سرکوب شیعهها در دهه ۱۹۷۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم ملاحظه کنید: انتفاضه صفر عراق
اول جلوههای مخالفت بدون شوخی شیعهها با رژیم بعث در اتفاق ها ۱۹۷۴م تجلی یافت.[۶۳] در نوامبر و دسامبر به عبارتی سال قبل از دوازده نفر از رهبران شیعی مخفیانه محاکمه و به اتهام دسیسه علیه حکومت محکوم شدند. گزارش گردیدهاست که پنج نفر از آن ها مخفیانه اعدام مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدند.[۶۴]
سرکوب بیرحمانه انتفاضه صفر در ۱۹۷۷م نقطه عطفی در مناسبات شیعهها و دولت بعثی بهشمار میرود. تظاهرات عظیم اربعین ۱۹۷۷م/۱۳۹۷ق، که در ادبیات شیعه ها عراق بهتیتر انتفاضه صَفَر آوازه یافته میباشد، در برخورد به بازداشتن برپایی مراسم سوگواری در عاشورای و پیاده روی اربعین به عبارتی سال از سوی رژیم بعث، برگزار شوید. انتفاضه در کربلا و نجف به شدت سرکوب شوید و اشخاص متعددی دستگیر و محاکمه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدند.
[۶۵] انتفاضه و سرکوب آن موجب بروز اختلاف در رهبری حزب بعث شوید. دو عضو شورای فرماندهی انقلاب و فرماندهی ناحیهای حزب بعث، فُلَیح حسین جاسم که شیعه بود و عزت مصطفی دیگر عضو شورا که برای محاکمه مخالفین رقم خورده بودند به جهت تساهل در عکس العمل با مخالفین از کلیه پستهای دولتی و حزبی اخراج شدند.[۶۶] همینطور گزارش گردیده است که در ژوئن ۱۹۷۹م و بعداز موفقیت انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران، دوری دولت عراق از مهاجرت هیئتی به رهبری سیدمحمدباقر صدر، برای پهنا شادباش به امام خمینی به کشور ایران، تظاهرات کبیرای را در نجف و کربلا بهدنبال داشت. دولت بعث برای سرکوب این تظاهرات ارتش را فراخواند و با اقتدار ارتش آن را سرکوب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرد.[۶۷]
سرکوب شیعهها دهه ۱۹۸۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: سید محمدباقر صدر، کشتار دجیل، معاودین، و کردهای فیلی عراق
صدام در رای زنی با خبر نامه تایمز ۱۹۸۳م:
«هر رهبری ترجیح میدهد که عموم از یک بینش درنگ نمایند، از یک مذهب و از یک فرقه و یک شهر باشند» [۶۸]
سلب ملیت از کردهای فیلی، اخراج گروهی آنان، اعدام حدود ۲۰ هزار جوان کرد فیلی، [۶۹]اعدام شیخ بلندپایه سیدمحمدباقر صدر (۱۹۸۰م)، ترور سید حسن شیرازی در بیروت (۱۹۸۰م)، قتل عام ۱۴۸ نفر در شهرک دجیل (۱۹۸۲م)، [۷۰] دستگیر نود نفر از اعضای خویشاوندان حکیم و اعدام شش بدن از آنها، (۱۹۸۳م) ترور سید مهدی حکیم فرزند سیدمحسن حکیم، در سودان (۱۹۸۸م) و تبعید صدها شیخ و خانواده شان در طی دهه ۱۹۸۰م، بخشی از سرکوبهای شیعهها دراین دهه شمرده گردیدهاست.[۷۱] ناظران تحولات عراق اذعان کردهاند که صرفا در سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۰م یکصد نفر فریم حزب الدعوه اعدام شدند.[۷۲] الزبیدی و همکارانش گزارش اعطا کردهاند که مقرهای شیعه ها در مردابهای جنوب شرق عراق (موسوم به هورها) بارها در دهه ۱۹۸۰م گزینه حمله ارتش عراق قرار گرفت و بالگردها و سلاحهای کشتار جمعی علیه آن ها به عمل دریافت شد.[۷۳]
سرکوب شیعهها دهه ۱۹۹۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: انتفاضه شعبانیه عراق
رژیم بعث در جریان سرکوب انتفاضه شعبانیه به اماکن مذهبی شیعه ها نیز جراحت دورازشوخی وارد کرد
همینطور در دهه ۱۹۹۰م و بعداز ناکامی عراق در نبرد کویت، قیامهای شیعه ها همچون کردها به شدت سرکوب شوید.[۷۴] صرفا فی مابین مارس و اکتبر ۱۹۹۱م و در راستای سرکوب قیام سراسری دارای شهرت به انتفاضه شعبانیه عراق در در اوایل دهه۱۹۹۰م[۷۵] حدود دویست هزار شیعه در جنوب عراق کشته شدند.[۷۶]
حضور سیاسی شیعهها در رژیم بعث
در زمان صدام حسین بهخصوص سالهای ۱۹۷۹-۱۹۸۲م حضور وزرای شیعه در کابینه عراق تا حدی ارتقا یافت و چهار نفر از شیعه ها در فرماندهی حوزهای (القیاده القُطریه) حزب بعث عضویت داشتند. اشخاص عالی درجهای مثل نعیم حداد سخنگوی مجمع ملی، سعدون حُمّادی ابتدا وزیر (مارس ۱۹۹۱-سپتامبر ۱۹۹۱م) و رحی فاروق از صدام جانبداری میکردند.[۷۷] با این وجود وزرای شیعه در اقلیت بودند و تعدادشان بیشتر از کردها خلا. سعدون حمادی نیز به جهت ذهن ها اصلاح طلبانهاش خیلی زود عزل شد. از طرف دیگر پستهای غیر کلیدی از قبیل وزارت مسکن، بهداشت و بیزنس به آن ها واگذار گردیده بود در حالی که نصیبهای امنیتی و نظامی بوسیله اعراب سنی رهبری میشد.[۷۸]
جریانهای شیعی مخالف بعث در عراق
در زمان حکومت بعث دستههای مختلف شیعی که بهنظر سازمانی در مواقعی با هم مرتبط بودند، برای مخالفت با بعث به وجود آمدند. این تیمها اکثر اوقات با کشور ایران نیز در تماس بودند و هنوز هم ارتباط مجاورت داراهستند.[۷۹]
سرکوب شیعهها در دهه ۱۹۷۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم ملاحظه کنید: انتفاضه صفر عراق
اول جلوههای مخالفت بدون شوخی شیعهها با رژیم بعث در اتفاق ها ۱۹۷۴م تجلی یافت.[۶۳] در نوامبر و دسامبر به عبارتی سال قبل از دوازده نفر از رهبران شیعی مخفیانه محاکمه و به اتهام دسیسه علیه حکومت محکوم شدند. گزارش گردیدهاست که پنج نفر از آن ها مخفیانه اعدام مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدند.[۶۴]
سرکوب بیرحمانه انتفاضه صفر در ۱۹۷۷م نقطه عطفی در مناسبات شیعهها و دولت بعثی بهشمار میرود. تظاهرات عظیم اربعین ۱۹۷۷م/۱۳۹۷ق، که در ادبیات شیعه ها عراق بهتیتر انتفاضه صَفَر آوازه یافته میباشد، در برخورد به بازداشتن برپایی مراسم سوگواری در عاشورای و پیاده روی اربعین به عبارتی سال از سوی رژیم بعث، برگزار شوید. انتفاضه در کربلا و نجف به شدت سرکوب شوید و اشخاص متعددی دستگیر و محاکمه رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شدند.
[۶۵] انتفاضه و سرکوب آن موجب بروز اختلاف در رهبری حزب بعث شوید. دو عضو شورای فرماندهی انقلاب و فرماندهی ناحیهای حزب بعث، فُلَیح حسین جاسم که شیعه بود و عزت مصطفی دیگر عضو شورا که برای محاکمه مخالفین رقم خورده بودند به جهت تساهل در عکس العمل با مخالفین از کلیه پستهای دولتی و حزبی اخراج شدند.[۶۶] همینطور گزارش گردیده است که در ژوئن ۱۹۷۹م و بعداز موفقیت انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران، دوری دولت عراق از مهاجرت هیئتی به رهبری سیدمحمدباقر صدر، برای پهنا شادباش به امام خمینی به کشور ایران، تظاهرات کبیرای را در نجف و کربلا بهدنبال داشت. دولت بعث برای سرکوب این تظاهرات ارتش را فراخواند و با اقتدار ارتش آن را سرکوب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد کرد.[۶۷]
سرکوب شیعهها دهه ۱۹۸۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: سید محمدباقر صدر، کشتار دجیل، معاودین، و کردهای فیلی عراق
صدام در رای زنی با خبر نامه تایمز ۱۹۸۳م:
«هر رهبری ترجیح میدهد که عموم از یک بینش درنگ نمایند، از یک مذهب و از یک فرقه و یک شهر باشند» [۶۸]
سلب ملیت از کردهای فیلی، اخراج گروهی آنان، اعدام حدود ۲۰ هزار جوان کرد فیلی، [۶۹]اعدام شیخ بلندپایه سیدمحمدباقر صدر (۱۹۸۰م)، ترور سید حسن شیرازی در بیروت (۱۹۸۰م)، قتل عام ۱۴۸ نفر در شهرک دجیل (۱۹۸۲م)، [۷۰] دستگیر نود نفر از اعضای خویشاوندان حکیم و اعدام شش بدن از آنها، (۱۹۸۳م) ترور سید مهدی حکیم فرزند سیدمحسن حکیم، در سودان (۱۹۸۸م) و تبعید صدها شیخ و خانواده شان در طی دهه ۱۹۸۰م، بخشی از سرکوبهای شیعهها دراین دهه شمرده گردیدهاست.[۷۱] ناظران تحولات عراق اذعان کردهاند که صرفا در سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۰م یکصد نفر فریم حزب الدعوه اعدام شدند.[۷۲] الزبیدی و همکارانش گزارش اعطا کردهاند که مقرهای شیعه ها در مردابهای جنوب شرق عراق (موسوم به هورها) بارها در دهه ۱۹۸۰م گزینه حمله ارتش عراق قرار گرفت و بالگردها و سلاحهای کشتار جمعی علیه آن ها به عمل دریافت شد.[۷۳]
سرکوب شیعهها دهه ۱۹۹۰م
برای داده ها بیشتر، اینها را هم مشاهده کنید: انتفاضه شعبانیه عراق
رژیم بعث در جریان سرکوب انتفاضه شعبانیه به اماکن مذهبی شیعه ها نیز جراحت دورازشوخی وارد کرد
همینطور در دهه ۱۹۹۰م و بعداز ناکامی عراق در نبرد کویت، قیامهای شیعه ها همچون کردها به شدت سرکوب شوید.[۷۴] صرفا فی مابین مارس و اکتبر ۱۹۹۱م و در راستای سرکوب قیام سراسری دارای شهرت به انتفاضه شعبانیه عراق در در اوایل دهه۱۹۹۰م[۷۵] حدود دویست هزار شیعه در جنوب عراق کشته شدند.[۷۶]
حضور سیاسی شیعهها در رژیم بعث
در زمان صدام حسین بهخصوص سالهای ۱۹۷۹-۱۹۸۲م حضور وزرای شیعه در کابینه عراق تا حدی ارتقا یافت و چهار نفر از شیعه ها در فرماندهی حوزهای (القیاده القُطریه) حزب بعث عضویت داشتند. اشخاص عالی درجهای مثل نعیم حداد سخنگوی مجمع ملی، سعدون حُمّادی ابتدا وزیر (مارس ۱۹۹۱-سپتامبر ۱۹۹۱م) و رحی فاروق از صدام جانبداری میکردند.[۷۷] با این وجود وزرای شیعه در اقلیت بودند و تعدادشان بیشتر از کردها خلا. سعدون حمادی نیز به جهت ذهن ها اصلاح طلبانهاش خیلی زود عزل شد. از طرف دیگر پستهای غیر کلیدی از قبیل وزارت مسکن، بهداشت و بیزنس به آن ها واگذار گردیده بود در حالی که نصیبهای امنیتی و نظامی بوسیله اعراب سنی رهبری میشد.[۷۸]
جریانهای شیعی مخالف بعث در عراق
در زمان حکومت بعث دستههای مختلف شیعی که بهنظر سازمانی در مواقعی با هم مرتبط بودند، برای مخالفت با بعث به وجود آمدند. این تیمها اکثر اوقات با کشور ایران نیز در تماس بودند و هنوز هم ارتباط مجاورت داراهستند.[۷۹]
مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد و نقش آن در مواجهه با چالشهای اجتماعی و شهری