دارای شهرت به امام هادی یا این که امام علی النقی (۲۱۲-۲۵۴ق) دهمین امام شیعه ها و فرزند امام جواد(ع) میباشد. وی از ۲۲۰ تا ۲۵۴ق به دوران ۳۴ سال، امامت را به ذمه داشت. روزگار امامت امام هادی با خلافت تعدادی بدن از خلفای عباسی مثلا متوکل همزمان بود. وی بیشتر سالهای امامتش را در سامرا زیر رسیدگی حاکمان عباسی سپری رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرد.
از امام هادی(ع) احادیثی در کارها اعتقادی، تعبیروتفسیر، فقه و خوی داستان کردهاند. در بخشی از این احادیث، به مباحث کلامی همانند تشبیه و تنزیه و جبر و تفویض پرداخته گردیده است. زیارت جامعه کبیره و زیارت غدیریه نیز از وی نقل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدهاست.
خلفای عباسی امام هادی(ع) را محصور میکردند و بازدارنده از ارتباطش با شیعه ها میشدند. به همین انگیزه، او بیشتر به واسطه سازمان وکالت که متشکل از عده ای از وکیلان امام بود، با شیعه ها رابطه داشت. عبدالعظیم حسنی، عثمان بن سعید عمری، ایوب بن نوح و حسن بن راشد از اصحاب وی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بودهاند.
مزار امام هادی در سامرا، زیارتگاه شیعهها میباشد. این زیارتگاه به جهت دفن وی و فرزندش امام حسن عسکری(ع)، بقاع عسکریَین خوانده میگردد. مقبره عسکریین در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش طی هجوم ها تروریستی تخریب شد. ستاد تجدید بنا عتبات عالیات از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۴ش آن را مرمت کرد.
اسم، نسب و لقبها
گاهشمار معاش امام هادی(ع)
۱۵ ذیالحجه ۲۱۲ق به دنیاآمدن امام هادی(ع)
۲۱۸ق مرگ مامون عباسی ـ آغاز خلافت معتصم عباسی ـ اعتراف جنیدی، فقیه ناصبی به دانش امام هادی در سن کودکی
۲۱۹ق دستگیری امام جواد(ع) و پست کردن وی به بغداد به امر معتصم
انتها ذیالقعده ۲۲۰ق شهیدشدن امام جواد(ع) - آغاز امامت حضرت هادی (ع)
۲۲۷ق مرگ معتصم ـ آغاز خلافت واثق
۲۳۱ ق به دنیا آمدن امام حسن عسکری(ع) در مدینه - تفتیش عقاید درباره اخلاق قرآن - کتابت طومار امام هادی(ع) در زمینهی بدعت شمردن جدال درباره مسأله اخلاق و رفتار قرآن
۲۳۲ق مرگ واثق ـ آغاز خلافت متوکل
۲۳۳ق صادر کردن امام هادی به سامرا به امر متوکل ـ دعوت متوکل از ابنسکیت برای آزمودن دانش امام هادی(ع)
۲۳۶ق تخریب قبر امام حسین(ع) به امر متوکل
۲۴۴ق شهیدشدن ابنسکیت به جهت اظهار محبت به امیرالمومنین(ع) و فرزندانش به فرمان متوکل
۲۴۶ق درگذشت دعبل خزاعی
۲۴۷ق جسارت متوکل به امام هادی(ع) ـ قتل متوکل به دست پسرش منتصر و رفع ممنوعیت زیارت امام حسین(ع) و رد فدک به اهل بیت(ع) به فرمان منتصر
۲۴۸ق مرگ منتصر و خلافت مستعین
۲۵۰ق اولی پیکار جدا یعقوب لیث صفاری
۲۵۲ق استعفای مستعین و به خلافت وصال معتز - درگذشت محمد فرزند امام هادی(ع)
۳ رجب ۲۵۴ق شهید شدن امام هادی(ع)
نبو
نوشتهیعلمیٔ مهم: فهرست لقبها و کنیههای امام هادی(ع)
علی بن محمد، دارای شهرت به امام هادی و علی النَّقی، امام دهم شیعه ها میباشد. پدرش امام جواد(ع)، امام نهم شیعه ها، و مادرش کنیزی[۱] به اسم سَمانهٔ مَغربیه[۲] یا این که سوسَن[۳] بود.
از مشهورترین القاب امام دهم شیعهها، هادی و نَقی میباشد.[۴] گفتهاند انگیزه ملقب شدنش به هادی این میباشد که در طی خویش، شایسته ترین هدایتکننده عموم به سوی نه بود.[۵] القاب دیگری همانند مرتضی، فقید، عالم، امین، ناصح، خالص و طَیّب نیز برای وی نام برده میباشد.[۶]
روضه خوان صدوق (درگذشت ۳۸۱ق) از استادانش نقل کرده که امام هادی و فرزندش امام حسن عسکری(ع) را به جهت اینکه در ناحیهای به اسم عسکر در سامرا مستقر بودند، عسکری میخواندند.[۷] ابنجوزی (درگذشت ۶۵۴ق) از علمای اهلسنت نیز در کتاب تَذْکرةالخَواص نسبت عسکری به امام هادی را به همین ادله دانسته میباشد.[۸]
لقب او ابوالحسن میباشد[۹] و در منابع حدیثی، ابوالحسن سوم خوانده گردیده است[۱۰] تا با ابوالحسن اولیه، یعنی امام کاظم و ابوالحسن دوم یعنی امام رضا غلط نشود
بنابر لحاظ کلینی،[۱۲] روضه خوان طوسی،[۱۳] روحانی موثر[۱۴] و ابنشهرآشوب،[۱۵] امام هادی در ۱۵ ذیالحجه سال ۲۱۲ق در صَریاودورویی (ناحیهای در اطراف مدینه) دیده به جهان گشود. با این اکنون، میلاد اورا دوم یا این که پنجم رجب به عبارتی سال،[۱۶] رجب سال ۲۱۴ق و جمادیالثانی سال ۲۱۵ق[۱۷] نیز تصویب کردهاند.
به نقل از مسعودی تاریخنگار قرن چهارم، در سالی که امام جواد یاروهمدم با همسرش، اُمُّالفَضل حج به مکان آورد، امام هادی را در حالی که خرد بود، به مدینه آوردند[۱۸] و وی تا سال ۲۳۳ق در مدینه معاش کرد. یعقوبی تاریخنگار قرن سوم قمری نوشته میباشد در امسال، متوکل عباسی امام هادی را به سامرا احضار کرد[۱۹] و در حیطهای به اسم عسکر ذیل در اختیار گرفتن خویش اقامت اعطا کرد و وی تا نقطه پایان قدمت در آنجا بود.[۲۰]
از معاش امام هادی، امام جواد و امام عسکری در مقایسه با دیگر ائمه شیعه، داده ها چندانی نیست. محمدحسین رجبی دوانی (زاده ۱۳۳۹ش)، تاریخپژوه، برهان این قضیه را قدمت کوتاه این امامان، محدود بودن آن ها و غیرشیعی بودن نویسندگان کتاب ها تاریخ در آن دوران می داند.[۲۱]
ماجرای شیعهشدن جُنیدی
بر اساس گزارشی که در ثابتالوصیه نقل شدهاست بعد از شهید شدن امام جواد، از سوی حکومت عباسی فردی به اسم ابوعبدالله جُنَیدی که متعصب و در دشمنی با اهلبیت زبانزد بود، مأمور شد تا امام هادی را یاد دادن دهد و اورا تحت لحاظ داشته باشد و از رابطه شیعه ها با وی دوری نماید؛ ولی بعد از چندی این فرد زیر تأثیر دانش و شخصیت امام شیعه شد.[۲۲]
دارای شهرت به امام هادی یا این که امام علی النقی (۲۱۲-۲۵۴ق) دهمین امام شیعه ها و فرزند امام جواد(ع) میباشد. وی از ۲۲۰ تا ۲۵۴ق به دوران ۳۴ سال، امامت را به ذمه داشت. روزگار امامت امام هادی با خلافت تعدادی بدن از خلفای عباسی مثلا متوکل همزمان بود. وی بیشتر سالهای امامتش را در سامرا زیر رسیدگی حاکمان عباسی سپری رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرد.
از امام هادی(ع) احادیثی در کارها اعتقادی، تعبیروتفسیر، فقه و خوی داستان کردهاند. در بخشی از این احادیث، به مباحث کلامی همانند تشبیه و تنزیه و جبر و تفویض پرداخته گردیده است. زیارت جامعه کبیره و زیارت غدیریه نیز از وی نقل مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدهاست.
خلفای عباسی امام هادی(ع) را محصور میکردند و بازدارنده از ارتباطش با شیعه ها میشدند. به همین انگیزه، او بیشتر به واسطه سازمان وکالت که متشکل از عده ای از وکیلان امام بود، با شیعه ها رابطه داشت. عبدالعظیم حسنی، عثمان بن سعید عمری، ایوب بن نوح و حسن بن راشد از اصحاب وی آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بودهاند.
مزار امام هادی در سامرا، زیارتگاه شیعهها میباشد. این زیارتگاه به جهت دفن وی و فرزندش امام حسن عسکری(ع)، بقاع عسکریَین خوانده میگردد. مقبره عسکریین در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش طی هجوم ها تروریستی تخریب شد. ستاد تجدید بنا عتبات عالیات از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۴ش آن را مرمت کرد.
اسم، نسب و لقبها
گاهشمار معاش امام هادی(ع)
۱۵ ذیالحجه ۲۱۲ق به دنیاآمدن امام هادی(ع)
۲۱۸ق مرگ مامون عباسی ـ آغاز خلافت معتصم عباسی ـ اعتراف جنیدی، فقیه ناصبی به دانش امام هادی در سن کودکی
۲۱۹ق دستگیری امام جواد(ع) و پست کردن وی به بغداد به امر معتصم
انتها ذیالقعده ۲۲۰ق شهیدشدن امام جواد(ع) - آغاز امامت حضرت هادی (ع)
۲۲۷ق مرگ معتصم ـ آغاز خلافت واثق
۲۳۱ ق به دنیا آمدن امام حسن عسکری(ع) در مدینه - تفتیش عقاید درباره اخلاق قرآن - کتابت طومار امام هادی(ع) در زمینهی بدعت شمردن جدال درباره مسأله اخلاق و رفتار قرآن
۲۳۲ق مرگ واثق ـ آغاز خلافت متوکل
۲۳۳ق صادر کردن امام هادی به سامرا به امر متوکل ـ دعوت متوکل از ابنسکیت برای آزمودن دانش امام هادی(ع)
۲۳۶ق تخریب قبر امام حسین(ع) به امر متوکل
۲۴۴ق شهیدشدن ابنسکیت به جهت اظهار محبت به امیرالمومنین(ع) و فرزندانش به فرمان متوکل
۲۴۶ق درگذشت دعبل خزاعی
۲۴۷ق جسارت متوکل به امام هادی(ع) ـ قتل متوکل به دست پسرش منتصر و رفع ممنوعیت زیارت امام حسین(ع) و رد فدک به اهل بیت(ع) به فرمان منتصر
۲۴۸ق مرگ منتصر و خلافت مستعین
۲۵۰ق اولی پیکار جدا یعقوب لیث صفاری
۲۵۲ق استعفای مستعین و به خلافت وصال معتز - درگذشت محمد فرزند امام هادی(ع)
۳ رجب ۲۵۴ق شهید شدن امام هادی(ع)
نبو
نوشتهیعلمیٔ مهم: فهرست لقبها و کنیههای امام هادی(ع)
علی بن محمد، دارای شهرت به امام هادی و علی النَّقی، امام دهم شیعه ها میباشد. پدرش امام جواد(ع)، امام نهم شیعه ها، و مادرش کنیزی[۱] به اسم سَمانهٔ مَغربیه[۲] یا این که سوسَن[۳] بود.
از مشهورترین القاب امام دهم شیعهها، هادی و نَقی میباشد.[۴] گفتهاند انگیزه ملقب شدنش به هادی این میباشد که در طی خویش، شایسته ترین هدایتکننده عموم به سوی نه بود.[۵] القاب دیگری همانند مرتضی، فقید، عالم، امین، ناصح، خالص و طَیّب نیز برای وی نام برده میباشد.[۶]
روضه خوان صدوق (درگذشت ۳۸۱ق) از استادانش نقل کرده که امام هادی و فرزندش امام حسن عسکری(ع) را به جهت اینکه در ناحیهای به اسم عسکر در سامرا مستقر بودند، عسکری میخواندند.[۷] ابنجوزی (درگذشت ۶۵۴ق) از علمای اهلسنت نیز در کتاب تَذْکرةالخَواص نسبت عسکری به امام هادی را به همین ادله دانسته میباشد.[۸]
لقب او ابوالحسن میباشد[۹] و در منابع حدیثی، ابوالحسن سوم خوانده گردیده است[۱۰] تا با ابوالحسن اولیه، یعنی امام کاظم و ابوالحسن دوم یعنی امام رضا غلط نشود
بنابر لحاظ کلینی،[۱۲] روضه خوان طوسی،[۱۳] روحانی موثر[۱۴] و ابنشهرآشوب،[۱۵] امام هادی در ۱۵ ذیالحجه سال ۲۱۲ق در صَریاودورویی (ناحیهای در اطراف مدینه) دیده به جهان گشود. با این اکنون، میلاد اورا دوم یا این که پنجم رجب به عبارتی سال،[۱۶] رجب سال ۲۱۴ق و جمادیالثانی سال ۲۱۵ق[۱۷] نیز تصویب کردهاند.
به نقل از مسعودی تاریخنگار قرن چهارم، در سالی که امام جواد یاروهمدم با همسرش، اُمُّالفَضل حج به مکان آورد، امام هادی را در حالی که خرد بود، به مدینه آوردند[۱۸] و وی تا سال ۲۳۳ق در مدینه معاش کرد. یعقوبی تاریخنگار قرن سوم قمری نوشته میباشد در امسال، متوکل عباسی امام هادی را به سامرا احضار کرد[۱۹] و در حیطهای به اسم عسکر ذیل در اختیار گرفتن خویش اقامت اعطا کرد و وی تا نقطه پایان قدمت در آنجا بود.[۲۰]
از معاش امام هادی، امام جواد و امام عسکری در مقایسه با دیگر ائمه شیعه، داده ها چندانی نیست. محمدحسین رجبی دوانی (زاده ۱۳۳۹ش)، تاریخپژوه، برهان این قضیه را قدمت کوتاه این امامان، محدود بودن آن ها و غیرشیعی بودن نویسندگان کتاب ها تاریخ در آن دوران می داند.[۲۱]
ماجرای شیعهشدن جُنیدی
بر اساس گزارشی که در ثابتالوصیه نقل شدهاست بعد از شهید شدن امام جواد، از سوی حکومت عباسی فردی به اسم ابوعبدالله جُنَیدی که متعصب و در دشمنی با اهلبیت زبانزد بود، مأمور شد تا امام هادی را یاد دادن دهد و اورا تحت لحاظ داشته باشد و از رابطه شیعه ها با وی دوری نماید؛ ولی بعد از چندی این فرد زیر تأثیر دانش و شخصیت امام شیعه شد.[۲۲]
نقش انتخاب مسجد مناسب در برگزاری یک مراسم ترحیم آرام و منظم