نفر در تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۲۰۰۴: دویست و پنجاه و یک نفر بر تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۲۰۰۶: سیصد و چهل و پنج نفر در مراسم سنگزنی به آرم شیطان کشته شدند.
سال ۲۰۱۵: در فرودگاه جده، مأمورانی به عذر و بهانه مشکوک شدن به دو نوجوان اهل ایران آنهارا از سایر جداگانه مینمایند و دو نوجوان در رجوع به کشور ایران به عذر تحقیق بدنی از خانوادههای خودشان غیروابسته میگردند. مأموران این دو را به قسمت تحقیق خواهران برده و به عذروبهانه بازپرسی بدنی هردوی این نوجوان ها را لخت کرده و خودشان نیز لخت گردیدهاند، دراثنای مطالعه، دیگرافراد کاروان متوجه شدند که مأموران قصد آزار رسانی جنسی آن دو نوجوان را داشتهاند و گزند بهاین دو نوجوان ناکام میماند.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]
سال ۲۰۱۵: بعد از ظهر روز آدینه ۲۰ شهریورماه یک آسانسور بلندمرتبه بر تاثیر شدت باد و گردباد در مکه به باطن مسجد الحرام در حوالی منزلت ابراهیم سقوط کرد که باعث به کشته و زخمی شدن دهها بدن از حجاج حاضر در محل شد. این اتفاق در مسافت چهار روز باقیمانده به شروع ماه ذیالحجه و ادای مناسک حج تمتع فیس بخشید.[۲۱][۲۲]
سال ۲۰۱۵: روز پنجشنبه ۲ مهرماه: بر تاثیر ازدحام جمعیت و نادرستی مدیریت برگزارکنندگان سعودی، تعداد متعددی از حاجیان در ناحیه منا کشته و زخمی شدند. تعداد جانباختگان اهل ایران درین واقعه ۴۶۴ نفر اعلام شد.[۲۳] بر طبق آحاد داده های عددی کسبگردیده از گزارشهای مستقلٔ کشورها، تعداد جانباختگان تا تاریخ ۲۸ آبان ۱۳۹۴، ۲٬۴۷۴ نفر میباشد. رسانههای اهل ایران به گزارش سعید اوحدی، ;که در آن مجال مدیر سازمان حج و زیارت بود، شمار کلی جانباختگان را حدود ۷۷۰۰ نفر گزارش کردهاند[۲۴] و با استناد به داده های عددی غیرقانونی و مشاهدات میدانی[۲۵][۲۶] اعلام کردهاند این داده های عددی به بیش تر از ۸۰۰۰ نفر خواهد رسید.[۲۷]
سال۲۰۲۰:بر تاثیر سرایت ویروس کرونا زائران کعبه به تعداد انگشت شمار رسید.
حَجّ یکیاز زیارتهای و آداب عملی اسلامی میباشد که برای زیارت منزل پروردگار در مکه، در ایالات متحده عربی سعودی، به طور هر ساله برگزار میگردد. حج یک دستور فقهی واجب برای مسلمانها میباشد مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد که می بایست دستکم یک توشه در زمان معاش، به وسیله همگی مسلمان ها بالغی که توانگری جسمی و مالی برای اعمال مسافرت و حفاظت از خانواده خویش در هنگام غایب بودن از منزل را دارا هستند، صورت پذیرد.[۱][۲][۳]
مسلمان ها کعبه را «منزل الله» می دانند و در اصطلاح اسلامی، حج زیارتی میباشد که به کعبه اعمال رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میگردد. حج در کنار تایید دو مدرک (شهادتین)، نماز، دهش (زکات) و روزه یکی اساسهای پنجگانه تایید اسلام میباشد.
حج، اکران تمکین عموم مسلمان در قبال الله و همبسته بودن مسلمانها میباشد.[۴]
کلمهشناسی
واژه و کلمه عربی حج همریشه با חג ḥag (هَگ) لهجه عبری و اساسا در معنای «تعطیلات» آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد. عبری این واژه از ریشه سهلفظی سامی ח-ג-ג. و از فعل «بدور زدن، بدور چیزی چرخیدن» آمده میباشد.[۵][۶] گِردچرخی از ترسیمهای سامی قدیم بوده میباشد. یهودیت از کار بدور چرخیدن در دین حکافوت در هنگام هوشانا ربه (تمنای والا) در نقطه نهایی جشن و پای کوبی آلونکها و در پایکوبی شادمانی با تورات به کارگیری مینماید. بهطور سنتی، عروسهای یهودی در مراسم عروسی در تحت خوپا (قابل مقایسه با تور قند ساییدن در عروسی اهل ایران)، گِرد دامادهای خویش می چرخند. از همین ترسیم، ریشه کلمه حج در مضمون تعطیلات و جشن و پایکوبی وام دریافت شد. در پرستشگاههای سامی، هر جشنی با یک قربانی کردن همدم بود. به همین ترتیب در اسلام، هر که به مکه میرود، می بایست به دور کعبه بچرخد و قربانی نماید.[۷]
تعریف
حج سنت ابراهیم میباشد؛ که مسلمانها در دهه نخستین واپسین ماه قمری (ذیالحجه) به مسجد الحرام در شهر مکه در ایالات متحده عربی سعودی رفته و مناسک خاص آن را به جا می آورند. هر مسلمان در شکل دارا بودن قوانینی خاص، موظف میباشد دستکم یک توشه در طی قدمت خویش آن را جاری ساختن دهد.
حج بر سه نوع تمتع، قِران و اشخاص میباشد. حج قِران و اشخاص وظیفه ساکنان مکه میباشد. در اسلام، حج بر هر کس دارنده بلوغ، عقل، آزاد بودن و وسع مالی باشد واجب می گردد.[۸]
حج اول توشه در آیین ابراهیم اعمال شد و دینهای حج و عمره، احرام، لثم و لمس حجرالاسود، کوشش در میان صفا و مروه، وقفه در عرفات و رمی جمره، تمامی قبل از اسلام رایج بود و صرفا برخی تعدیلات در حج اسلامی نسبت به قبل از اسلام روی داده میباشد.
اعراب قبل از اسلام هنگام طواف «لبیک یا این که لات»، «لبیک یا این که عزی» و «لبیک یا این که منات» میگفتند و هر قومی بت خویش را می خواند و در اسلام، «اللهم» مکان بتها را گرفت و آن عبارت بهاین صورت تغییر و تحول کرد: «لبیک اللهم لبیک»
عربها صید را در ماه حج حرام میدانستند. رسول اسلام حرمت صید را تنها در روز ها حج و هنگام احرام مقرر کرد. عربها گاهی عریان به پیرامونگردی (طواف) کعبه میپرداختند. اسلام آن را بازداشتن کرد و پوشیدن خرقه دوختهنشده را مقرر کرد. عربها از میل کردن گوشت قربانی اکراه داشتند و نبی اسلام آن را مجاز دانست.
مسلمانها بعد از فتح مکه و برانداختن بتهای قریش از همت بین صفا و مروه اکراه داشتند؛ چون قبل از اسلام بر این دو کوه دو بت سنگی قرار داشت که حاجیان و زائران آن عصر تلاش فی مابین صفا و مروه را برای مجاورت شدن به آنان و دست کشیدن و بوسیدن آنها اعمال میدادند؛ اما محمد تلاش میان صفا و مروه را مجاز کرد و سازه بر متن قرآن این عمل از شعائر الله دانسته میگردد.[۹]
اماکن حج
میقات
مکه
مسجدالحرام
کعبه
حجر الاسود
منزلت ابراهیم
زمزم
صفا و مروه
عرفات
مشعر و منا[۱۰]
رویدادها در زمان معاصر
برخی از رویدادهای مرگبار پیشآمده در دینهای حج به این گستردن میباشد:[۱۱]
سال ۱۹۴۴: ابوطالب یزدی، در طی ایفا طواف در مسجدالحرام در گیر استفراغ شد، او به وسیله مأموران ایالات متحده عربی گردن زده شد، چهار سال ارتباط ها کشور ایران و ایالات متحده عربی مختل شوید.
سال ۱۹۸۶: دربین وسایل یکی کاروانهای حج اهل ایران، مواد منفجره تیانتی پیدا شد.[۱۲][۱۳][۱۴]
سال ۱۹۸۷: چهار صد نفر در تضارب در بین نیروهای امنیتی ایالات متحده عربی و معترضان پشتوانه کشورایران کشته شدند[۱۲]
سال ۱۹۹۰: هزار و چهارصد و بیست وشش نفر از حاجیان در تونل منتهی به اماکن مقدس کشته شدند.
سال ۱۹۹۴: دویست و هفتاد نفر در تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۱۹۹۷: بر تاثیر حریقسوزی، ۳۴۳ حاجی کشته و هزار و پانصد نفر مصدوم شدند.
سال ۱۹۹۸: دستکم یکصد و هجده نفر بر تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۲۰۰۱: سی و پنج نفر در تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۲۰۰۴: دویست و پنجاه و یک نفر بر تاثیر ازدحام جمعیت کشته شدند.
سال ۲۰۰۶: سیصد و چهل و پنج نفر در مراسم سنگزنی به آرم شیطان کشته شدند.
سال ۲۰۱۵: در فرودگاه جده، مأمورانی به عذر و بهانه مشکوک شدن به دو نوجوان اهل ایران آنهارا از سایر جداگانه مینمایند و دو نوجوان در رجوع به کشور ایران به عذر تحقیق بدنی از خانوادههای خودشان غیروابسته میگردند. مأموران این دو را به قسمت تحقیق خواهران برده و به عذروبهانه بازپرسی بدنی هردوی این نوجوان ها را لخت کرده و خودشان نیز لخت گردیدهاند، دراثنای مطالعه، دیگرافراد کاروان متوجه شدند که مأموران قصد آزار رسانی جنسی آن دو نوجوان را داشتهاند و گزند بهاین دو نوجوان ناکام میماند.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]
سال ۲۰۱۵: بعد از ظهر روز آدینه ۲۰ شهریورماه یک آسانسور بلندمرتبه بر تاثیر شدت باد و گردباد در مکه به باطن مسجد الحرام در حوالی منزلت ابراهیم سقوط کرد که باعث به کشته و زخمی شدن دهها بدن از حجاج حاضر در محل شد. این اتفاق در مسافت چهار روز باقیمانده به شروع ماه ذیالحجه و ادای مناسک حج تمتع فیس بخشید.[۲۱][۲۲]
سال ۲۰۱۵: روز پنجشنبه ۲ مهرماه: بر تاثیر ازدحام جمعیت و نادرستی مدیریت برگزارکنندگان سعودی، تعداد متعددی از حاجیان در ناحیه منا کشته و زخمی شدند. تعداد جانباختگان اهل ایران درین واقعه ۴۶۴ نفر اعلام شد.[۲۳] بر طبق آحاد داده های عددی کسبگردیده از گزارشهای مستقلٔ کشورها، تعداد جانباختگان تا تاریخ ۲۸ آبان ۱۳۹۴، ۲٬۴۷۴ نفر میباشد. رسانههای اهل ایران به گزارش سعید اوحدی، ;که در آن مجال مدیر سازمان حج و زیارت بود، شمار کلی جانباختگان را حدود ۷۷۰۰ نفر گزارش کردهاند[۲۴] و با استناد به داده های عددی غیرقانونی و مشاهدات میدانی[۲۵][۲۶] اعلام کردهاند این داده های عددی به بیش تر از ۸۰۰۰ نفر خواهد رسید.[۲۷]
سال۲۰۲۰:بر تاثیر سرایت ویروس کرونا زائران کعبه به تعداد انگشت شمار رسید.
نقش انتخاب مسجد مناسب در برگزاری یک مراسم ترحیم آرام و منظم