مجله خبری مساجد

مقام و التفات قضیه شر
وجود دردها، مصیبت‌ها، و اشکال ضرر و زیان و زیانهاى مادى و جسمى و روحى كه به آحاد آن‌ها اسم «شر» داده گردیده‌است،[۱] از مهمترین معضل‌های گفت و گو‌های اعتقادی در ادیان آسمانی همانند اسلام و مسیحیت میباشد.[۲] و پیشینه آن به روزهای اولیه حیات بشری برمی‌شود.[۳] وجود شرور در نگاه اولیه با توحید در خالقیت، حکمت خدا، عدل الهی و نظام احسن ناسازگار می‌کند.[۴]با این درحال حاضر بیان شده که هیچ‌گاه تحت عنوان مورد‌ای اساسی مطرح نبوده و مدام در لبه مسائل دیگر مثلا گفت و گو صفات الهی بدان مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد پرداخته میشد.[۵]

زمینه شر بعد از نبرد‌های جهانی و در قرن‌های ۲۰ و ۲۱میلادی به یکی‌از مباحث پررنگ و مشاجره‌برانگیز در حوزه فلسفه آئین بدل شد.[۶] در فلسفه آیین و صحبت تازه، موضوع شر به‌تیتر چالشی عقلانی و از دورازشوخی‌ترین نقد ها علیه اصل وجود پروردگار مطرح شد‌ه‌است. به سیرتکامل‌ای که هانس کونگ، فیلسوف آلمانی، این مسئله را پناهگاهی برای خداناباوری رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می داند.[۷]

شر چیست؟ شر چه‌گونه به‌وجود آمده میباشد؟ چرا به‌وجود آمده و چه کسی آن را به‌وجود آورده میباشد؟ آیا قابلیت نداشت که دنیا فقط سرشار از زیبایی و نه بود؟ ایا شرور را پروردگار آفریده و در حالتی که اینگونه باشد، چرا پروردگار شر را آفریده میباشد و چرا نباید شرور را از در بین پیروزی؟ به عبارت دیگر، سوال از اینکه پروردگار خیرخواه، حکیم و قوی مطلق چه گونه قادر است بدون واسطه یا این که غیرمستقیم به وجود بیماری‌هایی مثل سرطان، بلایای طبیعی، اختلالهای مادرزادی و ... اجاز دهد که سختی‌های بخش اعظمی را برای آدم در ادامه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آورد؟[۸]

سوال‌های دیگری نیز از منظر الاهیاتی و فلسفی مطرح گردیده‌اند؛ مثل این که وجود شر با اطمینان به اوصافی زیرا عدل و داد، حکمت و توان آفریدگار سازگارند؟ آیا نظام جانور و دنیا شایسته ترین دنیا ممکنم میباشد و نظام آن شایسته ترین نظام هستی میباشد؟[۹]

مورد شر در ادبیات اسلامی و شیعی
به نقل از دانشمندان، کلمه و واژه شر به معنای ناملایمت و مشقت و ضرروزیان‌ها بیش تر از سی توشه در قرآن به فعالیت رفته میباشد.[۱۰] به گفته مطهری فیلسوفان مسلمان مشاجره شرور را معمولا در مباحث مربوط به توحید، جواب به شبهه ثنویه و یا این که در مشاجره التفات الهی و در جواب به شبهه دوگانگی مبدأ یا این که وابستگی عزم آفریدگار به شرور مطرح می‌نمایند.[۱۱] در کتاب‌های کلامی و اعتقادی مسلمان ها و شیعه ها نیز، معمولا در مشاجره افعال الهی، بحثی منحصر به فرد درباره عدل خدا وجود داراست که در آن به مورد شر دقت گردیده‌است.[۱۲] مرتضی مطهری الاهی‌دان شیعه کتاب عدل الهی را در همین راستا نوشته میباشد.[۱۳] انجمن علمی فلسفه آئین جمهوری اسلامی ایران فهرستی از کتب و مقاله‌ها منتشر گردیده به فارسی درباره شر را گرد آورده میباشد.[۱۴]

معنای شر و نسبت آن با مشقت
راغب اصفهانی در کتاب لُغَاو «مفردات»، شر را تحت عنوان چیزی که همگی از آن غربت می‌نمایند تعریف‌و‌تمجید نموده است.[۱۵] چنان‌که معنای شر در نصوص فقاهتی (قرآن و احادیث) را نیز به عبارتی مضمون‌ همگانی در جامعه دانسته‌اند.[۱۶] ولی در اصطلاح ابن‌سینا فیلسوف مسلمان با نگاهی فلسفی شر را به معنای عدم دانسته[۱۷] اهل فلسفه و سخن همگی بدی‌ها و ایرادات معاش بشری اعم از پیکار‌ها، جنایت‌ها، قتل نفس‌ها، بیماری‌ها، تخریب‌های نتیجه ها از زلزله‌ها و گردباد‌های شدید، و گریزناپذیری مرگ را پایین اسم شر خاطر می‌نمایند.[۱۸]

شر در نگاه پژوهشگران غربی به سختی،[۱۹] عزم بد[۲۰] و عجز و ناتوانی[۲۱] تعریف‌و‌تمجید گردیده‌است. ارسطو، فیلسوف یونانی، او‌لین کسی بود که شر را به‌تیتر چیزی غیر مطلوب تعریف کرد.[۲۲] به نقل از بعضی از دانشمندان، بیشتر اندیشمندان غربی، شر را به مشقت تمجید کرده‌اند.[۲۳] تالیف کننده نوشته‌ی‌علمی «نه و شر» در دانشنامه امام علی(ع)، مطابق احادیثی از امام علی(ع)، نه و شر را دو فرمان انفسی معرفی نموده است که ناشی از درک شور یا این که مشقت بشر می باشند، و پدیده‌های فرنگی زمانی نه یا این که شر نامیده میشوند که مسئله‌ساز شعف یا این که مشقت در بشر گردیده باشند. شرور طبیعی مثل زمین لرزه،‌ سیل و آتشفشان یا این که شرور اخلاقی به‌این استدلال شر محسوب می شوند که موجب سختی و درد زحمت آدم می شوند.[۲۴] محمدتقی جعفری فیلسوف و الاهی‌دان شیعه کاربرد واژه و کلمه شر را خطا میداند و سفارش می‌نماید به مکان آن از کلمه و واژه‌هایی مثل ناملایمات استعمال شود که معنای مشقت را میرساند.[۲۵]

مقام و التفات قضیه شر
وجود دردها، مصیبت‌ها، و اشکال ضرر و زیان و زیانهاى مادى و جسمى و روحى كه به آحاد آن‌ها اسم «شر» داده گردیده‌است،[۱] از مهمترین معضل‌های گفت و گو‌های اعتقادی در ادیان آسمانی همانند اسلام و مسیحیت میباشد.[۲] و پیشینه آن به روزهای اولیه حیات بشری برمی‌شود.[۳] وجود شرور در نگاه اولیه با توحید در خالقیت، حکمت خدا، عدل الهی و نظام احسن ناسازگار می‌کند.[۴]با این درحال حاضر بیان شده که هیچ‌گاه تحت عنوان مورد‌ای اساسی مطرح نبوده و مدام در لبه مسائل دیگر مثلا گفت و گو صفات الهی بدان مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد پرداخته میشد.[۵]

زمینه شر بعد از نبرد‌های جهانی و در قرن‌های ۲۰ و ۲۱میلادی به یکی‌از مباحث پررنگ و مشاجره‌برانگیز در حوزه فلسفه آئین بدل شد.[۶] در فلسفه آیین و صحبت تازه، موضوع شر به‌تیتر چالشی عقلانی و از دورازشوخی‌ترین نقد ها علیه اصل وجود پروردگار مطرح شد‌ه‌است. به سیرتکامل‌ای که هانس کونگ، فیلسوف آلمانی، این مسئله را پناهگاهی برای خداناباوری رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می داند.[۷]

شر چیست؟ شر چه‌گونه به‌وجود آمده میباشد؟ چرا به‌وجود آمده و چه کسی آن را به‌وجود آورده میباشد؟ آیا قابلیت نداشت که دنیا فقط سرشار از زیبایی و نه بود؟ ایا شرور را پروردگار آفریده و در حالتی که اینگونه باشد، چرا پروردگار شر را آفریده میباشد و چرا نباید شرور را از در بین پیروزی؟ به عبارت دیگر، سوال از اینکه پروردگار خیرخواه، حکیم و قوی مطلق چه گونه قادر است بدون واسطه یا این که غیرمستقیم به وجود بیماری‌هایی مثل سرطان، بلایای طبیعی، اختلالهای مادرزادی و ... اجاز دهد که سختی‌های بخش اعظمی را برای آدم در ادامه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد آورد؟[۸]

سوال‌های دیگری نیز از منظر الاهیاتی و فلسفی مطرح گردیده‌اند؛ مثل این که وجود شر با اطمینان به اوصافی زیرا عدل و داد، حکمت و توان آفریدگار سازگارند؟ آیا نظام جانور و دنیا شایسته ترین دنیا ممکنم میباشد و نظام آن شایسته ترین نظام هستی میباشد؟[۹]

مورد شر در ادبیات اسلامی و شیعی
به نقل از دانشمندان، کلمه و واژه شر به معنای ناملایمت و مشقت و ضرروزیان‌ها بیش تر از سی توشه در قرآن به فعالیت رفته میباشد.[۱۰] به گفته مطهری فیلسوفان مسلمان مشاجره شرور را معمولا در مباحث مربوط به توحید، جواب به شبهه ثنویه و یا این که در مشاجره التفات الهی و در جواب به شبهه دوگانگی مبدأ یا این که وابستگی عزم آفریدگار به شرور مطرح می‌نمایند.[۱۱] در کتاب‌های کلامی و اعتقادی مسلمان ها و شیعه ها نیز، معمولا در مشاجره افعال الهی، بحثی منحصر به فرد درباره عدل خدا وجود داراست که در آن به مورد شر دقت گردیده‌است.[۱۲] مرتضی مطهری الاهی‌دان شیعه کتاب عدل الهی را در همین راستا نوشته میباشد.[۱۳] انجمن علمی فلسفه آئین جمهوری اسلامی ایران فهرستی از کتب و مقاله‌ها منتشر گردیده به فارسی درباره شر را گرد آورده میباشد.[۱۴]

معنای شر و نسبت آن با مشقت
راغب اصفهانی در کتاب لُغَاو «مفردات»، شر را تحت عنوان چیزی که همگی از آن غربت می‌نمایند تعریف‌و‌تمجید نموده است.[۱۵] چنان‌که معنای شر در نصوص فقاهتی (قرآن و احادیث) را نیز به عبارتی مضمون‌ همگانی در جامعه دانسته‌اند.[۱۶] ولی در اصطلاح ابن‌سینا فیلسوف مسلمان با نگاهی فلسفی شر را به معنای عدم دانسته[۱۷] اهل فلسفه و سخن همگی بدی‌ها و ایرادات معاش بشری اعم از پیکار‌ها، جنایت‌ها، قتل نفس‌ها، بیماری‌ها، تخریب‌های نتیجه ها از زلزله‌ها و گردباد‌های شدید، و گریزناپذیری مرگ را پایین اسم شر خاطر می‌نمایند.[۱۸]

شر در نگاه پژوهشگران غربی به سختی،[۱۹] عزم بد[۲۰] و عجز و ناتوانی[۲۱] تعریف‌و‌تمجید گردیده‌است. ارسطو، فیلسوف یونانی، او‌لین کسی بود که شر را به‌تیتر چیزی غیر مطلوب تعریف کرد.[۲۲] به نقل از بعضی از دانشمندان، بیشتر اندیشمندان غربی، شر را به مشقت تمجید کرده‌اند.[۲۳] تالیف کننده نوشته‌ی‌علمی «نه و شر» در دانشنامه امام علی(ع)، مطابق احادیثی از امام علی(ع)، نه و شر را دو فرمان انفسی معرفی نموده است که ناشی از درک شور یا این که مشقت بشر می باشند، و پدیده‌های فرنگی زمانی نه یا این که شر نامیده میشوند که مسئله‌ساز شعف یا این که مشقت در بشر گردیده باشند. شرور طبیعی مثل زمین لرزه،‌ سیل و آتشفشان یا این که شرور اخلاقی به‌این استدلال شر محسوب می شوند که موجب سختی و درد زحمت آدم می شوند.[۲۴] محمدتقی جعفری فیلسوف و الاهی‌دان شیعه کاربرد واژه و کلمه شر را خطا میداند و سفارش می‌نماید به مکان آن از کلمه و واژه‌هایی مثل ناملایمات استعمال شود که معنای مشقت را میرساند.[۲۵]