مجله خبری مساجد

وجوه و موردها تشبیه علی(ع) به پیامبران
بیان شده براساس حدیث تشبیه، علی(ع) متخلق به خلق و خوی انبیاء و متصف به صفات اصفیاء بوده میباشد.[۱۳]

محمد بن یوسف گنجی شافعی، فقید شافعی‌ قرن هفتم قمری، در توضیح وجوه تشابه گفته میباشد وجه همانندی علی(ع) به دانش انسان(ع) به‌این خیال و خاطر میباشد که طبق آیه ۳۱ بقره، آفریدگار خصوصیت‌های هر چیزی را به انسان(ع) آموختن بخشید. علی(ع) نیز فقیه به هر اتفاق و اتفاق‌ای بود.[۱۴] همینطور وجه تشبیه علی(ع) به نوح(ع) در حکمت یا این که حکم این میباشد که امام علی(ع) همانند نوح(ع)[۱۵] با کافران سرسخت و مشقت بار‌گیر و با مؤمنان کریم ومهربان بود.[۱۶] از‌آنجا که حضرت ابراهیم(ع) در قرآن به حلم تعریف شد‌ه‌است،[۱۷] علی(ع) در بردباری به وی تشبیه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده‌است.[۱۸]

به گفته محمد بن طلحه شافعی، از علمای شافعی‌مذهب قرن ششم و هفتم قمری، نبی(ص) در‌این حدیث برای علی(ع)، علمی مشابه دانش بشر(ع)، تقوایی بسان تقوای نوح(ع)، بردباری زیرا حلم ابراهیم(ع)، هیبتی همچون فرم موسی(ع) و عبادتی همانند عبادت عیسی(ع) اثبات نموده است.[۱۹] از لحاظ وی تشبیه علی(ع) به پیامبران در صفات نام برده، بر وجود بالاترین سکو از آن صفات در علی(ع) رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دلالت داراست.[۲۰]

احمد بن محمد عاصمی، از عالمان اهل‌سنت در قرن چهارم و پنجم قمری، در کتاب «زین الفتی» بعداز نقل حدیث تشبیه، مشابهت‌های گوناگون امام علی(ع) به بشر، نوح، ابراهیم، یوسف، موسی، داوود، سلیمان، ایوب، یحیی، عیسی و فرستاده اسلام(ص) را بیان و تفصیل آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داده میباشد.[۲۱] [یادداشت ۱]

علامه مجلسی نیز در کتاب بحارالانوار، روایات و وجوه اشتراک و مساوات علی(ع) با فضائل انبیاء را پایین بابی با همین تیتر نقل و ذکر نموده است.[۲۲]

دلالت بر برتری امام علی(ع)
گروهی از علمای شیعه، حدیث تشبیه را دلیلی بر برتری امام علی(ع) نسبت به بقیه عموم شمرده و از این‌رو آن را ادله بر امامت و خلافت وی دانسته‌اند.[۲۳] همینطور بعضا حدیث تشبیه را دلیلی بر برتری امام علی(ع) نسبت به پیامبران به غیر از فرستاده اکرم(ص) شمرده‌اند؛ چون علی(ع) خصوصیت‌های خاص هر مورد از پیامبران را داراست و هر کس دارنده تمامی فضائل باشد، افضل از کسی میباشد که بعضی از آن‌ها‌را دارااست.[۲۴]

میرحامد حسین، بر آن میباشد حدیث تشبیه به برابری امام علی(ع) با پیامبران در خصوصیت‌های یادشده دلالت دارااست و بیست وجه برای ثابت برابری بیان نموده است.[۲۵] از لحاظ وی اینگونه برابری دلیلی بر افضلیت امام علی(ع) نسبت به پیامبران و بقیه عموم میباشد.[۲۶]

راویان و اعتبار
این حدیث از صحابی نبی(ص) همانند عبدالله بن عباس،[۲۷] عبدالله بن مسعود،[۲۸] ابوهریره،[۲۹] ابوالحمراء خدمتکار فرستاده(ص)[۳۰] و انس بن صاحب[۳۱] نقل شد‌ه‌است.

اعتبار
علمای شیعه حدیث تشبیه را دارای اعتبار شمرده و به آن استناد کرده‌اند. پاد شاه الواعظین شیرازی تالیف کننده کتاب شب‌های پیشاور، حدیث تشبیه را گزینه اجماع شیعه و اهل سنت دانسته میباشد.[۳۲] میرحامد حسین نیز در کتاب عبقات الانوار، این حدیث را از چهل نفر از محدثان اهل‌سنت نقل کرده و درستی آن را ثابت کرده است.[۳۳] به اطمینان برخی این حدیث از آن‌جا که از راه‌های مختلف بیان شده، دارای اعتبار میباشد، هرچند سندهای آن ضعیف باشد.[۳۴]

برخی از عالمان اهل‌سنت در اعتبار حدیث خدشه کرده‌اند. شمس‌الدین ذهبی، مورخ و محدث سلفی قرن هشتم قمری،[۳۵] ابن حجر عسقلانی، مورخ و محدث شافعی‌مذهب قرن هشتم و نهم قمری[۳۶] و ابن کثیر، از عالمان اهل سنت قرن هشتم قمری[۳۷] حدیث تشبیه را خبر منکر (از اقسام داستان ضعیف) شمرده‌اند. ابن جوزی، از عالمان اهل سنت قرن ششم، حدیث تشبیه را جعلی دانسته میباشد.[۳۸]

«خلاصه عبقات الانوار حدیث تشبیه»، میرحامد حسین.
ذهبی[۳۹] و ابن تیمیه[۴۰] بعداز نقل فارغ از مدرک حدیث از بیهقی، آن را بی‌مدرک دانسته و گفته‌اند که‌این حدیث نزد حدیث‌شناسان ساختگی و لاف میباشد. از این رو حدیث‌شناسان آن را نقل نکرده‌اند؛ البته برنده بن احمد خوارزمی، از علمای اهل‌سنت در قرن ششم قمری، در کتاب مناقب خویش، این حدیث را با گواهی آن از بیهقی نقل نموده است.[۴۱] این حدیث با ورقه ها دیگری از اهل‌سنت نیز نقل گردیده است.[۴۲]

کتاب‌شناسی
حدیث تشبیه در اثر ها زیادی آیتم مشاجره قرار گرفته میباشد.[۴۳] میرحامد حسین جلد شانزدهم از کتاب عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار را به پژوهش سندی و دلالی این حدیث تخصیص داده میباشد. این جلد به طور جداگانه و با تیتر «خلاصه عبقات الانوار؛ حدیث تشبیه» با تلخیص و تصحیح سیدعلی حسینی میلانی و ترجمه مرتضی نادری بوسیله مؤسسه نبأ منتشر گردیده است.

وجوه و موردها تشبیه علی(ع) به پیامبران
بیان شده براساس حدیث تشبیه، علی(ع) متخلق به خلق و خوی انبیاء و متصف به صفات اصفیاء بوده میباشد.[۱۳]

محمد بن یوسف گنجی شافعی، فقید شافعی‌ قرن هفتم قمری، در توضیح وجوه تشابه گفته میباشد وجه همانندی علی(ع) به دانش انسان(ع) به‌این خیال و خاطر میباشد که طبق آیه ۳۱ بقره، آفریدگار خصوصیت‌های هر چیزی را به انسان(ع) آموختن بخشید. علی(ع) نیز فقیه به هر اتفاق و اتفاق‌ای بود.[۱۴] همینطور وجه تشبیه علی(ع) به نوح(ع) در حکمت یا این که حکم این میباشد که امام علی(ع) همانند نوح(ع)[۱۵] با کافران سرسخت و مشقت بار‌گیر و با مؤمنان کریم ومهربان بود.[۱۶] از‌آنجا که حضرت ابراهیم(ع) در قرآن به حلم تعریف شد‌ه‌است،[۱۷] علی(ع) در بردباری به وی تشبیه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده‌است.[۱۸]

به گفته محمد بن طلحه شافعی، از علمای شافعی‌مذهب قرن ششم و هفتم قمری، نبی(ص) در‌این حدیث برای علی(ع)، علمی مشابه دانش بشر(ع)، تقوایی بسان تقوای نوح(ع)، بردباری زیرا حلم ابراهیم(ع)، هیبتی همچون فرم موسی(ع) و عبادتی همانند عبادت عیسی(ع) اثبات نموده است.[۱۹] از لحاظ وی تشبیه علی(ع) به پیامبران در صفات نام برده، بر وجود بالاترین سکو از آن صفات در علی(ع) رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دلالت داراست.[۲۰]

احمد بن محمد عاصمی، از عالمان اهل‌سنت در قرن چهارم و پنجم قمری، در کتاب «زین الفتی» بعداز نقل حدیث تشبیه، مشابهت‌های گوناگون امام علی(ع) به بشر، نوح، ابراهیم، یوسف، موسی، داوود، سلیمان، ایوب، یحیی، عیسی و فرستاده اسلام(ص) را بیان و تفصیل آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد داده میباشد.[۲۱] [یادداشت ۱]

علامه مجلسی نیز در کتاب بحارالانوار، روایات و وجوه اشتراک و مساوات علی(ع) با فضائل انبیاء را پایین بابی با همین تیتر نقل و ذکر نموده است.[۲۲]

دلالت بر برتری امام علی(ع)
گروهی از علمای شیعه، حدیث تشبیه را دلیلی بر برتری امام علی(ع) نسبت به بقیه عموم شمرده و از این‌رو آن را ادله بر امامت و خلافت وی دانسته‌اند.[۲۳] همینطور بعضا حدیث تشبیه را دلیلی بر برتری امام علی(ع) نسبت به پیامبران به غیر از فرستاده اکرم(ص) شمرده‌اند؛ چون علی(ع) خصوصیت‌های خاص هر مورد از پیامبران را داراست و هر کس دارنده تمامی فضائل باشد، افضل از کسی میباشد که بعضی از آن‌ها‌را دارااست.[۲۴]

میرحامد حسین، بر آن میباشد حدیث تشبیه به برابری امام علی(ع) با پیامبران در خصوصیت‌های یادشده دلالت دارااست و بیست وجه برای ثابت برابری بیان نموده است.[۲۵] از لحاظ وی اینگونه برابری دلیلی بر افضلیت امام علی(ع) نسبت به پیامبران و بقیه عموم میباشد.[۲۶]

راویان و اعتبار
این حدیث از صحابی نبی(ص) همانند عبدالله بن عباس،[۲۷] عبدالله بن مسعود،[۲۸] ابوهریره،[۲۹] ابوالحمراء خدمتکار فرستاده(ص)[۳۰] و انس بن صاحب[۳۱] نقل شد‌ه‌است.

اعتبار
علمای شیعه حدیث تشبیه را دارای اعتبار شمرده و به آن استناد کرده‌اند. پاد شاه الواعظین شیرازی تالیف کننده کتاب شب‌های پیشاور، حدیث تشبیه را گزینه اجماع شیعه و اهل سنت دانسته میباشد.[۳۲] میرحامد حسین نیز در کتاب عبقات الانوار، این حدیث را از چهل نفر از محدثان اهل‌سنت نقل کرده و درستی آن را ثابت کرده است.[۳۳] به اطمینان برخی این حدیث از آن‌جا که از راه‌های مختلف بیان شده، دارای اعتبار میباشد، هرچند سندهای آن ضعیف باشد.[۳۴]

برخی از عالمان اهل‌سنت در اعتبار حدیث خدشه کرده‌اند. شمس‌الدین ذهبی، مورخ و محدث سلفی قرن هشتم قمری،[۳۵] ابن حجر عسقلانی، مورخ و محدث شافعی‌مذهب قرن هشتم و نهم قمری[۳۶] و ابن کثیر، از عالمان اهل سنت قرن هشتم قمری[۳۷] حدیث تشبیه را خبر منکر (از اقسام داستان ضعیف) شمرده‌اند. ابن جوزی، از عالمان اهل سنت قرن ششم، حدیث تشبیه را جعلی دانسته میباشد.[۳۸]

«خلاصه عبقات الانوار حدیث تشبیه»، میرحامد حسین.
ذهبی[۳۹] و ابن تیمیه[۴۰] بعداز نقل فارغ از مدرک حدیث از بیهقی، آن را بی‌مدرک دانسته و گفته‌اند که‌این حدیث نزد حدیث‌شناسان ساختگی و لاف میباشد. از این رو حدیث‌شناسان آن را نقل نکرده‌اند؛ البته برنده بن احمد خوارزمی، از علمای اهل‌سنت در قرن ششم قمری، در کتاب مناقب خویش، این حدیث را با گواهی آن از بیهقی نقل نموده است.[۴۱] این حدیث با ورقه ها دیگری از اهل‌سنت نیز نقل گردیده است.[۴۲]

کتاب‌شناسی
حدیث تشبیه در اثر ها زیادی آیتم مشاجره قرار گرفته میباشد.[۴۳] میرحامد حسین جلد شانزدهم از کتاب عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار را به پژوهش سندی و دلالی این حدیث تخصیص داده میباشد. این جلد به طور جداگانه و با تیتر «خلاصه عبقات الانوار؛ حدیث تشبیه» با تلخیص و تصحیح سیدعلی حسینی میلانی و ترجمه مرتضی نادری بوسیله مؤسسه نبأ منتشر گردیده است.