مجله خبری مساجد

مسجد جامع عتیق یا این که مسجد آدینه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد یا این که مسجد جامع یا این که مسجد جمعه، از سابق ترین مساجد سابق شیراز میباشد که در مشرق شاهچراغ جای‌دارد.

این مسجد دو ایوانی در سال 281 ه.ق. به فرمان عمرولیث رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد صفاری ساخته شد. ساختمان مسجد که اولی هسته تاریخی شهر شیراز میباشد مشمول بنایی مرتفع میباشد که دارنده چند حجره و شبستان میباشد و بعضی بخش های آن دوطبقه است. این مسجد دارنده 6 درب ورودی و خروجی بوده میباشد. یک درب در ضلع شمالی، یک درب در ضلع جنوبی، مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دو درب در ضلع غربی و دو درب در ضلع شرقی.

درب ورودی ضلع شمالی به دوازده امام مشهور میباشد و کتیبه ای بر فراز آن قرار گرفته میباشد که در زمان صفوی و در سال ( 1031 ه.ق. ) به خط علی جوهری نگاشته شد‌ه‌است این کتیبه تاریخ نوسازی مسجد را در سال نام برده ذکر می کند.

راز در شمالی مسجد با کاشی مقرنس کاری شد‌ه‌است.

مسجد جامع عتیق شیراز
بر روی چهار کتیبه اسم دوازده امام بر روی کاشی نگاشته گردیده و در جرزهای دو طرف این رمز در نصب گردیده است. در اواسط ضلع شمالی مسجد، طاق نمای مرتفعی قرار گرفته میباشد که در دو طرف بام آن دو گلدسته وجود داراست و سقف آن با خشت مقرنس کاری گردیده است. در کناره بالای داخلی این طاق نیز سوره هل اتی با خط نسخه ها بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است. در انتهای آن پله پله میباشد که به پشت بام و گلدسته ها ختم میشود و در پیشانی و جلو آنان کاشی کاری شد‌ه‌است و روی آن‌ها با خط نسخه ها نشانه‌ها قرآنی نگاشته شد‌ه‌است.

در ضلع غربی این طاق نما، دالان درب دوازده امام ( درب شمالی ) و پنج طاق نما قرار گرفته میباشد و در پشت این دالان و طاق نماها، شبستان کوچکی قرار گرفته میباشد.

در سال 1347 ه.ش. در شرق طاق نمای وسطی، شبستانی گرانقدر به ارتفاع 30 متر و پهنا 17 متر با 5 در آهنی مشبک و محرابی از سنگ مرمر بهتر و ازاره هایی تا طول یک و نیم متر با سنگ مرمر تاسیس شده است. قسمتی از این شبستان دو طبقه میباشد و پهنا آن نیز 5.5 متر است.

بر روی ردیف ها و بدنه این شبستان کاشی کاری گردیده و بر روی کاشی ها، نشانه‌ها قرآنی، روایات و تصاویر گل و بته و خطوط اسلیمی نقش بسته میباشد. در کناره بالایی آن نیز سوره هل اتی به خط نسخه ها بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است.

ضلع جنوبی مسجد با مساحتی موازی با 1200 متر مربع، طاق نمای بزرگی وجود داراست که به انگیزه تخریب در اکنون بازسازی آن هستند.

در داخل طاق نما، کتیبه ای دیرین با خط ثلث نگاشته شد‌ه‌است که بخشی از آن مانده میباشد. بر فراز در ورودی شبستان ضلع جنوبی کتیبه ای دیگر با خط ثلث بغرنج بر روی کاشی نگاشته گردیده‌است که بخشی از آن تخریب گردیده‌است. این کتیبه در حین فرمانروا طهماسب نخستین صفوی نگاشته گردیده و در نقطه پایان آن تاریخ 973 ه. ق. تاریخ نوسازی مسجد، مذکور میباشد.

در دو طرف شبستان دو طبقه وجود داراست که سقف آن از خشت میباشد و در انتهای آن نیز، محرابی کاشی کاری گردیده جای دارد که بر فراز آن به خط کوفی سوره توحید و اسم پنج بدن نگاشته گردیده و در پایین آن دو آیه قرآنی به خط نسخه ها نگاشته گردیده و در نقطه پایان تاریخ 1361 ه. قید گردیده‌است. سقف این محراب با کاشی لاجوردی کاشی کاری گردیده‌است و دو طرف محراب نیز سنگ کاری گردیده‌است. در کنار این محراب، تاریخچه نوسازی مسجد بر روی دو سنگ نقش شده است.

در ضلع شرقی این شبستان خرد، شبستان چهل ردیف دیرین با پهنا 32 متر و ارتفاع 45 متر واقع شد‌ه‌است. سقف این شبستان از خشت میباشد و در آن چهل ردیف مکعب با ارتفاع 2 متر و پهنا 2 متر قرار گرفته میباشد. این شبستان چهار در دارااست که به صحن باز میگردد. بر رمز در‌این شبستان کتیبه ای میباشد که با خط ثلث غامض نگاشته شد‌ه‌است و هم فعلا برخی از بخش های آن تخریب گردیده است. این کتیبه نیز در حین حکومت سلطان طهماسب صفوی (930-984 ه.ق) نگاشته گردیده و بیان کنده بازسازی مسجد در آن تاریخ میباشد.

در مغرب شبستان خرد، در قرینه با شبستان چهل ردیف، شبستان بزرگی با پهنا 35 متر و ارتفاع 45 متر ایجاد شده است. سقف این شبستان آهن کوبی گردیده و در آن 12 ردیف بتون آرمه پوشیده از سنگ مرمر قراردارد. ازاره شبستان تا طول 3 متر از سطح زمین، با سنگ مرمر پوشیده گردیده است. در‌این شبستان منبری 12 پله‌پله از چوب و سنگ مرمر وجود دارااست. بر روی دیوار و محراب این شبستان نیز 13 کتیبه از آیه ها قرآنی و روایات با خط ثلث و نسخه ها بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است.

ضلع غربی دارنده دو در میباشد که رمز در یکی آنان، یزدی بندی میباشد و مقرنس کاری و کاشی کاری و معرق کاری شد‌ه‌است. این در که یک کدام از درهای اصلی مسجد میباشد، توسط اداره باستان شناسی عجم نوسازی گردیده‌است. بر فراز این در کتیبه ای میباشد که آیه ها قرآنی بر روی آن با مداد درشت و به خط ثلث خوب بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است و تاریخ (1027 ه.) در نقطه نهایی آن قید گردیده‌است. در اطراف و در امتداد همین کتیبه، کتیبه ای دیگر میباشد که قسمتی از آن باقیمانده و تاریخ 1026 ه.ق. در آن قید شد‌ه‌است که بیان‌کننده تاریخ تجدید بنا سازه در حین حکومت سلطان عباس بزرگ (996-1038 ه.ق) است.

این در در شبستان تبارک نو ضلع جنوبی باز میشود.

در ضلع غربی این مسجد ده طاق نما وجود دارااست و در پشت آنان نیز شبستان کوچکی قرار گرفته میباشد. در یکی‌از این طاق نماها دالان در ورودی میباشد.

در ضلع شرقی مسجد نیز طاق نمای بزرگی قراردارد که در پیشانی آن اندکی کاشی کاری گردیده است و هم فعلا نیز آیتم نوسازی قرار گرفته میباشد. در شمال این طاق نما، چهار طاق نمای خرد میباشد و یک راه و روش پله که در زاویه آن یکی‌از درهای مسجد قرار گرفته میباشد. در ضلع جنوبی طاق نما نیز، چهار طاق نمای خرد میباشد که یکی این طاق نماها دالان در دوم ضلع شرقی مسجد میباشد و یکی از دیگر از این طاق نماها در شبستانی میباشد که در زاویه جنوب شرقی مسجد قرار گرفته میباشد.

صحن مسجد با مساحت 1672 متر مربع با سنگ های مرمر مفروش بوده و در دالان های ورودی مسجد چند سنگاب وجود داشته که مدام مالامال آب بوده تا موقع ورود افراد به مسجد، آغاز پای خویش را بشویند و وضو بگیرند و بعد از آن وارد صحن شوند. هم اکنون یکی‌از این سنگاب ها که قطر داخلی آن در حدود یک متر میباشد و حوزه‌ فرنگی آن دوازده ضلعی میباشد، هم اینگونه در نزدیکی آن نقش و نگارهایی وجود ادرد و گرداگرد آن نشانه‌ها قرآنی و اسلامی نگاشته شد‌ه‌است.

در جلو پلکان ورودی موزه پارس نصب شد‌ه‌است. ولی خطوط و نقوش این سنگاب به دلیل تأثیر آب، تماما" مشخص و معلوم وجود ندارد. هم فعلا نیز سه مثال از این سنگاب ها در اولِ صحن همچون مثال قبلی آن به طور دروازده ضلعی مو جود میباشد.

مسجد جامع عتیق یا این که مسجد آدینه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد یا این که مسجد جامع یا این که مسجد جمعه، از سابق ترین مساجد سابق شیراز میباشد که در مشرق شاهچراغ جای‌دارد.

این مسجد دو ایوانی در سال 281 ه.ق. به فرمان عمرولیث رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد صفاری ساخته شد. ساختمان مسجد که اولی هسته تاریخی شهر شیراز میباشد مشمول بنایی مرتفع میباشد که دارنده چند حجره و شبستان میباشد و بعضی بخش های آن دوطبقه است. این مسجد دارنده 6 درب ورودی و خروجی بوده میباشد. یک درب در ضلع شمالی، یک درب در ضلع جنوبی، مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد دو درب در ضلع غربی و دو درب در ضلع شرقی.

درب ورودی ضلع شمالی به دوازده امام مشهور میباشد و کتیبه ای بر فراز آن قرار گرفته میباشد که در زمان صفوی و در سال ( 1031 ه.ق. ) به خط علی جوهری نگاشته شد‌ه‌است این کتیبه تاریخ نوسازی مسجد را در سال نام برده ذکر می کند.

راز در شمالی مسجد با کاشی مقرنس کاری شد‌ه‌است.

مسجد جامع عتیق شیراز
بر روی چهار کتیبه اسم دوازده امام بر روی کاشی نگاشته گردیده و در جرزهای دو طرف این رمز در نصب گردیده است. در اواسط ضلع شمالی مسجد، طاق نمای مرتفعی قرار گرفته میباشد که در دو طرف بام آن دو گلدسته وجود داراست و سقف آن با خشت مقرنس کاری گردیده است. در کناره بالای داخلی این طاق نیز سوره هل اتی با خط نسخه ها بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است. در انتهای آن پله پله میباشد که به پشت بام و گلدسته ها ختم میشود و در پیشانی و جلو آنان کاشی کاری شد‌ه‌است و روی آن‌ها با خط نسخه ها نشانه‌ها قرآنی نگاشته شد‌ه‌است.

در ضلع غربی این طاق نما، دالان درب دوازده امام ( درب شمالی ) و پنج طاق نما قرار گرفته میباشد و در پشت این دالان و طاق نماها، شبستان کوچکی قرار گرفته میباشد.

در سال 1347 ه.ش. در شرق طاق نمای وسطی، شبستانی گرانقدر به ارتفاع 30 متر و پهنا 17 متر با 5 در آهنی مشبک و محرابی از سنگ مرمر بهتر و ازاره هایی تا طول یک و نیم متر با سنگ مرمر تاسیس شده است. قسمتی از این شبستان دو طبقه میباشد و پهنا آن نیز 5.5 متر است.

بر روی ردیف ها و بدنه این شبستان کاشی کاری گردیده و بر روی کاشی ها، نشانه‌ها قرآنی، روایات و تصاویر گل و بته و خطوط اسلیمی نقش بسته میباشد. در کناره بالایی آن نیز سوره هل اتی به خط نسخه ها بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است.

ضلع جنوبی مسجد با مساحتی موازی با 1200 متر مربع، طاق نمای بزرگی وجود داراست که به انگیزه تخریب در اکنون بازسازی آن هستند.

در داخل طاق نما، کتیبه ای دیرین با خط ثلث نگاشته شد‌ه‌است که بخشی از آن مانده میباشد. بر فراز در ورودی شبستان ضلع جنوبی کتیبه ای دیگر با خط ثلث بغرنج بر روی کاشی نگاشته گردیده‌است که بخشی از آن تخریب گردیده‌است. این کتیبه در حین فرمانروا طهماسب نخستین صفوی نگاشته گردیده و در نقطه پایان آن تاریخ 973 ه. ق. تاریخ نوسازی مسجد، مذکور میباشد.

در دو طرف شبستان دو طبقه وجود داراست که سقف آن از خشت میباشد و در انتهای آن نیز، محرابی کاشی کاری گردیده جای دارد که بر فراز آن به خط کوفی سوره توحید و اسم پنج بدن نگاشته گردیده و در پایین آن دو آیه قرآنی به خط نسخه ها نگاشته گردیده و در نقطه پایان تاریخ 1361 ه. قید گردیده‌است. سقف این محراب با کاشی لاجوردی کاشی کاری گردیده‌است و دو طرف محراب نیز سنگ کاری گردیده‌است. در کنار این محراب، تاریخچه نوسازی مسجد بر روی دو سنگ نقش شده است.

در ضلع شرقی این شبستان خرد، شبستان چهل ردیف دیرین با پهنا 32 متر و ارتفاع 45 متر واقع شد‌ه‌است. سقف این شبستان از خشت میباشد و در آن چهل ردیف مکعب با ارتفاع 2 متر و پهنا 2 متر قرار گرفته میباشد. این شبستان چهار در دارااست که به صحن باز میگردد. بر رمز در‌این شبستان کتیبه ای میباشد که با خط ثلث غامض نگاشته شد‌ه‌است و هم فعلا برخی از بخش های آن تخریب گردیده است. این کتیبه نیز در حین حکومت سلطان طهماسب صفوی (930-984 ه.ق) نگاشته گردیده و بیان کنده بازسازی مسجد در آن تاریخ میباشد.

در مغرب شبستان خرد، در قرینه با شبستان چهل ردیف، شبستان بزرگی با پهنا 35 متر و ارتفاع 45 متر ایجاد شده است. سقف این شبستان آهن کوبی گردیده و در آن 12 ردیف بتون آرمه پوشیده از سنگ مرمر قراردارد. ازاره شبستان تا طول 3 متر از سطح زمین، با سنگ مرمر پوشیده گردیده است. در‌این شبستان منبری 12 پله‌پله از چوب و سنگ مرمر وجود دارااست. بر روی دیوار و محراب این شبستان نیز 13 کتیبه از آیه ها قرآنی و روایات با خط ثلث و نسخه ها بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است.

ضلع غربی دارنده دو در میباشد که رمز در یکی آنان، یزدی بندی میباشد و مقرنس کاری و کاشی کاری و معرق کاری شد‌ه‌است. این در که یک کدام از درهای اصلی مسجد میباشد، توسط اداره باستان شناسی عجم نوسازی گردیده‌است. بر فراز این در کتیبه ای میباشد که آیه ها قرآنی بر روی آن با مداد درشت و به خط ثلث خوب بر روی کاشی نگاشته شد‌ه‌است و تاریخ (1027 ه.) در نقطه نهایی آن قید گردیده‌است. در اطراف و در امتداد همین کتیبه، کتیبه ای دیگر میباشد که قسمتی از آن باقیمانده و تاریخ 1026 ه.ق. در آن قید شد‌ه‌است که بیان‌کننده تاریخ تجدید بنا سازه در حین حکومت سلطان عباس بزرگ (996-1038 ه.ق) است.

این در در شبستان تبارک نو ضلع جنوبی باز میشود.

در ضلع غربی این مسجد ده طاق نما وجود دارااست و در پشت آنان نیز شبستان کوچکی قرار گرفته میباشد. در یکی‌از این طاق نماها دالان در ورودی میباشد.

در ضلع شرقی مسجد نیز طاق نمای بزرگی قراردارد که در پیشانی آن اندکی کاشی کاری گردیده است و هم فعلا نیز آیتم نوسازی قرار گرفته میباشد. در شمال این طاق نما، چهار طاق نمای خرد میباشد و یک راه و روش پله که در زاویه آن یکی‌از درهای مسجد قرار گرفته میباشد. در ضلع جنوبی طاق نما نیز، چهار طاق نمای خرد میباشد که یکی این طاق نماها دالان در دوم ضلع شرقی مسجد میباشد و یکی از دیگر از این طاق نماها در شبستانی میباشد که در زاویه جنوب شرقی مسجد قرار گرفته میباشد.

صحن مسجد با مساحت 1672 متر مربع با سنگ های مرمر مفروش بوده و در دالان های ورودی مسجد چند سنگاب وجود داشته که مدام مالامال آب بوده تا موقع ورود افراد به مسجد، آغاز پای خویش را بشویند و وضو بگیرند و بعد از آن وارد صحن شوند. هم اکنون یکی‌از این سنگاب ها که قطر داخلی آن در حدود یک متر میباشد و حوزه‌ فرنگی آن دوازده ضلعی میباشد، هم اینگونه در نزدیکی آن نقش و نگارهایی وجود ادرد و گرداگرد آن نشانه‌ها قرآنی و اسلامی نگاشته شد‌ه‌است.

در جلو پلکان ورودی موزه پارس نصب شد‌ه‌است. ولی خطوط و نقوش این سنگاب به دلیل تأثیر آب، تماما" مشخص و معلوم وجود ندارد. هم فعلا نیز سه مثال از این سنگاب ها در اولِ صحن همچون مثال قبلی آن به طور دروازده ضلعی مو جود میباشد.