رابطه امامت با معنا ناآگاهی
مثلا مسائلی که در روایاتِ مربوط به این زمینه بسیار گزینه دقت قرار گرفته، موضوع رابطه امامت با معنا نا آگاهی میباشد. دراین روایات عدم معرفت شخص به امامت معادل با نادانی دانسته گردیده و تأکید شده که اینگونه شخصی همچون اهل نا آگاهی از جهان میرود؛ چون ذیل طاعت امام بعد از ظهر خویش و تابع هیچ دستور حقی نبوده میباشد.[۵۴] این مضمون در دعا ها هم آمده میباشد، چنانکه در دعای غایب بودن حضرت قائم، داعی از معبود میخواهد که اورا به مرگ جاهلی از مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عالم نَبَرد.
[۵۵] در روایات شیعی همینطور کینه داشتن به حضرت علی(ع) موجب مرگ جاهلی[۵۶] و سیره امام فرصت هنگام ظهور، همچون فرستاده(ص) نخست اسلام، پیکار با نا آگاهی دانسته شدهاست.[۵۷] جوادی آملی مفسر بلندمرتبه شیعی، با استناد به فرازی از خطبه فدکیه و استشهاد حضرت فاطمه (س)به آیه (اَفَحُكمَ الجاهِلِیَّةِ یَبغونَ و مَن اَشمَنُ مِنَ اللهِ حُكماً لِقَومٍ یوقِنون) در طی استقرار ناحق در بومی خلافت و ولایت؛ تصریح داراست که می گردد كسی به ظواهر در سرویس قرآن باشد، یا این که در مسجد نبی، بلكه در موضع فرستاده به نماز بایستد؛ البته معاش وی جاهلانه باشد.او هماینگونه تصریح کرده که مطابق سخنان حضرت زهرا(س)، منزل نشین کردن علی(ع) و به دست آوردن فدک؛ زیرا مخالفت با کاری میباشد که نبی(ص) کرده فقط یک معصیت بی آلایش وجود ندارد بلکه حكم جاهليت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد. [۵۸]
از نظر خاورشناسان
در قرنها اخیر با پیشرفت پژوهش ها خاورشناسان در موضوع اسلامشناسی، خاصه در حوزه عربشناسی و سیره نبوی و قرآن، معنی نادانی پرنورخیس و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نمایانخیس شد.
نگرش گولدتسیهر
خاورشناس مجاری، ایگناتس گولدتسیهر( Goldziher Ignác،[۵۹] با رسیدگی در شعر و فرهنگ وتمدن جاهلی بدین فیض رسید که جهل در مقابل حلم (به معنای عقل) میباشد خیر دانش. بر این مبنا، بعد از ظهر ناآگاهی به معنای زمان ناآگاهی و جهالت وجود ندارد بلکه روزگار بربریت و طغیان و مشتمل بر خشونت، استبداد، خودپرستی، یاوهگویی و نظایر آنهاست.[۶۰] گفتنی میباشد که رویا رویی جهل و حلم ریشه در به جا مانده شعری عرب[۶۱] و روایات و احادیث اسلامی[۶۲] دارااست. همینطور درین منابع، جهل در کاربرد ثانویاش در رویا رویی با دانش نیز به فعالیت رفته میباشد.[۶۳] با آنکه عقیده گولدتسیهر آیتم تشکیک واقع شد[۶۴] و بعضا مترجمان قرآن بعداز او، در ترجمه مشتقات جهل (به عنوان مثال نا آگاهی) به عقیده وی اعتنا چندانی نکردند[۶۵] نتایج تفحص گولدتسیهر در کنار پژوهش ها نو در باره فرهنگ و تمدن عرب قبل از اسلام، دستمایه رسیدگی پژوهشگران آتی قرار گرفت.
بینش ایزوتسو
اسلامشناس ژاپنی، توشیهیکو ایزوتسو، در کتاب مفاهیم اخلاقی ـ فقهی در قرآن مجید[۶۶] مبتنی بر پژوهشی که عمدتاً بر مبنای آیهها قرآن و شواهد حدیثی و تاریخی میباشد، عقیده گولدتسیهر {{خاطر|Ignác Goldziherمستشرق یهودی تبار۱۸۵۰-۱۹۲۱م.) را تکامل اعطا کرد و فیض گرفت که در کاربرد قرآنی، جهل و به تبع آن ناآگاهی، ناظر به دشمنی معاندانِ فرستاده(ص) با نظریه توحید و پرخاشگری به آن میباشد که مبنی بر موازین اخلاقی آن ها اعتقادی دشوارگیرانه و حوصلهفرسا بود. خلال این، ایزوتسو فصلی از کتاب خویش «آفریدگار و آدم در قرآن» را به تبیین معنا ناآگاهی در چارچوب رابطه در میان مفاهیم رب و بنده تخصیص اعطا کرد. به نوشته او عرب جاهلی، الله را خدای مطلق نمیآشنایی بلکه قائل به ارباب بود و استقرار مضمون ربوبیت مطلق برای الله تغییری اصلی در تصور رابطه بین خداوند و آدم تشکیل داد؛ بهاین معنی که آدم در قبال الله تنها بایستی مخلوق (دستوربردار سوای قید و شرط) باشد و مفاهیمی زیرا عبادت، طاعت، قنوت، خضوع و تضرع نیز در همین چارچوب مضمون مییابند. ایزوتسو، با استناد به آیه ها قرآن، تکبر و خودپسندی را سرچشمه تمامی خصلتهای عصر ناآگاهی دانسته و بر آن میباشد که اسلام ضربه رنج بر این روحیه ـ که به صورت خلاصه در آیه ۲۶ سوره فتح آمده میباشد ـ وارد ایجاد کرد. بنابراین، با ظهور قیمتهای قرآنی بر بنیاد توحید و اطمینان به ربوبیتِ مطلقِ الله که با نفی کفر یاروهمدم بود، در میان دو اصل ناسازگار، یعنی نا آگاهی و اسلام، پیکارای به وجود آمد که قبلا سوابق نداشت.[۶۷]
رابطه امامت با معنا ناآگاهی
مثلا مسائلی که در روایاتِ مربوط به این زمینه بسیار گزینه دقت قرار گرفته، موضوع رابطه امامت با معنا نا آگاهی میباشد. دراین روایات عدم معرفت شخص به امامت معادل با نادانی دانسته گردیده و تأکید شده که اینگونه شخصی همچون اهل نا آگاهی از جهان میرود؛ چون ذیل طاعت امام بعد از ظهر خویش و تابع هیچ دستور حقی نبوده میباشد.[۵۴] این مضمون در دعا ها هم آمده میباشد، چنانکه در دعای غایب بودن حضرت قائم، داعی از معبود میخواهد که اورا به مرگ جاهلی از مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عالم نَبَرد.
[۵۵] در روایات شیعی همینطور کینه داشتن به حضرت علی(ع) موجب مرگ جاهلی[۵۶] و سیره امام فرصت هنگام ظهور، همچون فرستاده(ص) نخست اسلام، پیکار با نا آگاهی دانسته شدهاست.[۵۷] جوادی آملی مفسر بلندمرتبه شیعی، با استناد به فرازی از خطبه فدکیه و استشهاد حضرت فاطمه (س)به آیه (اَفَحُكمَ الجاهِلِیَّةِ یَبغونَ و مَن اَشمَنُ مِنَ اللهِ حُكماً لِقَومٍ یوقِنون) در طی استقرار ناحق در بومی خلافت و ولایت؛ تصریح داراست که می گردد كسی به ظواهر در سرویس قرآن باشد، یا این که در مسجد نبی، بلكه در موضع فرستاده به نماز بایستد؛ البته معاش وی جاهلانه باشد.او هماینگونه تصریح کرده که مطابق سخنان حضرت زهرا(س)، منزل نشین کردن علی(ع) و به دست آوردن فدک؛ زیرا مخالفت با کاری میباشد که نبی(ص) کرده فقط یک معصیت بی آلایش وجود ندارد بلکه حكم جاهليت رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد. [۵۸]
از نظر خاورشناسان
در قرنها اخیر با پیشرفت پژوهش ها خاورشناسان در موضوع اسلامشناسی، خاصه در حوزه عربشناسی و سیره نبوی و قرآن، معنی نادانی پرنورخیس و آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نمایانخیس شد.
نگرش گولدتسیهر
خاورشناس مجاری، ایگناتس گولدتسیهر( Goldziher Ignác،[۵۹] با رسیدگی در شعر و فرهنگ وتمدن جاهلی بدین فیض رسید که جهل در مقابل حلم (به معنای عقل) میباشد خیر دانش. بر این مبنا، بعد از ظهر ناآگاهی به معنای زمان ناآگاهی و جهالت وجود ندارد بلکه روزگار بربریت و طغیان و مشتمل بر خشونت، استبداد، خودپرستی، یاوهگویی و نظایر آنهاست.[۶۰] گفتنی میباشد که رویا رویی جهل و حلم ریشه در به جا مانده شعری عرب[۶۱] و روایات و احادیث اسلامی[۶۲] دارااست. همینطور درین منابع، جهل در کاربرد ثانویاش در رویا رویی با دانش نیز به فعالیت رفته میباشد.[۶۳] با آنکه عقیده گولدتسیهر آیتم تشکیک واقع شد[۶۴] و بعضا مترجمان قرآن بعداز او، در ترجمه مشتقات جهل (به عنوان مثال نا آگاهی) به عقیده وی اعتنا چندانی نکردند[۶۵] نتایج تفحص گولدتسیهر در کنار پژوهش ها نو در باره فرهنگ و تمدن عرب قبل از اسلام، دستمایه رسیدگی پژوهشگران آتی قرار گرفت.
بینش ایزوتسو
اسلامشناس ژاپنی، توشیهیکو ایزوتسو، در کتاب مفاهیم اخلاقی ـ فقهی در قرآن مجید[۶۶] مبتنی بر پژوهشی که عمدتاً بر مبنای آیهها قرآن و شواهد حدیثی و تاریخی میباشد، عقیده گولدتسیهر {{خاطر|Ignác Goldziherمستشرق یهودی تبار۱۸۵۰-۱۹۲۱م.) را تکامل اعطا کرد و فیض گرفت که در کاربرد قرآنی، جهل و به تبع آن ناآگاهی، ناظر به دشمنی معاندانِ فرستاده(ص) با نظریه توحید و پرخاشگری به آن میباشد که مبنی بر موازین اخلاقی آن ها اعتقادی دشوارگیرانه و حوصلهفرسا بود. خلال این، ایزوتسو فصلی از کتاب خویش «آفریدگار و آدم در قرآن» را به تبیین معنا ناآگاهی در چارچوب رابطه در میان مفاهیم رب و بنده تخصیص اعطا کرد. به نوشته او عرب جاهلی، الله را خدای مطلق نمیآشنایی بلکه قائل به ارباب بود و استقرار مضمون ربوبیت مطلق برای الله تغییری اصلی در تصور رابطه بین خداوند و آدم تشکیل داد؛ بهاین معنی که آدم در قبال الله تنها بایستی مخلوق (دستوربردار سوای قید و شرط) باشد و مفاهیمی زیرا عبادت، طاعت، قنوت، خضوع و تضرع نیز در همین چارچوب مضمون مییابند. ایزوتسو، با استناد به آیه ها قرآن، تکبر و خودپسندی را سرچشمه تمامی خصلتهای عصر ناآگاهی دانسته و بر آن میباشد که اسلام ضربه رنج بر این روحیه ـ که به صورت خلاصه در آیه ۲۶ سوره فتح آمده میباشد ـ وارد ایجاد کرد. بنابراین، با ظهور قیمتهای قرآنی بر بنیاد توحید و اطمینان به ربوبیتِ مطلقِ الله که با نفی کفر یاروهمدم بود، در میان دو اصل ناسازگار، یعنی نا آگاهی و اسلام، پیکارای به وجود آمد که قبلا سوابق نداشت.[۶۷]

جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد