در حین امیرالمؤمنین(ع)
عبدالله بن بدیل از اول مهاجرینی بود که با امام علی(ع)، بیعت کرد.[۴۰] او در طی امیرمؤمنان(ع) برای مثال صورتهای شاخصی میباشد که در نبردهای جمل و صفین حضور داشت.[۴۱] پسر وی در نزاع جمل به شهید شدن رسید.[۴۲] او دراین نبرد به مذاکره با عایشه پرداخت و از او اقرار گرفت که از نبی معبود(ص) روایتی را دربارهی حقانیت امام علی(ع) مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شنیده میباشد.[۴۳]
از ابن بدیل و برادرش عبدالرحمن گفتگویی با امام در جهت تشویق وی به مبارزه با معاویه نقل گردیدهاست.[۴۴] او پیش از شروع مبارزه صفین از سوی امیرمؤمنان به شهر انبار نبی شد و امام خلال طومارای از وی خواست تا حرکات معاند را ذیل حیث بگیرد و فارغ از اجازه وی دست به حرکتی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نزند.[۴۵]
عبدالله در مبارزه صفین فرمانده پیادگان[۴۶] یا این که سواره نظام[۴۷] و یا این که فرمانده برخی از قبایل کوفه[۴۸] یا این که قراء آنها[۴۹] بود؛ همچنانکه آورده شده فرماندهی جبهه راست سپاه امام علی(ع) را به ذمه داشت.[۵۰] وی خطبههایی در تهییج یاران امام علی(ع) برای پیکار[۵۱] و آشکار سازی فیس معاویه و لشکریانش اختلال کرد.[۵۲] بعضی از دانشمندان از سخنان عبدالله اینگونه برداشت کردهاند که وی یکی باخبرترین اشخاص نسبت به حال و روز دوران و مردمان بعدازظهر خود بوده میباشد.[۵۳] او در مبارزه صفین به شجاعت و جنگیدن با دو چاقو و دو سپر آوازه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داشت.[۵۴]
شهید شدن
عبدالله بن بدیل در روز هفتم[۵۵] و یا این که نهم پیکار صفین[۵۶] بعداز شهید شدن و مصدوم شدن یاران خویش، یک تنه به سپاه معاند زد؛ هرچند که صاحب و مالک اشتر از وی مراد بود که جلو رفتن خویش را متوقف سازد؛[۵۷] ولی عبدالله که مصمم به قتل معاویه بود[۵۸] تا مجاورت قرارگاه او پیش رفت و ۹ بدن از لشکریان معاند را کشت[۵۹] و پس از آنکه رقیب او نشدند با سنگباران معاند به شهیدشدن رسید.[۶۰] ابن اعثم کوفی جزئیات فزونتری از جنگاوری و رشادت وی در نزاع گزارش نموده است.[۶۱] حکم دهنده نعمان ادعا دارد که عبدالله به یاور سه هزار نفر از یارانش؛ در حدود ۲۰ هزار شامی را به نابودی رساندند.[۶۲]
بنابر گزارش ابن ابی الحدید، یکی یاران امام در واپسین لحظات حیات عبدالله بن بدیل، به کنار او آمد و عبدالله وصیتهایی به وی در موضوع تقوای الهی و کمک امام کرد و تقاضا نمود تا درود اورا به امام برساند و امام بعداز شنیدن سخنان عبدالله، علاوه بر تعریف از وی، بر او بخشش ارسال کرد.[۶۳]
یعقوبی اعتقاد دارد که پیکر عبدالله به وسیله برادرش به اردوگاه امام رجوع و امام علی(ع) پروردگار را بر این زمینه، گواه گرفت.[۶۴] برادرش عبدالرحمن را نیز از شهیدان مبارزه صفین دانستهاند؛[۶۵] ولی بنابرقولی وی در نبرد جمل به شهید شدن رسید.[۶۶] [یادداشت ۲]
معاویه بعداز شهید شدن عبدالله بن بدیل قصد داشت تا تن اورا مُثله سازد که با پادرمیانی عبدالله بن عامر از این فعالیت صرف نظر کرد[۶۷] و حتی آورده شده میباشد که معاویه به مدح عبدالله پرداخت[۶۸] و اعلام کرد: محبت بستگان خزاعه به علی بهاندازهای میباشد که در شرایطیکه زنان این بستگان نیز اقتدار پیکار داشتند با معاندان علی میجنگیدند تا چه رسد به مردان این خویشاوندان.[۶۹] معاویه ابعاد نیز از مدح ابن بدیل غافل نشد.[۷۰]
ابن ابی الحدید در کتاب تفصیل نهج البلاغه خویش این نظر را دارد که امیرالمؤمنین(ع) بعداز اتمام نزاع صفین در سخنی از عبدالله و دیگر شهیدان نبرد صفین خاطر کرده و برای حیف کردن آنها ابراز تأسف نمود.[۷۱]
در حین امیرالمؤمنین(ع)
عبدالله بن بدیل از اول مهاجرینی بود که با امام علی(ع)، بیعت کرد.[۴۰] او در طی امیرمؤمنان(ع) برای مثال صورتهای شاخصی میباشد که در نبردهای جمل و صفین حضور داشت.[۴۱] پسر وی در نزاع جمل به شهید شدن رسید.[۴۲] او دراین نبرد به مذاکره با عایشه پرداخت و از او اقرار گرفت که از نبی معبود(ص) روایتی را دربارهی حقانیت امام علی(ع) مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شنیده میباشد.[۴۳]
از ابن بدیل و برادرش عبدالرحمن گفتگویی با امام در جهت تشویق وی به مبارزه با معاویه نقل گردیدهاست.[۴۴] او پیش از شروع مبارزه صفین از سوی امیرمؤمنان به شهر انبار نبی شد و امام خلال طومارای از وی خواست تا حرکات معاند را ذیل حیث بگیرد و فارغ از اجازه وی دست به حرکتی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نزند.[۴۵]
عبدالله در مبارزه صفین فرمانده پیادگان[۴۶] یا این که سواره نظام[۴۷] و یا این که فرمانده برخی از قبایل کوفه[۴۸] یا این که قراء آنها[۴۹] بود؛ همچنانکه آورده شده فرماندهی جبهه راست سپاه امام علی(ع) را به ذمه داشت.[۵۰] وی خطبههایی در تهییج یاران امام علی(ع) برای پیکار[۵۱] و آشکار سازی فیس معاویه و لشکریانش اختلال کرد.[۵۲] بعضی از دانشمندان از سخنان عبدالله اینگونه برداشت کردهاند که وی یکی باخبرترین اشخاص نسبت به حال و روز دوران و مردمان بعدازظهر خود بوده میباشد.[۵۳] او در مبارزه صفین به شجاعت و جنگیدن با دو چاقو و دو سپر آوازه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داشت.[۵۴]
شهید شدن
عبدالله بن بدیل در روز هفتم[۵۵] و یا این که نهم پیکار صفین[۵۶] بعداز شهید شدن و مصدوم شدن یاران خویش، یک تنه به سپاه معاند زد؛ هرچند که صاحب و مالک اشتر از وی مراد بود که جلو رفتن خویش را متوقف سازد؛[۵۷] ولی عبدالله که مصمم به قتل معاویه بود[۵۸] تا مجاورت قرارگاه او پیش رفت و ۹ بدن از لشکریان معاند را کشت[۵۹] و پس از آنکه رقیب او نشدند با سنگباران معاند به شهیدشدن رسید.[۶۰] ابن اعثم کوفی جزئیات فزونتری از جنگاوری و رشادت وی در نزاع گزارش نموده است.[۶۱] حکم دهنده نعمان ادعا دارد که عبدالله به یاور سه هزار نفر از یارانش؛ در حدود ۲۰ هزار شامی را به نابودی رساندند.[۶۲]
بنابر گزارش ابن ابی الحدید، یکی یاران امام در واپسین لحظات حیات عبدالله بن بدیل، به کنار او آمد و عبدالله وصیتهایی به وی در موضوع تقوای الهی و کمک امام کرد و تقاضا نمود تا درود اورا به امام برساند و امام بعداز شنیدن سخنان عبدالله، علاوه بر تعریف از وی، بر او بخشش ارسال کرد.[۶۳]
یعقوبی اعتقاد دارد که پیکر عبدالله به وسیله برادرش به اردوگاه امام رجوع و امام علی(ع) پروردگار را بر این زمینه، گواه گرفت.[۶۴] برادرش عبدالرحمن را نیز از شهیدان مبارزه صفین دانستهاند؛[۶۵] ولی بنابرقولی وی در نبرد جمل به شهید شدن رسید.[۶۶] [یادداشت ۲]
معاویه بعداز شهید شدن عبدالله بن بدیل قصد داشت تا تن اورا مُثله سازد که با پادرمیانی عبدالله بن عامر از این فعالیت صرف نظر کرد[۶۷] و حتی آورده شده میباشد که معاویه به مدح عبدالله پرداخت[۶۸] و اعلام کرد: محبت بستگان خزاعه به علی بهاندازهای میباشد که در شرایطیکه زنان این بستگان نیز اقتدار پیکار داشتند با معاندان علی میجنگیدند تا چه رسد به مردان این خویشاوندان.[۶۹] معاویه ابعاد نیز از مدح ابن بدیل غافل نشد.[۷۰]
ابن ابی الحدید در کتاب تفصیل نهج البلاغه خویش این نظر را دارد که امیرالمؤمنین(ع) بعداز اتمام نزاع صفین در سخنی از عبدالله و دیگر شهیدان نبرد صفین خاطر کرده و برای حیف کردن آنها ابراز تأسف نمود.[۷۱]

جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد