مجله خبری مساجد

سید محمدباقر خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ق)، مشهور به مالک روضات تالیف کننده کتاب روضات الجنات در گستردن حالا بزرگان شیعه بود. خوانساری نزد جدش جعفر بن حسین خوانساری، محمدباقر شفتی و سید ابراهیم موسوی قزوینی شاگردی کرد. همینطور شریعت اصفهانی، ابوتراب خوانساری، سید محمدباقر درچه‌ای و سید محمدکاظم طباطبائی یزدی نزد وی شاگردی کردند. وی اذن اجتهاد داراست و اثراتی در فقه و اصول نیز نوشته میباشد. خوانساری در ۱۳۱۳ق درگذشت و در تخت فولاد به خاک ودیعت مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.

قبیله
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: خویشاوندان خوانساری
قوم و قبیله سید محمدباقر، به روضاتی یا این که روضاتیان آوازه دارا هستند.[۱] این خویشان نسبشان به امام کاظم(ع) می رسد[۲]، چنانکه سید محمدباقر خوانساری خویش را موسوی خوانساری معرفی نموده رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد است.[۳]

سفر به خوانسار
جد اعلای این خویشان به هنگام سقوط اصفهان به وسیله افغانان، نزدیک به ۱۱۳۵ق از اصفهان به خوانسار کوچ کرد و فرزندان او که تا مدتی در خوانسار می‌زیستند، به خوانساری آوازه یافتند. زین‌العابدین خوانساری (درگذشته ۱۲۵۷ق)، بابا محمدباقر به اصفهان رجوع و در محله چهارسوی شیرازی‌ها سکونت گزید و از همین روی نوادگان او به چهارسوقی یا این که چهارسویی آوازه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد یافتند.[۴]

معاش‌طومار
سید محمدباقر خوانساری در سال ۱۲۲۶ق در خوانسار دیده به جهان گشود.[۵]

فرزندان
سید محمدباقر خوانساری، هشت فرزند پسر داشت یکی آنان در کودکی درگذشت و هفت بدن دیگر به علم آموزی دانش حوزوی پرداختند.[۶] محمدمهدی (درگذشته۱۳۲۴)، محمدمسیح خوانساری (درگذشته ۱۳۲۵) و احمد خوانساری (درگذشته ۱۳۴۱) مشهورترین فرزندان وی در علم بودند.[۷]

نبو
خویشاوندان خوانساری
امام موسی کاظم (ع)
قاسم
محب الله
قاسم بن حسن
حسین
میر پهناور
علی محمد حسین محمد تقی حسن
میر صغیر حسن
حسین زین‌العابدین علی علینقی عبدالحسین احمد محمدمهدی ابوالقاسم
محمد محمدتقی ابوالقاسم جعفر حسن(میرزا پدر) محمدصادق جمال‌الدین علی
اسدالله محمود ابوتراب یوسف محمد جواد محمد ابوطالب محمد مهدی
محمدتقی ابوالقاسم خوانساری ریاضی محمد حسن احمد محمد راست گو محمد حسین محمد حسن
محمدباقر محمد حسن احمد
محمد باقر علی حسن محمد درست گو محمد محمد هاشم محمد جواد محمدکاظم
محمد مسیح محمد مهدی احمد محمد
جلال الدین حسن چهار سوقی روضاتی محمد مهدی موسوی اصفهانی
محمد باقر محمد هاشم
احمد روضاتی محمد علی روضاتی
درگذشت
خوانساری در ۸ جمادی‌الاول سال ۱۳۱۳ هجری قمری[۸]در اصفهان درگذشت[۹] و در تخت فولاد به‌خاک ودیعت شد.[۱۰] شعراء در سوگ او اشعاری سروده‌اند.[۱۱]

تحصیلات
سید محمدباقر خوانساری تحصیلات ابتدائی را در محل تولد خود و از جدّش سید ابوالقاسم جعفر (درگذشته ۱۲۴۰ق) فرا گرفت.[۱۲] وی بعداز وفات جدش، هم پا با بابا و برادرانش به اصفهان کوچ کرد[۱۳] و نزد علمای تحت شاگردی کرد:

محمدتقی رازی اصفهانی
محمدباقر شفتی دارای شهرت به حجت‌الاسلام
محمد ابراهیم کرباسی
سید محمد بن عبدالصمد شهشهانی.[۱۴]
سيد صدرالدين عاملى.[۱۵]
خوانساری در ۱۲۵۳ق برای زیارت عتبات عالیات به عراق هجرت کرد و در کربلا، از محضر سید ابراهیم موسوی قزوینی، صاحب و مالک مقررات الاصول، بهره مند شد. بعد از مراجعت او به اصفهان در میان وی و این استادش طومار‌نگاری برقرار بود.[۱۶] محمدحسن نجفی صاحب و مالک جواهر الکلام را دیگر معلم خوانساری گفته‌اند.[۱۷]

اذن داستان
خوانساری از بابا و استادانش[۱۸] ‏و نیز از محمد بن علی كاشف‌الغطاء و محمدقاسم بن محمد الوندی نجفی[۱۹] اذن ماجرا و اجتهاد اخذ کرد. همینطور سر گروهی علمی و مذهبی در اصفهان به وی منتهی می شد و حوزه درسش محل حضور اهل دانش بود.[۲۰]

شاگردان دارای شهرت
شریعت اصفهانی، ابوتراب خوانساری، سید محمدکاظم طباطبائی یزدی، سید محمدباقر درچه‌ای، محمدهادی تهرانی ،سید محمدهاشم خوانساری [۲۱] از شاگردان او شمرده‌اند.[۲۲]

تألیفات

روضات الجنات فی اوضاع العلما و السادات: مهم‌ترین تاثیر خوانساری میباشد و به منجر تألیف آن، به صاحب و مالک روضات ملقب شد. به نوشته اتکا السلطنه[۲۳]، در طومار دانشوران ناصری هر جا تیتر میر معاصر آمده، غرض صاحب و مالک روضات میباشد.
احسن العطیه: شرحی میباشد بر الفیه شهید اولیه در فقه که بعضا پژوهش ها اصولی را هم دربردارد.[۲۴] این کتاب در سال ۱۳۲۰ق در اصفهان چاپ سنگی شد.[۲۵]
تسلیة الاحزان عند فقد الاحبة و الاخوان: به لهجه فارسی در قضیه تسلی خیال مصیبت‌زدگان تألیف گردیده است.[۲۶] و در ۱۳۳۰ق چاپ سنگی گردیده‌است.[۲۷]
تلویح النوریات اینجانب الکلام فى تنقیح الضروریات اینجانب الاسلام: رساله‌ای در ذکر ضروریات آئین اسلام میباشد.[۲۸]
طرف (طوف) الاخبار لتحفة (لتحف) الاخیار:[۲۹]
ارجوزه‌ای در اصول فقه
لبه بر تفصیل لمعه شهید ثانی
لبه بر قانون ها الاصول میرزای قمی؛[۳۰]
قرة العين و سرور النشأتين.
تلخيص گروه ورّام.
جواهر الاثار و جوائز الأبرار.
وقار اللسان.
ترجمه رساله الصوم صاحب و مالک جواهر.
درر النظيم فى ترسیم التحية و التسليم.
اقسام البلايا النازله فى هذه الدنيا على الشقى و السعيد.
فضل و ادب الجماعه.
گستردن حديث حماد.
امر العمل للمكلفين.
النهریه.
فرمان به دارای اسم و رسم و نهى از منكر.[۳۱]
اثر ها ادبی
خوانساری، قصیده‌هایی به عربی و فارسی در موضوعات متفاوت، به‌ویژه در مدح و مرثیه اهل‌بیت(ع) سروده میباشد.[۳۲] مثال‌ای از این نثر، ضمن خطبه بی‌نقطه وی[۳۳] طومار‌هایی میباشد که به بعضا از بزرگان و محققان معاصر خود نگاشته میباشد.[۳۴]

سید محمدباقر خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ق)، مشهور به مالک روضات تالیف کننده کتاب روضات الجنات در گستردن حالا بزرگان شیعه بود. خوانساری نزد جدش جعفر بن حسین خوانساری، محمدباقر شفتی و سید ابراهیم موسوی قزوینی شاگردی کرد. همینطور شریعت اصفهانی، ابوتراب خوانساری، سید محمدباقر درچه‌ای و سید محمدکاظم طباطبائی یزدی نزد وی شاگردی کردند. وی اذن اجتهاد داراست و اثراتی در فقه و اصول نیز نوشته میباشد. خوانساری در ۱۳۱۳ق درگذشت و در تخت فولاد به خاک ودیعت مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.

قبیله
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: خویشاوندان خوانساری
قوم و قبیله سید محمدباقر، به روضاتی یا این که روضاتیان آوازه دارا هستند.[۱] این خویشان نسبشان به امام کاظم(ع) می رسد[۲]، چنانکه سید محمدباقر خوانساری خویش را موسوی خوانساری معرفی نموده رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد است.[۳]

سفر به خوانسار
جد اعلای این خویشان به هنگام سقوط اصفهان به وسیله افغانان، نزدیک به ۱۱۳۵ق از اصفهان به خوانسار کوچ کرد و فرزندان او که تا مدتی در خوانسار می‌زیستند، به خوانساری آوازه یافتند. زین‌العابدین خوانساری (درگذشته ۱۲۵۷ق)، بابا محمدباقر به اصفهان رجوع و در محله چهارسوی شیرازی‌ها سکونت گزید و از همین روی نوادگان او به چهارسوقی یا این که چهارسویی آوازه آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد یافتند.[۴]

معاش‌طومار
سید محمدباقر خوانساری در سال ۱۲۲۶ق در خوانسار دیده به جهان گشود.[۵]

فرزندان
سید محمدباقر خوانساری، هشت فرزند پسر داشت یکی آنان در کودکی درگذشت و هفت بدن دیگر به علم آموزی دانش حوزوی پرداختند.[۶] محمدمهدی (درگذشته۱۳۲۴)، محمدمسیح خوانساری (درگذشته ۱۳۲۵) و احمد خوانساری (درگذشته ۱۳۴۱) مشهورترین فرزندان وی در علم بودند.[۷]

نبو
خویشاوندان خوانساری
امام موسی کاظم (ع)
قاسم
محب الله
قاسم بن حسن
حسین
میر پهناور
علی محمد حسین محمد تقی حسن
میر صغیر حسن
حسین زین‌العابدین علی علینقی عبدالحسین احمد محمدمهدی ابوالقاسم
محمد محمدتقی ابوالقاسم جعفر حسن(میرزا پدر) محمدصادق جمال‌الدین علی
اسدالله محمود ابوتراب یوسف محمد جواد محمد ابوطالب محمد مهدی
محمدتقی ابوالقاسم خوانساری ریاضی محمد حسن احمد محمد راست گو محمد حسین محمد حسن
محمدباقر محمد حسن احمد
محمد باقر علی حسن محمد درست گو محمد محمد هاشم محمد جواد محمدکاظم
محمد مسیح محمد مهدی احمد محمد
جلال الدین حسن چهار سوقی روضاتی محمد مهدی موسوی اصفهانی
محمد باقر محمد هاشم
احمد روضاتی محمد علی روضاتی
درگذشت
خوانساری در ۸ جمادی‌الاول سال ۱۳۱۳ هجری قمری[۸]در اصفهان درگذشت[۹] و در تخت فولاد به‌خاک ودیعت شد.[۱۰] شعراء در سوگ او اشعاری سروده‌اند.[۱۱]

تحصیلات
سید محمدباقر خوانساری تحصیلات ابتدائی را در محل تولد خود و از جدّش سید ابوالقاسم جعفر (درگذشته ۱۲۴۰ق) فرا گرفت.[۱۲] وی بعداز وفات جدش، هم پا با بابا و برادرانش به اصفهان کوچ کرد[۱۳] و نزد علمای تحت شاگردی کرد:

محمدتقی رازی اصفهانی
محمدباقر شفتی دارای شهرت به حجت‌الاسلام
محمد ابراهیم کرباسی
سید محمد بن عبدالصمد شهشهانی.[۱۴]
سيد صدرالدين عاملى.[۱۵]
خوانساری در ۱۲۵۳ق برای زیارت عتبات عالیات به عراق هجرت کرد و در کربلا، از محضر سید ابراهیم موسوی قزوینی، صاحب و مالک مقررات الاصول، بهره مند شد. بعد از مراجعت او به اصفهان در میان وی و این استادش طومار‌نگاری برقرار بود.[۱۶] محمدحسن نجفی صاحب و مالک جواهر الکلام را دیگر معلم خوانساری گفته‌اند.[۱۷]

اذن داستان
خوانساری از بابا و استادانش[۱۸] ‏و نیز از محمد بن علی كاشف‌الغطاء و محمدقاسم بن محمد الوندی نجفی[۱۹] اذن ماجرا و اجتهاد اخذ کرد. همینطور سر گروهی علمی و مذهبی در اصفهان به وی منتهی می شد و حوزه درسش محل حضور اهل دانش بود.[۲۰]

شاگردان دارای شهرت
شریعت اصفهانی، ابوتراب خوانساری، سید محمدکاظم طباطبائی یزدی، سید محمدباقر درچه‌ای، محمدهادی تهرانی ،سید محمدهاشم خوانساری [۲۱] از شاگردان او شمرده‌اند.[۲۲]

تألیفات

روضات الجنات فی اوضاع العلما و السادات: مهم‌ترین تاثیر خوانساری میباشد و به منجر تألیف آن، به صاحب و مالک روضات ملقب شد. به نوشته اتکا السلطنه[۲۳]، در طومار دانشوران ناصری هر جا تیتر میر معاصر آمده، غرض صاحب و مالک روضات میباشد.
احسن العطیه: شرحی میباشد بر الفیه شهید اولیه در فقه که بعضا پژوهش ها اصولی را هم دربردارد.[۲۴] این کتاب در سال ۱۳۲۰ق در اصفهان چاپ سنگی شد.[۲۵]
تسلیة الاحزان عند فقد الاحبة و الاخوان: به لهجه فارسی در قضیه تسلی خیال مصیبت‌زدگان تألیف گردیده است.[۲۶] و در ۱۳۳۰ق چاپ سنگی گردیده‌است.[۲۷]
تلویح النوریات اینجانب الکلام فى تنقیح الضروریات اینجانب الاسلام: رساله‌ای در ذکر ضروریات آئین اسلام میباشد.[۲۸]
طرف (طوف) الاخبار لتحفة (لتحف) الاخیار:[۲۹]
ارجوزه‌ای در اصول فقه
لبه بر تفصیل لمعه شهید ثانی
لبه بر قانون ها الاصول میرزای قمی؛[۳۰]
قرة العين و سرور النشأتين.
تلخيص گروه ورّام.
جواهر الاثار و جوائز الأبرار.
وقار اللسان.
ترجمه رساله الصوم صاحب و مالک جواهر.
درر النظيم فى ترسیم التحية و التسليم.
اقسام البلايا النازله فى هذه الدنيا على الشقى و السعيد.
فضل و ادب الجماعه.
گستردن حديث حماد.
امر العمل للمكلفين.
النهریه.
فرمان به دارای اسم و رسم و نهى از منكر.[۳۱]
اثر ها ادبی
خوانساری، قصیده‌هایی به عربی و فارسی در موضوعات متفاوت، به‌ویژه در مدح و مرثیه اهل‌بیت(ع) سروده میباشد.[۳۲] مثال‌ای از این نثر، ضمن خطبه بی‌نقطه وی[۳۳] طومار‌هایی میباشد که به بعضا از بزرگان و محققان معاصر خود نگاشته میباشد.[۳۴]