موعودباوری
موعود باوری بهمعنای باور به یک نجاتقسمت میباشد که در آخرالزمان برای نجات و رهایی بشرها و برقراری صلح و عدل و داد خواهد آمد. منجی موعود و نجاتنصیب در نزد اقوام و ملل متعدد با دینها و تمدنهای تماماً گوناگون، به اَشکال و صور متعدد و متنوعی مطرح گردیدهاست؛ ولی تمامی حدوداً درین نکته متفقالقولاند که نجاتبخشی خواهد آمد و آنها را از یوغ بندگی ستمکاران و حاکمان زورگو رهانیده، جامعهای آکندهاز عدالت را به وجود خواهد آورد. هندوها انتظارِ دهمین تجلی ویشنو یا این که کالکی را داراهستند؛ بوداییها ظهور بودای پنجم را منتظرند؛ یهودیان مسیح (ماشیح) را نجاتدهنده میدانند؛ مسیحیان، فارقلیط را میطلبند که عیسی مسیح مژده آمدنش را داده میباشد؛ و مسلمانها قائل به ظهور مهدی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می باشند.
مضمونشناسی
موعودباوری به معنای اطمینان به یک منجی(نجاتقسمت) میباشد که در آخرالزمان برای نجات و رهایی آدمها و برقراری صلح و عدل و داد خواهد آمد.[۱] منجی موعود و نجاتنصیب در نزد اقوام و ملل متعدد با آئینها و تمدنهای متعدد، به طورهای متنوعی مطرح گردیده است؛ البته همگی دراین نکته توافق داراهستند که نجات بخشی خواهد آمد و آنها را از ستم و حاکمان زورگو رها خواهد کرد و جامعهای مملواز عدالت به وجود رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خواهد آورد.[۲]
موعودباوری در مکاتب شرعی
موعودباوری در ادیان متعدد به سیرتکاملهای متعدد مطرح بوده و یک کدام از اعتقادات مهم آن ها به شمار میرفته میباشد. به گفته برخی از پژوهشگران کمتر آئین و مذهب و ملتی یافت میشود که به منجی موعودی اطمینان آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نداشته باشد.[۳]
در ادیان شرقی
آئین هندو: در دین هندو، موعود نجاتبخش موسوم به کالکی در نقطه پایان واپسین زمان وقتی از ادوار چهارگانه جهانی، یعنی کالی یوگه[۴] ظهور خواهد کرد. بنابر اندیشه هندویی، عالم از چهار زمان رو به انحطاط ساخته شده میباشد. در چهارمین زمان، یعنی بعد از ظهر کالی، خرابی و تباهی سراسر عالم را فرا میگیرد. زندگانی اجتماعی و معنوی به نازلترین حدّ خویش نزول مینماید و موجبات زوال آخری را آماده میسازد.[۵]
دراین بعد از ظهر (کالی یوگه یا این که عصر انحطاط) که بنابر باورهای هندویی از آخر شب فی مابین ۱۷ و ۱۸ ماه فوریه سال ۳۱۰۲ پیش از ولادت مسیح استارت شده، و ما فعلا در آن به رمز می بریم، تنها به یک چهارم دَرْمه (آیین یا این که نظم کیهانی) فعالیت میگردد و سه چهارمش به بیماری آلزایمر ودیعت گردیده است. مردمان این عصر فاسق، ستیزهجو و زیرا گدایان، بداقبال و لایق اقبالی نیستند. چیزهای بیبها را ارج مینهند، آزمندانه می خورند و در شهرهایی معاش مینمایند که آکنده از دزدان میباشد.[۶] بر طبق ادیان و مدرسههای فلسفی هند،[۷]در نقطه پایان اینگونه روزگار سیاهی، واپسین و دهمی تجلّی (اوتارة) ویشنو موسوم به کالکی، سوار بر اسبی سپید و به هیأت بشر ظهور خواهد کرد. او سراسر دنیا را سواره و با شمشیری آخته و رخشان در مینوردد تا بدی و خرابی را نابود نماید. با نابود کردن دنیا، حالت برای آفرینشی جدید آماده میگردد تا در مهایوگای آجل، دیگر توشه عدل و داد و فضیلت بها یابند.[۸]
دین بودیسم: در دین بودا، درنگ منجی موعود با معنا میتْرِیه (کلمهای سنسکریت به معنای کریم ومهربان) تبیین میشود. در الهیات بودایی، اورا بودای پنجم[۹] و واپسین بودا از بودایان زمینی میدانند که هنوز نیامده میباشد، امّا خواهد آمد تا کلیه بشرها را نجات دهد. در نمادنگاری بودایی، اورا به هیأت مردی نشسته که مهیا برخواستن میباشد، اکران میدهند تا نمادی باشد از شایستگی او برای قیام!
احادیث بودایی درباره شخصیت و کیفیت ظهور واپسین بودا یا این که منجی موعود یعنی هر کس خواهد آمد تا همگان را مژده رهایی داده و آن ها را از چرخه آهنین رجعتهای مداوم به دانا نجات دهد، همداستان نیستند. در سنّت مهایانه که یکی دو سنّت یا این که مذهب مهم بودایی میباشد، دقت بیشتری به شخصیت میتریه گردیدهاست. در احادیث مهایانهای، شاکیه مونی که به عبارتی گُتمه بودای پر اسم و رسم میباشد چهارمین بودا و میتریه که بعداز وی خواهد آمد، تحت عنوان بودای پنجم معرفی گردیده است. در حالی که در بعضا احادیث بودایی، گُتمه بودای هفتم میباشد و بوداسف (Bodhesattava) در آجل و تحت عنوان واپسین بودا ظهور خواهد کرد. درباره معاش و آخر و عاقبت مقدّر میتریه نیز تحت عنوان واپسین بودا اختلاف وجود دارااست. در کانون پالی (منبع مهم داده ها ما از آئین بودای نخستین) التفات چندانی به او ندادهاند؛ فقط در یک سوره (سوره چکه وتّی سیهه ناده) از این موسسه، اسم اورا بردهاند. امّا از اثر ها غیر کانونی (غیر مقدس) دو تاثیر بهاین آموزه تخصیص یافته میباشد.
در مهاوَنسه که به تاریخ سریلانکا میپردازد، روز شمار حادثه ها مرتبط با قیام میتریه به وضوح اینگونه اورده شده میباشد:
«بعد از آن که شاکیه مونی به پری نیروانه (نیروانه تعالی) رسید، عالم پا به سراشیبی اجتماعی و کیهان شناختی بنیان؛ پنج هزار سال بعداز واپسین بودا، آفتاب آموزههای بودایی افول مینماید و ارتفاع قدمت آدمیان به ده سال فرو میکاهد. دراین فرصت، چرخه وارونه می گردد: معاش متحوّل گردیده، به گونه ای که میانگین قدمت عموم به هشتاد هزار سال می رسد.[۱۰] با این عمرهای وقتگیر و زمینة مطلوب برای تعالیم بودا، یک چکره ورتین یا این که (راهنما) خواهد آمد. وی برای عموم رفاه و خوشبختی میاورد و آموزههای بودا را اشاعه مینماید. سپس که اینگونه فضایی پردیس گون آماده آمد، میتریه از افق توشیته نزول مینماید، بودایی خود را به کمال میرساند، و درمه را به فرهیختگان میاموزد. مَها کشیپه، از مریدان پر رنگ بودا، از خلسهای که بعداز پری نیروانه استاد خود بدان فرو رفته بود، خارج می آید تا توشه دیگر بودا را سرویس نماید و آموزههای آن روشنی یافته را بشنود.»[۱۱]
موعودباوری
موعود باوری بهمعنای باور به یک نجاتقسمت میباشد که در آخرالزمان برای نجات و رهایی بشرها و برقراری صلح و عدل و داد خواهد آمد. منجی موعود و نجاتنصیب در نزد اقوام و ملل متعدد با دینها و تمدنهای تماماً گوناگون، به اَشکال و صور متعدد و متنوعی مطرح گردیدهاست؛ ولی تمامی حدوداً درین نکته متفقالقولاند که نجاتبخشی خواهد آمد و آنها را از یوغ بندگی ستمکاران و حاکمان زورگو رهانیده، جامعهای آکندهاز عدالت را به وجود خواهد آورد. هندوها انتظارِ دهمین تجلی ویشنو یا این که کالکی را داراهستند؛ بوداییها ظهور بودای پنجم را منتظرند؛ یهودیان مسیح (ماشیح) را نجاتدهنده میدانند؛ مسیحیان، فارقلیط را میطلبند که عیسی مسیح مژده آمدنش را داده میباشد؛ و مسلمانها قائل به ظهور مهدی مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می باشند.
مضمونشناسی
موعودباوری به معنای اطمینان به یک منجی(نجاتقسمت) میباشد که در آخرالزمان برای نجات و رهایی آدمها و برقراری صلح و عدل و داد خواهد آمد.[۱] منجی موعود و نجاتنصیب در نزد اقوام و ملل متعدد با آئینها و تمدنهای متعدد، به طورهای متنوعی مطرح گردیده است؛ البته همگی دراین نکته توافق داراهستند که نجات بخشی خواهد آمد و آنها را از ستم و حاکمان زورگو رها خواهد کرد و جامعهای مملواز عدالت به وجود رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد خواهد آورد.[۲]
موعودباوری در مکاتب شرعی
موعودباوری در ادیان متعدد به سیرتکاملهای متعدد مطرح بوده و یک کدام از اعتقادات مهم آن ها به شمار میرفته میباشد. به گفته برخی از پژوهشگران کمتر آئین و مذهب و ملتی یافت میشود که به منجی موعودی اطمینان آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد نداشته باشد.[۳]
در ادیان شرقی
آئین هندو: در دین هندو، موعود نجاتبخش موسوم به کالکی در نقطه پایان واپسین زمان وقتی از ادوار چهارگانه جهانی، یعنی کالی یوگه[۴] ظهور خواهد کرد. بنابر اندیشه هندویی، عالم از چهار زمان رو به انحطاط ساخته شده میباشد. در چهارمین زمان، یعنی بعد از ظهر کالی، خرابی و تباهی سراسر عالم را فرا میگیرد. زندگانی اجتماعی و معنوی به نازلترین حدّ خویش نزول مینماید و موجبات زوال آخری را آماده میسازد.[۵]
دراین بعد از ظهر (کالی یوگه یا این که عصر انحطاط) که بنابر باورهای هندویی از آخر شب فی مابین ۱۷ و ۱۸ ماه فوریه سال ۳۱۰۲ پیش از ولادت مسیح استارت شده، و ما فعلا در آن به رمز می بریم، تنها به یک چهارم دَرْمه (آیین یا این که نظم کیهانی) فعالیت میگردد و سه چهارمش به بیماری آلزایمر ودیعت گردیده است. مردمان این عصر فاسق، ستیزهجو و زیرا گدایان، بداقبال و لایق اقبالی نیستند. چیزهای بیبها را ارج مینهند، آزمندانه می خورند و در شهرهایی معاش مینمایند که آکنده از دزدان میباشد.[۶] بر طبق ادیان و مدرسههای فلسفی هند،[۷]در نقطه پایان اینگونه روزگار سیاهی، واپسین و دهمی تجلّی (اوتارة) ویشنو موسوم به کالکی، سوار بر اسبی سپید و به هیأت بشر ظهور خواهد کرد. او سراسر دنیا را سواره و با شمشیری آخته و رخشان در مینوردد تا بدی و خرابی را نابود نماید. با نابود کردن دنیا، حالت برای آفرینشی جدید آماده میگردد تا در مهایوگای آجل، دیگر توشه عدل و داد و فضیلت بها یابند.[۸]
دین بودیسم: در دین بودا، درنگ منجی موعود با معنا میتْرِیه (کلمهای سنسکریت به معنای کریم ومهربان) تبیین میشود. در الهیات بودایی، اورا بودای پنجم[۹] و واپسین بودا از بودایان زمینی میدانند که هنوز نیامده میباشد، امّا خواهد آمد تا کلیه بشرها را نجات دهد. در نمادنگاری بودایی، اورا به هیأت مردی نشسته که مهیا برخواستن میباشد، اکران میدهند تا نمادی باشد از شایستگی او برای قیام!
احادیث بودایی درباره شخصیت و کیفیت ظهور واپسین بودا یا این که منجی موعود یعنی هر کس خواهد آمد تا همگان را مژده رهایی داده و آن ها را از چرخه آهنین رجعتهای مداوم به دانا نجات دهد، همداستان نیستند. در سنّت مهایانه که یکی دو سنّت یا این که مذهب مهم بودایی میباشد، دقت بیشتری به شخصیت میتریه گردیدهاست. در احادیث مهایانهای، شاکیه مونی که به عبارتی گُتمه بودای پر اسم و رسم میباشد چهارمین بودا و میتریه که بعداز وی خواهد آمد، تحت عنوان بودای پنجم معرفی گردیده است. در حالی که در بعضا احادیث بودایی، گُتمه بودای هفتم میباشد و بوداسف (Bodhesattava) در آجل و تحت عنوان واپسین بودا ظهور خواهد کرد. درباره معاش و آخر و عاقبت مقدّر میتریه نیز تحت عنوان واپسین بودا اختلاف وجود دارااست. در کانون پالی (منبع مهم داده ها ما از آئین بودای نخستین) التفات چندانی به او ندادهاند؛ فقط در یک سوره (سوره چکه وتّی سیهه ناده) از این موسسه، اسم اورا بردهاند. امّا از اثر ها غیر کانونی (غیر مقدس) دو تاثیر بهاین آموزه تخصیص یافته میباشد.
در مهاوَنسه که به تاریخ سریلانکا میپردازد، روز شمار حادثه ها مرتبط با قیام میتریه به وضوح اینگونه اورده شده میباشد:
«بعد از آن که شاکیه مونی به پری نیروانه (نیروانه تعالی) رسید، عالم پا به سراشیبی اجتماعی و کیهان شناختی بنیان؛ پنج هزار سال بعداز واپسین بودا، آفتاب آموزههای بودایی افول مینماید و ارتفاع قدمت آدمیان به ده سال فرو میکاهد. دراین فرصت، چرخه وارونه می گردد: معاش متحوّل گردیده، به گونه ای که میانگین قدمت عموم به هشتاد هزار سال می رسد.[۱۰] با این عمرهای وقتگیر و زمینة مطلوب برای تعالیم بودا، یک چکره ورتین یا این که (راهنما) خواهد آمد. وی برای عموم رفاه و خوشبختی میاورد و آموزههای بودا را اشاعه مینماید. سپس که اینگونه فضایی پردیس گون آماده آمد، میتریه از افق توشیته نزول مینماید، بودایی خود را به کمال میرساند، و درمه را به فرهیختگان میاموزد. مَها کشیپه، از مریدان پر رنگ بودا، از خلسهای که بعداز پری نیروانه استاد خود بدان فرو رفته بود، خارج می آید تا توشه دیگر بودا را سرویس نماید و آموزههای آن روشنی یافته را بشنود.»[۱۱]
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد