مجله خبری مساجد

وسوسه شدن حوّا در روایات
هرچند در روایات تفسیری، درباره جزئیات وسوسه شیطان و نقش حوّا در رانده شدن خویش و همسرش از فردوس مطالبی آمده[۲۵] که ظاهراً برگرفته از قصه نام برده در مسافرت پیدایش در عهدوپیمان عتیق میباشد.[۲۶] همینطور در حدیثی با قید اسم حوّا آمده: «در حالتی که حوّا عدم وجود، متاع زن به شوهرش کارشکنی نمی کرد»[۲۷] که خواسته از حیله، نقش حوّا در اولیه گناه انسان دانسته گردیده است.[۲۸] همینطور روایتی بر وسوسه شدن حوّا بعداز اخراج از فردوس دلالت دارااست؛ به این ترتیب ماجرا، حوّا حامله میشد البته نوباوه‌اش زنده نمی‌ماند. شیطان (که حارث نامیده می شد) نزد او آمد و او‌را وسوسه کرد که نوپا را عبدالحارث معرفی نماید تا زنده بماند. آنها نیز اینگونه کردند در حالی که‌این وسوسه‌ای شیطانی بود.[۲۹] بدین ترتیب ماجرا، حوّا مجدد موجب فریب بشر شد. (عالمان شیعه و سنّی انتقادات یا این که تأویلاتی در این باره دارا‌هستند)[۳۰] علامه مجلسی صدور این احادیث از امامان شیعه را از روی تقیه دانسته میباشد؛ علامه طباطبائی [۸۷] این ماجرا و نظایر آن را جعلی یا این که از اسرائیلیات دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۳۱]

حوا در کتاب ها تاریخی
با این‌که در منابع حدیثی شیعه و سنّی، احادیث معدودی درباره حوا آمده میباشد، در کتاب‌های تاریخ، تراجم و قصص انبیا روایاتی فراوان، مختلف و غالباً از سیرتکامل اسرائیلیات چشم می شود.[۳۲] به این ترتیب احادیث، وقتی که خداوند حضرت انسان را در فردوس مستقر کرد، او فقط بود. بعد پروردگار اورا به خوابی عمیق فرو موفقیت و حوّا را از یک کدام از دنده‌های پهلوی چپش کردار کرد. در حین این کار، بشر هیچ دردی احساس نکرد، چون در غیر این شکل میلی به زن نمی‌داشت. آن‌گاه بر حوّا جامه‌های بهشتی پوشاندند، او را آراستند و بالای راز انسان نشاندند. بشر بعداز بیدار شدن او‌را روءیت کرد و او را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد حوّا نامید.

نمایی دیرین از مرقد حوا در جده (۱۹۱۸م)
در همین منابع آمده میباشد که بشر و حوّا در فردوس در ناز و نعمت بودند، ولی ابلیس، که از دهن مار صحبت می‌خاطرنشان کرد، با یاری طاووس آنان‌را فریب بخشید و میوه ممنوعه (جاودانگی) را آغاز حوّا و آن‌گاه بشر خورد. در روایتی آمده میباشد تا‌زمانی‌که انسان عقل سلیم داشت از میوه ممنوعه نخورد، ازاینرو، حوّا به وی شراب نوشاند و آنگاه او‌را نزد درخت پیروزی و وادار به میل کردن از میوه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آن نمود.

بشر و حوّا پیرو سرپیچی از دستور الهی و تناول کردن میوه ممنوعه، محکوم و از فردوس رانده شدند. خلال جزاهای مشترک، به حوّا و آنگاه تمامی زنان بعد از وی جزاهای بسیار دیگری به عنوان مثال عادت ماهانه، حاملگی و درد وضع حمل داده شد. بعد از رانده شدن از پردیس، انسان در هند و حوّا در جده فرود آمد و بعد از توبه، در عرفات با یکدیگر ملاقات کردند. آن‌ها بعضا از مناسک حج را به مکان آوردند و حوّا برای اول توشه حیض شد. انسان پایش را بر زمین کوبید و آب زمزم ریخت و حوّا با آن غسل کرد. حوّا از بیست توشه زایمان چهل نوپا به جهان آورد. وی 1سال بعداز انسان درگذشت و در جوارش به خاک ودیعه شد.[۳۳]

مدفن حوا
درباره مدفن حوا اختلاف می‌باشد. بعضی جدّه را محل فرود داخل شدن و مدفن حوّا دانسته‌اند[۳۴] و سازه به قولی به همین منجر جدّه نامیده شد‌ه‌است. ظاهراً اولیه «مقبرة حوّا» را ایرانیان ساخته‌اند.[۳۵] حکومت سعودی این حرم را تخریب کرد. بعضی احادیث و نقل‌های تاریخی هم دلالت بر این دارا هستند که حوا در غاری بنا شده در کوه ابوقبیس در مکه و کنار حضرت انسان مدفون میباشد.[۳۶]

پانویس

وسوسه شدن حوّا در روایات
هرچند در روایات تفسیری، درباره جزئیات وسوسه شیطان و نقش حوّا در رانده شدن خویش و همسرش از فردوس مطالبی آمده[۲۵] که ظاهراً برگرفته از قصه نام برده در مسافرت پیدایش در عهدوپیمان عتیق میباشد.[۲۶] همینطور در حدیثی با قید اسم حوّا آمده: «در حالتی که حوّا عدم وجود، متاع زن به شوهرش کارشکنی نمی کرد»[۲۷] که خواسته از حیله، نقش حوّا در اولیه گناه انسان دانسته گردیده است.[۲۸] همینطور روایتی بر وسوسه شدن حوّا بعداز اخراج از فردوس دلالت دارااست؛ به این ترتیب ماجرا، حوّا حامله میشد البته نوباوه‌اش زنده نمی‌ماند. شیطان (که حارث نامیده می شد) نزد او آمد و او‌را وسوسه کرد که نوپا را عبدالحارث معرفی نماید تا زنده بماند. آنها نیز اینگونه کردند در حالی که‌این وسوسه‌ای شیطانی بود.[۲۹] بدین ترتیب ماجرا، حوّا مجدد موجب فریب بشر شد. (عالمان شیعه و سنّی انتقادات یا این که تأویلاتی در این باره دارا‌هستند)[۳۰] علامه مجلسی صدور این احادیث از امامان شیعه را از روی تقیه دانسته میباشد؛ علامه طباطبائی [۸۷] این ماجرا و نظایر آن را جعلی یا این که از اسرائیلیات دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۳۱]

حوا در کتاب ها تاریخی
با این‌که در منابع حدیثی شیعه و سنّی، احادیث معدودی درباره حوا آمده میباشد، در کتاب‌های تاریخ، تراجم و قصص انبیا روایاتی فراوان، مختلف و غالباً از سیرتکامل اسرائیلیات چشم می شود.[۳۲] به این ترتیب احادیث، وقتی که خداوند حضرت انسان را در فردوس مستقر کرد، او فقط بود. بعد پروردگار اورا به خوابی عمیق فرو موفقیت و حوّا را از یک کدام از دنده‌های پهلوی چپش کردار کرد. در حین این کار، بشر هیچ دردی احساس نکرد، چون در غیر این شکل میلی به زن نمی‌داشت. آن‌گاه بر حوّا جامه‌های بهشتی پوشاندند، او را آراستند و بالای راز انسان نشاندند. بشر بعداز بیدار شدن او‌را روءیت کرد و او را رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد حوّا نامید.

نمایی دیرین از مرقد حوا در جده (۱۹۱۸م)
در همین منابع آمده میباشد که بشر و حوّا در فردوس در ناز و نعمت بودند، ولی ابلیس، که از دهن مار صحبت می‌خاطرنشان کرد، با یاری طاووس آنان‌را فریب بخشید و میوه ممنوعه (جاودانگی) را آغاز حوّا و آن‌گاه بشر خورد. در روایتی آمده میباشد تا‌زمانی‌که انسان عقل سلیم داشت از میوه ممنوعه نخورد، ازاینرو، حوّا به وی شراب نوشاند و آنگاه او‌را نزد درخت پیروزی و وادار به میل کردن از میوه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آن نمود.

بشر و حوّا پیرو سرپیچی از دستور الهی و تناول کردن میوه ممنوعه، محکوم و از فردوس رانده شدند. خلال جزاهای مشترک، به حوّا و آنگاه تمامی زنان بعد از وی جزاهای بسیار دیگری به عنوان مثال عادت ماهانه، حاملگی و درد وضع حمل داده شد. بعد از رانده شدن از پردیس، انسان در هند و حوّا در جده فرود آمد و بعد از توبه، در عرفات با یکدیگر ملاقات کردند. آن‌ها بعضا از مناسک حج را به مکان آوردند و حوّا برای اول توشه حیض شد. انسان پایش را بر زمین کوبید و آب زمزم ریخت و حوّا با آن غسل کرد. حوّا از بیست توشه زایمان چهل نوپا به جهان آورد. وی 1سال بعداز انسان درگذشت و در جوارش به خاک ودیعه شد.[۳۳]

مدفن حوا
درباره مدفن حوا اختلاف می‌باشد. بعضی جدّه را محل فرود داخل شدن و مدفن حوّا دانسته‌اند[۳۴] و سازه به قولی به همین منجر جدّه نامیده شد‌ه‌است. ظاهراً اولیه «مقبرة حوّا» را ایرانیان ساخته‌اند.[۳۵] حکومت سعودی این حرم را تخریب کرد. بعضی احادیث و نقل‌های تاریخی هم دلالت بر این دارا هستند که حوا در غاری بنا شده در کوه ابوقبیس در مکه و کنار حضرت انسان مدفون میباشد.[۳۶]

پانویس