عموی نبی اکرم(ص) و از شهدای اُحُد میباشد. حمزه از حامیان اصلی دعوت رسول اکرم(ص) بود و گفتهاند که وی حتیدر هنگامی که هنوز مسلمان نشده بود، از رسول(ص) در مقابل آزار مشرکان تامین می کرد. او از بزرگان قریش بود و از این رو، با مسلمان شدنش، از واحد سنجش آزار قریش نسبت به نبی(ص) کاسته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.
وی در شعب ابیطالب هم پا مسلمان ها بود و در غزوه بدر و غزوه احد کمپانی داشت و در احد در سال سوم هجری به شهید شدن رسید. رده حمزه ، تأثیر عمیق شخصیت حمزه و محبوبیت وی بعداز شهادتش سبب ساز شد بعضی از صحابه فرزندان خویش را حمزه اسم نهادند.[۱] شهیدشدن حمزه و جعفر بن ابیطالب دلیل کاهش قدرت بنیهاشم در مقابل قریش و به خلافت نرسیدن علی بن ابیطالب(ع) پس از فرستاده(ص) دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده است.[۲]
براساس بعضا احادیث[۳] و تفاسیر، آیه ۲۳ سوره احزاب در شأن امام علی(ع)، حمزه، جعفر بن ابیطالب و عُبیدة بن حارث نازل گردیدهاست[۴] و منظور از «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَىٰ نَحْبَهُ» افرادی که به شهیدشدن رسیدند، حمزه و جعفر بن ابیطالب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می باشند.[۵]
فضائل وی در احادیث
امام علی(ع) و بقیه امامان شیعه در احتجاج با معارضان، به خویشاوندی خویش با حمزه و جعفر مباهات کردهاند.[۶]
درباره فضائل و کرامات حمزه احادیث بخش اعظمی نقل گردیدهاست.[۷] فرستاده اکرم(ص)، حمزه و جعفر بن ابیطالب و علی(ع) را شایسته ترین عموم[۸] و جزو هفت نفر از شایسته ترین کسان از نسل بنیهاشم خواند[۹] و نیز علی(ع)، حمزه و جعفر بن ابیطالب را شایسته ترینِ شهدا نامید.[۱۰] رسول(ص) میاذعان کرد که حمزه شرط خویشاوندی را رعایت کرد و جاری ساختن خیر و خوبی داشت.[۱۱]
در احادیث به اسب حمزه به اسم وَرد و شمشیرش لِیاح،[۱۲] و دیگر متعلقات او اشاره شدهاست.
فرصت به دنیاآمدن
مبتنی بر روایاتی که میگویند ثُوَیبه، کنیز ابولهب، به نبی(ص) و حمزه شیر داده میباشد[۱۳] و نیز تأکید نبی(ص) بر اینکه حمزه اخوی رضاعی اوست، [۱۴] حمزه حداکثر دو سال از رسول(ص) تبارکخیس بوده میباشد. گردآوریای این اختلاف سنی را چهار سال هم دانستهاند[۱۵] که باتوجه به شک و تردید بعضا از دانشمندان راجعبه شیر دادن ثویبه به نبی، [۱۶] ممکن میباشد بیشتر هم باشد. در کل، او احتمالاً دو تا چهار سال قبل از عام الفیل (سال ولادت فرستاده اکرم) متولد گردیده است. باباِ حمزه، عبدالمطلب و مادرش و مامان خواهرش صفیه، هالة بنت أهيب ابن مخلوق مناف بن زهرة میباشد و با عبدالله بابا فرستاده از دو مامان می باشند مامان عبدالله فاطمه دختر عمرو بن عائذ مخزومی یکیاز دیگر از همسران مخلوق المطلب میباشد. [۱۷]
حمزه بن عبدالمطلب، عموی نبی اکرم(ص) و از شهدای اُحُد. لقباش ابوعُماره و ابویعْلی[۱۸] و مادرش هاله بنت اُهَیب (وُهَیب) بن عبدمَناف بن زُهره بود.[۱۹] واژه و کلمه حمزه را نیز به معنای شیر[۲۰] یا این که تیزفهم[۲۱] دانستهاند.
او را اسدالله و اسد پیامبرالله کنیه دادهاند.[۲۲] بعداز شهید شدن حمزه، جبرئیل به نبی خبر اعطا کرد که حمزه در عرشها بدین دو تیتر ملقب گشته میباشد.[۲۳] یکیاز دیگر از القاب اساسی حمزه، سیدالشهداء میباشد.[۲۴] مرتضی مطهری کنیه سیدالشهداء را برای حمزه، مقید و برای امام حسین(ع)، مطلق میشمارد و بر این نکته تاریخی تأکید میورزد کهاین کنیه پیش از عاشورا منحصر حمزه بود البته پس از عاشورا کنیه امام حسین(ع) شد و حمزه، سیدالشهدای مجال خودش میباشد البته امام حسین(ع) سیدالشهدای تمامی فرصت هاست همانگونه که مریم، سرور بانوان روزگار خودش میباشد البته فاطمه(س)، سرور زنان همگی زمانها.[۲۵] ملاصالح مازندرانی همین حیث را پیش از مرتضی مطهری مطرح کردهمیباشد.[۲۶]
فرزندان
فرزندان حمزه، سه پسر به اسمهای عمارة، یعلی و عامر بودند.[۲۷] عمارة (پسر گرانقدر حمزه) در فتح عراق حضور داشت.[۲۸] یعلی پنج پسر داشت.[۲۹] با وجود تأکید منابع بر عدم تداوم نسل حمزه، [۳۰] در قرن دهم هجری، بعضا را از نسل وی میدانستند.[۳۱]
اسمهای گوناگونی که برای دختران حمزه در منابع نام برده، به تصریح بیشتر منابع، تمامی به یک بدن بازمی گردند که اسم مرجَّح یا این که اُمامه میباشد.[۳۲] اسم امامه را در شمار راویان حدیث غدیرخم نیز درج کردهاند.[۳۳]
حمزه در مبارزههای فِجار و در عهد و پیمان حلف الفضول کمپانی داشته میباشد. او با ابوطالب و دیگر عموهای نبی(ص) در خواستگاری خدیجه نیز حاضر بوده میباشد؛ حتی بعضا از منابع، با وجود مسافت سنی معدود وی با فرستاده(ص) و تلاوت خطبه وصلت به وسیله ابوطالب، در ماجرای خواستگاری خدیجه تنها از حمزه مذکوراند.[۳۴]
ابوالفرج اصفهانی مینویسد در سالی که قُرَیش به قحطی و خشکسالی مشقت گرفتار گردیده بود، به دنبال توصیه رسول(ص) برای یاری به ابوطالب که شخصی عیال وار بود، حمزه سرپرستی جعفر را پذیرفت[۳۵]
حمزه شکارچی بود و به شکار میپرداخت.[۳۶] وی در دوران نادانی، به عنوان مثال فرزندان عبدالمطلب بود که در قریش سر گروهی یافتند و چنان جایگاهی داشت که بعضا با وی قول میبستند
عموی نبی اکرم(ص) و از شهدای اُحُد میباشد. حمزه از حامیان اصلی دعوت رسول اکرم(ص) بود و گفتهاند که وی حتیدر هنگامی که هنوز مسلمان نشده بود، از رسول(ص) در مقابل آزار مشرکان تامین می کرد. او از بزرگان قریش بود و از این رو، با مسلمان شدنش، از واحد سنجش آزار قریش نسبت به نبی(ص) کاسته رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.
وی در شعب ابیطالب هم پا مسلمان ها بود و در غزوه بدر و غزوه احد کمپانی داشت و در احد در سال سوم هجری به شهید شدن رسید. رده حمزه ، تأثیر عمیق شخصیت حمزه و محبوبیت وی بعداز شهادتش سبب ساز شد بعضی از صحابه فرزندان خویش را حمزه اسم نهادند.[۱] شهیدشدن حمزه و جعفر بن ابیطالب دلیل کاهش قدرت بنیهاشم در مقابل قریش و به خلافت نرسیدن علی بن ابیطالب(ع) پس از فرستاده(ص) دانسته مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد گردیده است.[۲]
براساس بعضا احادیث[۳] و تفاسیر، آیه ۲۳ سوره احزاب در شأن امام علی(ع)، حمزه، جعفر بن ابیطالب و عُبیدة بن حارث نازل گردیدهاست[۴] و منظور از «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَىٰ نَحْبَهُ» افرادی که به شهیدشدن رسیدند، حمزه و جعفر بن ابیطالب آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می باشند.[۵]
فضائل وی در احادیث
امام علی(ع) و بقیه امامان شیعه در احتجاج با معارضان، به خویشاوندی خویش با حمزه و جعفر مباهات کردهاند.[۶]
درباره فضائل و کرامات حمزه احادیث بخش اعظمی نقل گردیدهاست.[۷] فرستاده اکرم(ص)، حمزه و جعفر بن ابیطالب و علی(ع) را شایسته ترین عموم[۸] و جزو هفت نفر از شایسته ترین کسان از نسل بنیهاشم خواند[۹] و نیز علی(ع)، حمزه و جعفر بن ابیطالب را شایسته ترینِ شهدا نامید.[۱۰] رسول(ص) میاذعان کرد که حمزه شرط خویشاوندی را رعایت کرد و جاری ساختن خیر و خوبی داشت.[۱۱]
در احادیث به اسب حمزه به اسم وَرد و شمشیرش لِیاح،[۱۲] و دیگر متعلقات او اشاره شدهاست.
فرصت به دنیاآمدن
مبتنی بر روایاتی که میگویند ثُوَیبه، کنیز ابولهب، به نبی(ص) و حمزه شیر داده میباشد[۱۳] و نیز تأکید نبی(ص) بر اینکه حمزه اخوی رضاعی اوست، [۱۴] حمزه حداکثر دو سال از رسول(ص) تبارکخیس بوده میباشد. گردآوریای این اختلاف سنی را چهار سال هم دانستهاند[۱۵] که باتوجه به شک و تردید بعضا از دانشمندان راجعبه شیر دادن ثویبه به نبی، [۱۶] ممکن میباشد بیشتر هم باشد. در کل، او احتمالاً دو تا چهار سال قبل از عام الفیل (سال ولادت فرستاده اکرم) متولد گردیده است. باباِ حمزه، عبدالمطلب و مادرش و مامان خواهرش صفیه، هالة بنت أهيب ابن مخلوق مناف بن زهرة میباشد و با عبدالله بابا فرستاده از دو مامان می باشند مامان عبدالله فاطمه دختر عمرو بن عائذ مخزومی یکیاز دیگر از همسران مخلوق المطلب میباشد. [۱۷]
حمزه بن عبدالمطلب، عموی نبی اکرم(ص) و از شهدای اُحُد. لقباش ابوعُماره و ابویعْلی[۱۸] و مادرش هاله بنت اُهَیب (وُهَیب) بن عبدمَناف بن زُهره بود.[۱۹] واژه و کلمه حمزه را نیز به معنای شیر[۲۰] یا این که تیزفهم[۲۱] دانستهاند.
او را اسدالله و اسد پیامبرالله کنیه دادهاند.[۲۲] بعداز شهید شدن حمزه، جبرئیل به نبی خبر اعطا کرد که حمزه در عرشها بدین دو تیتر ملقب گشته میباشد.[۲۳] یکیاز دیگر از القاب اساسی حمزه، سیدالشهداء میباشد.[۲۴] مرتضی مطهری کنیه سیدالشهداء را برای حمزه، مقید و برای امام حسین(ع)، مطلق میشمارد و بر این نکته تاریخی تأکید میورزد کهاین کنیه پیش از عاشورا منحصر حمزه بود البته پس از عاشورا کنیه امام حسین(ع) شد و حمزه، سیدالشهدای مجال خودش میباشد البته امام حسین(ع) سیدالشهدای تمامی فرصت هاست همانگونه که مریم، سرور بانوان روزگار خودش میباشد البته فاطمه(س)، سرور زنان همگی زمانها.[۲۵] ملاصالح مازندرانی همین حیث را پیش از مرتضی مطهری مطرح کردهمیباشد.[۲۶]
فرزندان
فرزندان حمزه، سه پسر به اسمهای عمارة، یعلی و عامر بودند.[۲۷] عمارة (پسر گرانقدر حمزه) در فتح عراق حضور داشت.[۲۸] یعلی پنج پسر داشت.[۲۹] با وجود تأکید منابع بر عدم تداوم نسل حمزه، [۳۰] در قرن دهم هجری، بعضا را از نسل وی میدانستند.[۳۱]
اسمهای گوناگونی که برای دختران حمزه در منابع نام برده، به تصریح بیشتر منابع، تمامی به یک بدن بازمی گردند که اسم مرجَّح یا این که اُمامه میباشد.[۳۲] اسم امامه را در شمار راویان حدیث غدیرخم نیز درج کردهاند.[۳۳]
حمزه در مبارزههای فِجار و در عهد و پیمان حلف الفضول کمپانی داشته میباشد. او با ابوطالب و دیگر عموهای نبی(ص) در خواستگاری خدیجه نیز حاضر بوده میباشد؛ حتی بعضا از منابع، با وجود مسافت سنی معدود وی با فرستاده(ص) و تلاوت خطبه وصلت به وسیله ابوطالب، در ماجرای خواستگاری خدیجه تنها از حمزه مذکوراند.[۳۴]
ابوالفرج اصفهانی مینویسد در سالی که قُرَیش به قحطی و خشکسالی مشقت گرفتار گردیده بود، به دنبال توصیه رسول(ص) برای یاری به ابوطالب که شخصی عیال وار بود، حمزه سرپرستی جعفر را پذیرفت[۳۵]
حمزه شکارچی بود و به شکار میپرداخت.[۳۶] وی در دوران نادانی، به عنوان مثال فرزندان عبدالمطلب بود که در قریش سر گروهی یافتند و چنان جایگاهی داشت که بعضا با وی قول میبستند
جایگاه تاریخی و معنوی نام امام حسن مجتبی (ع) در مسجد فکوری مشهد